Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (89 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (89 KB)

«Normativ–huqi’qi’y aktler haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

I–bap. Uli’wma rejeler

1–statya. Usi’ ni’zamni’n’ tiykarg’i’ wazi’ypalari’.
Usi’ ni’zam normativ–huqi’qi’y aktler tu’sinigin, tu’rlerin ha’m wolarg’a qoyi’latug’i’n tiykarg’i’ talaplardi’ belgileydi.

2–statya. Normativ–huqi’qi’y akt tu’sinigi.
Normativ–huqi’qi’y akt – bul usi’ Ni’zam menen belgilengen formada qabi’l yetilgen ha’m uli’wma ma’jbu’riy ma’mleketlik ko’rsetpeler si’pati’nda ni’zamshi’li’q normalari’n belgilewge, wo’zgertiwge yamasa biykarlawg’a qarati’lg’an ra’smiy hu’jjet boli’p tabi’ladi’.

3–statya. Normativ–huqi’qi’y aktler haqqi’nda ni’zamshi’li’q.
Normativ–huqi’qi’y aktler haqqi’nda ni’zamshi’li’q usi’ Ni’zamnan ha’m basqa da ni’zam aktlerinen turadi’.

4–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdi qabi’l yetiwshi uyi’mlar.
Normativ–huqi’qi’y aktlerdi qabi’l yetiwshi uyi’mlar – bul Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi, Ministrler Ken’esi, ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolar, wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ boli’p tabi’ladi’.

II–bap. Normativ–huqi’qi’y aktler tu’rleri ha’m wolardi’n’ wo’z–ara baylani’si’

5–statya. Normativ–huqi’qi’y aktler tu’rleri.
Normativ–huqi’qi’y aktler to’mendegiler:
a) Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’;
b) Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ni’zamlari’;
v) Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi ha’m woni’n’ Prezidiumi’ni’n’ qararlari’;
g) Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ qararlari’ ha’m biylikleri;
d) Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolardi’n’ aktleri;
e) wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ni’n’ sheshimleri;

6–statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zamshi’li’g’i’.
Normativ–huqi’qi’y aktler ni’zamshi’li’q aktleri boli’p tabi’ladi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ ni’zamshi’li’g’i’n payda yetedi.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zamlari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ qararlari’ ni’zamshi’li’q aktleri boli’p tabi’ladi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ qararlari’ ha’m biylikleri ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri, wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ni’n’ sheshimleri «ni’zamg’a qarasli’ aktler» (podzakonni’e akti’) boli’p tabi’ladi’.

7–statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda Konstituciyani’n’ ha’m ni’zamlardi’n’ u’stinligi.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda Wo’zbekstan Respublikasi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Konstituciyasi’ ha’m ni’zamlari’ni’n’ so’zsiz u’stinligi moyi’nlanadi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ joqari’ yuridikali’q ku’shke iye ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ barli’q aymag’i’nda qollani’ladi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda ni’zamlar ha’m basqa da normativ–huqi’qi’y aktler Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ tiykari’nda ha’m woni’n’ wori’nlani’wi’ ushi’n qabi’l yetiledi ha’m woni’n’ normalari’ ja’ne principlerine qarsi’ keliwi mu’mkin yemes.

8–statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zamlari’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zamlari’ yen’ a’hmiyetli ha’m turaqli’ ja’miyetlik qatnasi’qlardi’ retlestiredi ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi ta’repinen yamasa referendum wo’tkeriw joli’ menen qabi’l yetiledi.

9–statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ qararlari’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ qararlari’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ ha’m ni’zamlari’ tiykari’nda ha’m wolardi’n’ wori’nlani’wi’ ushi’n qabi’l yetiledi.

10–statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ qararlari’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’na ha’m ni’zamlari’na, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ sheshimlerine muwapi’q qararlar ha’m biylikler tu’rinde normativ–huqi’qi’y aktler qabi’l yetedi.

11–statya. Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri.
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolar wo’z wa’killikleri sheklerinde buyri’q ha’m qarar tu’rlerinde wo’z normativ–huqi’qi’y aktlerin qabi’l yetedi. Rejeler, qag’i’ydalar ha’m instrukciyalar tu’rinde qabi’l yetiletug’i’n normativ–huqi’qi’y aktler buyri’q yamasa qarar menen tasti’yi’qlanadi’.
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ ha’m Ni’zamlari’ni’n’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi sheshimlerinin’ tiykari’nda ha’m wori’nlani’wi’ ushi’n qabi’l yetiledi.
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomstvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri bir neshe ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomstvolar yamasa wolardi’n’ biri ta’repinen basqalari’ menen kelisilip qabi’l yetiliwi mu’mkin.
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomstvolardi’n’ strukturali’q bo’limsheleri ha’m aymaqli’q uyi’mlari’ ni’zamda na’zerde tuti’lg’an jag’daylardan basqa waqi’tta normativ–huqi’qi’y xarakterdegi aktlerdi qabi’l yetiw huqi’qi’na iye yemes.

12–statya. Wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ni’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri.
Wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ wo’z wa’killikleri sheklerinde sheshim tu’rinde normativ–huqi’qi’y aktler qabi’l yetedi.
Wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ni’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ ha’m ni’zamlari’ni’n’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi sheshimleri tiykari’nda ha’m wori’nlani’wi’ ushi’n qabi’l yetiledi.

13–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ wo’z–ara baylani’si’.
Ha’r qi’yli’ normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ yuridikali’q ku’shi boyi’nsha wo’z–ara baylani’si’ Wo’zbekstan Respublikasi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyalari’na, normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetken worganni’n’ wa’killigi ha’m statusi’ menen, sonday–aq aktlerdin’ tu’rlerine muwapi’q belgilenedi.
Normativ–huqi’qi’y akt wog’an sali’sti’rg’anda joqari’law yuridikali’q ku’shke iye normativ–huqi’qi’y aktlerge sa’ykes keliwi sha’rt.
Normativ–huqi’qi’y aktler arasi’nda sa’ykes kelmewshilikler payda bolg’an jag’dayda joqari’law yuridikali’q ku’shke iye normativ–huqi’qi’y akt qollani’ladi’.
Birdey yuridikali’q ku’shke iye bolg’an normativ–huqi’qi’y aktler arasi’nda kelispewshilikler payda bolg’an jag’dayda son’ qabi’l yetilgen akttin’ rejeleri ha’reket yetedi.
Ministrlik, ma’mleketlik komitet yamasa vedomstvo ta’repinen qabi’l yetilgen normativ–huqi’qi’y akt yeger bunday aktti qabi’l yetken uyi’mg’a ja’miyetlik qatnasi’qlardi’n’ belgili bir tarawi’n retlestiriwge arnawli’ wa’killik berilgen bolsa, birdey da’rejedegi basqa ministrliktin’, ma’mleketlik komitettin’ yamasa vedomstvoni’n’ normativ–huqi’qi’y aktine qarag’anda joqari’raq ku’shke iye boladi’.

III–bap. Normativ–huqi’qi’y aktlerge qoyi’latug’i’n tiykarg’i’ talaplar.

14–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ joybarlari’n tayarlawdi’ sho’lkemlestiriw.
Normativ–huqi’qi’y akttin’ joybari’n islep shi’g’i’wshi’ uyi’m a’dette, joybardi’ tayarlaw boyi’nsha komissiya du’zedi.
Tiyisli ma’mleketlik uyi’mlardi’n’, ilimiy ma’kemelerdin’ ha’m sho’lkemlerdin’ wa’killeri, jeke puqaralar normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ joybarlari’n tayarlawg’a qatnasi’wi’ mu’mkin.
Normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetiwshi uyi’m, bir neshshe ma’mleketlik uyi’mg’a, ilimiy ma’kemelerge ha’m basqa da sho’lkemlerge, jeke puqaralarg’a alternativ joybarlardi’ tayarlawdi’ tapsi’ri’wg’a yamasa wolar menen sha’rtnamalar du’ziwge, sonday–aq yen’ jaqsi’ joybarg’a konkurslar ja’riyalawg’a haqi’li’.
Ekonomikani’n’ ayi’ri’m tarawlari’, ma’mleketlik basqari’wdi’n’ basqa da salalari’ boyi’nsha normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ joybarlari’n tayarlawg’a tiyisli tarawdan yamasa basqari’w salasi’ni’n’ jag’dayi’ ha’m rawajlani’wi’na juwap beriwshi ministrlikler, ma’mleketlik komitetler yamasa vedomstvolar tarti’ladi’.
Ministrliklerdin’, ma’mleketlik komitetlerdin’ ha’m vedomstvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktler joybarlari’n tayarlaw boyi’nsha jumi’si’n muwapi’qlasti’ri’wdi’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ A’dillik ministligi a’melge asi’radi’.

15–statya. Normativ–huqi’qi’y aktti tayarlawda normativ–huqi’qi’y aktten paydalani’w ta’jiriybesin ha’m ja’miyetlik pikirdi u’yreniw.
Normativ–huqi’qi’y aktti tayarlawda joybardi’ islep shi’g’i’wshi’ uyi’m:
joybar temasi’ boyi’nsha ni’zamlardi’ paydalani’w ta’jiriybesin u’yrenedi ha’m yesapqa aladi’, huqi’qi’y retlestiriwge bolg’an ja’miyetlik talapti’, ni’zamlardi’n’ na’tiyjeliligine ta’sir yetiwshi sebepler ha’m sha’rtlerdi ani’qlaydi’;
ma’mleketlik uyi’mlardi’n’, puqaralardi’n’ wo’zin–o’zi basqari’w uyi’mlari’ni’n’, ka’rxanalardi’n’, ma’kemelerdin’, sho’lkemlerdin’ ha’m ja’miyetlik birlespelerdin’, sonday–aq puqaralardi’n’ usi’ni’slari’n, g’alaba xabar qurallari’ni’n’ materiallari’n, ilimiy ma’kemelerdin’, ilimpazlardi’n’ ha’m qa’nigelerdin’ pikir–usi’ni’slari’n, ja’miyetlik pikirdi ani’qlawshi’ basqa da qurallardi’n’ mag’li’wmatlari’n uli’wmalasti’radi’ ha’m paydalanadi’;
basqa ma’mleketlerde ni’zamshi’li’qti’ retlestiriw ta’jiriybesin yesapqa aladi’.
Ni’zam joybarlari’ ni’zamda belgilengen ta’rtipte uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qoyi’li’wi’ mu’mkin. Basqa normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ joybarlari’ ja’miyetlik yamasa ka’siplik dodalawg’a qoyi’li’wi’ mu’mkin.

16–statya. Normativ–huqi’qi’y akt joybari’ni’n’ normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetiwshi uyi’mg’a kirgiziliwi.
Normativ–huqi’qi’y hu’jjettin’ tayarlang’an joybari’, normativlik–huqi’qi’y hu’jjetti qabi’l yetiwshi uyi’mg’a usi’ni’s penen kirgiziledi, usi’ni’sta hu’jjetti qabi’l yetiwdin’ za’ru’rligi tiykarlani’p beriledi, woni’ islep shi’g’i’wshi’lar ko’rsetiledi, hu’jjet mazmuni’ni’n’ qi’sqasha ta’riypi beriledi, joybar qaysi’ ma’mleketlik uyi’m, sonday–aq, sho’lkem menen kelisilgen bolsa usi’ uyi’m ha’m sho’lkemlerdin’ dizimi keltiriledi, kelispewshiliklerdin’ mazmuni’ ha’m wolar haqqi’ndag’i’ tiykarlang’an pikir qi’sqasha bayan yetip wo’tiledi. Za’ru’rlik bolg’anda, normativlik–huqi’qi’y hu’jjet joybari’na woni’ tiykarlaw ushi’n materialli’q–ekonomikali’q yesaplasi’wlar, statistika mag’li’wmatlari’ ha’m basqa ma’limlemeler qosi’msha yetiledi.
Ni’zamshi’li’q intasi’ huqi’qi’na iye bolmag’an ministrlikler, ma’mleketlik komitetler, ma’kemeler ha’m basqa uyi’mlar yamasa ma’mleketlik yemes kommerciyali’q yemes sho’lkemler ta’repinen tayarlang’an ni’zam joybarlari’, yeger joybardi’ tayarlaw haqqi’ndag’i’ tapsi’rmada basqasha reje na’zerde tuti’lmag’an bolsa, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ dodalawi’na usi’ni’ladi’. (U’shinshi shaqi’ri’q Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ yekinshi sessiyasi’nda 2005–ji’l 29–avgustte tekst jan’a redakciyada qabi’l yetilgen)

17–statya. Normativ–huqi’qi’y aktler joybarlari’ni’n’ ekspertizasi’.
Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ joybarlari’ sha’rtli tu’rde yuridikali’q ekspertizadan wo’tkeriliwi tiyis.
Yuridikali’q ekspertiza bari’si’nda normativ–huqi’qi’y akt joybari’ni’n’ Wo’zbekstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ ha’m ni’zamlari’na Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ ha’m ni’zamlari’na, sonday–aq ni’zam shi’g’ari’w texnikasi’ qa’delerine sa’ykesligi tekseriledi.
Yuridikali’q ekspertiza normativ–huqi’qi’y akttin’ joybari’n tayarlag’an uyi’mni’n’ yamasa normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetiwshi uyi’mni’n’ yuridikali’q xi’zmeti ta’repinen, sonday–aq Qaraqalpaqstan Respublikasi’ A’dillik ministrligi ta’repinen a’melge asi’ri’li’wi’ mu’mkin.
Kirgizilgen joybardi’n’ sapasi’n bahalaw ushi’n normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetiwshi uyi’mni’n’ sheshimi boyi’nsha normativ–huqi’qi’y akttin’ joybari’ basqasha ekspertizalardan wo’tkeriliwi mu’mkin (ekonomikali’q, finansli’q, ilimiy–texnikali’q, ekologiyali’q ha’m tag’i’ basqa da). Ekspertler si’pati’nda tiyisli joybardi’ tayarlawda aldi’n tikkeley qatnaspag’an sho’lkemler ha’m adamlar tarti’ladi’. Ekspertiza wo’tkeriwi ushi’n basqa ma’mleketlerdin’ ha’m xali’qarali’q sho’lkemlerdin’ ilimpazlari’ ha’m qa’nigeleri shaqi’ri’li’wi’ mu’mkin. Normativ–huqi’qi’y akttin’ joybari’n bahalawda ekspertler g’a’rezsiz boladi’ ha’m tapsi’rmasi’ boyi’nsha ekspertiza wo’tkerilip ati’rg’an uyi’mni’n’ poziciyasi’ menen baylani’sli’ yemes.

18–statya. Normativ–huqi’qi’y akttin’ mazmuni’na qoyi’latug’i’n talaplar.
Normativ–huqi’qi’y akttin’ teksti qi’sqa, a’piwayi’ ha’m tu’siikli til menen jazi’ladi’. Normativ–huqi’qi’y aktte paydalani’latug’i’n tu’sinikler ha’m terminler ha’rekettegi ni’zamlarda qabi’l yetilgen ma’nisine muwapi’q ali’nadi’, basqasha tu’siniliwi mu’mkinshiligi bolmawi’ tiyis. Yeskirgen ha’m ko’p ma’nisli so’zlerdi ja’ne tu’siniklerdi, wobrazli’ sali’sti’rmalardi’ epitetlerdi, metaforalardi’ paydalani’wg’a jol qoyi’lmaydi’.
Normativ–huqi’qi’y aktte woni’ a’melge asi’ri’wdi’n’ huqi’qi’y qurallari’, soni’n’ ishinde qarji’landi’ri’w derekleri, xoshametlew, intalandi’ri’w ha’m qadag’alaw ilajlari’ ko’rsetiliwi mu’mkin.
Ma’mleketlik uyi’mlardi’n’, puqaralardi’n’ wo’zin–o’zi basqari’w uyi’mlari’ni’n’, ka’rxanalardi’n’, ma’kemelerdin’, sho’lkemlerdin’ ha’m ja’miyetlik birlespelerdin’, sonday–aq lawazi’mli’ adamlar ha’m puqaralardi’n’ minnetlerin belgilewshi normativ–huqi’qi’y aktte, yeger ni’zamda wolardi’ buzg’anli’q ushi’n juwapkershilik sharalari’ ko’zde tuti’lmag’an bolsa yamasa ayri’qsha aktte belgileniwi tiyis bolmasa, wolardi’ buzg’anli’g’i’ ushi’n juwapkershilik sharalari’ ko’zde tuti’ladi’.
Normativ–huqi’qi’y aktke woni’ qabi’l yetiw sebepleri ha’m maqsetlerin tu’sindiriwshi preambula kirgiziliwi mu’mkin. Normativlik ko’rsetpeler preambulag’a kirgizilmeydi.
Ni’zamlarda normativlik ko’rsetpeler ta’rtip sani’na iye statyalar tu’rinde bayan yetiledi. Ni’zamni’n’ statyalari’ bo’limlerge bo’liniwi mu’mkin. Statyalardi’n’ bo’limlerinde punktler, kishi punktler ha’m abzaclar boli’wi’ mu’mkin. Ayi’ri’m normativ–huqi’qi’y aktlerde normativlik ko’rsetpeler ta’rtip sani’na iye punktler tu’rinde bayan yetiledi. Punktler kishi punkt ha’m abzaclarg’a bo’liniwi mu’mkin.
Ko’lemi u’lken normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ ma’nisi jaqi’n statyalari’ paragaraf ha’m baplarg’a birigiwi mu’mkin. Za’ru’rli jag’daylarda baplar bo’limlerge ha’m kishi bo’limlerge birlesiwi mu’mkin. Bo’limler, kishi bo’limler, baplar ha’m paragraflar atamalarg’a iye boladi’ ha’m wolarg’a ta’rtip sani’ qoyi’ladi’.
Normativ–huqi’qi’y aktlerde ni’zamg’a kirgizilip ati’rg’an yuridikali’q, texnikali’q ha’m basqa da arnawli’ terminlerge ani’qlama beriliwi mu’mkin.
Za’ru’r jag’daylardi’ normativ–huqi’qi’y aktte joqari’law yuridikali’q ku’shke iye normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ ayi’ri’m rejeleri qaysi’ aktten yekenligi ko’rsetilip keltiriliwi mu’mkin.
Normativ–huqi’qi’y aktlerde, a’dette, ten’dey ku’shke iye ha’rekettegi normativ–huqi’qi’y aktlerdegi normativlik ko’rsetpeler qaytalap keltirilmeydi.
Normativ–huqi’qi’y akterdin’ statyalari’nda (punktlerinde) woni’n’ basqa statyalari’na (punktlerine) sonday–aq basqa da ha’rekettegi normativ–huqi’qi’y aktlerge, wolardi’n’ ayi’ri’m rejelerine tiykarlani’p, siltewler normativlik ko’rsetpelerdin’ wo’z–ara baylani’si’n ko’rsetiw yamasa qaytalanbaw za’ru’r bolsa paydalani’ladi’.

19–statya. Normativ–huqi’qi’y akttin’ ra’smiy tekstinin’ tasti’yi’qlani’wi’.
Normativ–huqi’qi’y akttin’ ra’smiy teksti:
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ni’zami’ – Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ Basli’g’i’ ta’repinen;
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ qararlari’ – Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ Basli’g’i’ ta’repinen;
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ qararlari’ – Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ Basli’g’i’ ta’repinen;
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri – aktti qabi’l yetken uyi’mni’n’ basshi’si’ ta’repinen;
Wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mni’n’ sheshimleri – tiyisli ha’kim ta’repinen qol qoyi’li’p tasti’yi’qlanadi’.

20–satatya. Normativ–huqi’qi’y akttin’ rekvizitleri.
Normativ–huqi’qi’y aktler to’mendegi rekvizitlerge iye:
akttin’ tu’ri ha’m atamasi’;
akttin’ nomeri,qabi’l yetiliwi worni’ ha’m sa’nesi;
tiyisli normativ–huqi’qi’y aktlerdi tasti’yi’qlawg’a ra’smiy wa’killik berilgen adamlardi’n’ familiyasi’, lawazi’mi’ ha’m imzalari’.

21–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdi ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwge usi’ni’w.
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomostvolar normativ–huqi’qi’y aktler qabi’l yetilgennen son’ won ku’n mu’ddet ishinde wolardi’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ A’dillik Ministrligine ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriw ushi’n usi’nadi’.

22–statya. Jan’a normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetiwge baylani’sli’ buri’n qabi’l yetilgen aktlerdi qayta qarap shi’g’i’w.
Jan’a normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetiwge baylani’sli’ barli’q za’ru’rli wo’zgerisler yamasa qosi’mshalar buri’n qabi’l yetilgen normativ–huqi’qi’y aktlerge kirgiziliwi ha’m barli’q buri’n qabi’l yetilgen aktler yamasa wolardi’n’ bo’lekleri jan’a normativlik ko’rsetpelerge qarsi’ keletug’i’n bolsa yamasa jan’a akttin’ ishine toli’q qamti’lg’an yamasa wo’z a’hmiyetin joyi’tqan, biraq ra’smiy tu’rde wo’z ku’shin joytqan dep tabi’lmag’an bolsa, wolar wo’z ku’shin joytqan dep moyi’nlani’wi’ tiyis.

IV–bap. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ ja’riyalani’wi’, wo’z ku’shine ha’m ha’reketke yengiziliwi

23–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ ja’riyalani’wi’na qoyi’latug’i’n talaplar.
Normativ–huqi’qi’y aktler ra’smiy basi’li’mlarda ja’riyalani’wi’ tiyis. Hesh kim ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n ja’riyalanbag’an ni’zam tiykari’nda sudlani’wi’, jazag’a tarti’li’wi’ yamasa mu’lkinen ayi’ri’li’wi’ mu’mkin yemes.
Normativ–huqi’qi’y akt bayanlang’an tu’rinde, ra’smiy ja’riyalani’wg’a jol qoyi’lmaydi’.
Normativ–huqi’qi’y akt ra’smiy ja’riyalang’anda woni’n’ barli’q rekvizitleri ko’rsetiledi.
Normativ–huqi’qi’y aktlerdi ra’smiy yemes basi’li’mlarda ja’riyalawg’a, ni’zam shi’g’ari’wdi’n’ elektron mag’li’wmat sistemasi’ arqali’ tarqati’wi’ tek g’ana wolar ra’smiy tu’rde ja’riyalang’annan son’ ha’m woni’n’ barli’q rekvizitleri, ra’smiy ja’riyalani’w derekleri ha’m wo’z ku’shine kiriw sa’nesi ko’rsetilgen halda jol qoyi’ladi’.

24–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdi ja’riyalawdi’n’ ra’smiy derekleri.
«Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ stenografiyali’q yesabi’», «Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zam hu’jjetlerinin’ toplami’», «Yerkin Qaraqalpaqstan», «Vesti Karakalpakstana» ha’m «Amu tongi» gazetalari’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zamlari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi ha’m Prezidium qararlari’n ja’riyalawdi’n’ ra’smiy derekleri boli’p tabi’ladi’.
«Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Hu’kimeti qararlari’ni’n’ toplami’», «Yerkin Qaraqalpaqstan», «Vesti «Karakalpakstana» ha’m «Amu tongi» gazetalari’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ qararlari’n ja’riyalawdi’n’ ra’smiy deregi boli’p tabi’ladi’.
«Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zam hu’jjetlerinin’ toplami’», ministrlikler, ma’mleketlik komitetler ha’m vedomstvolardi’n’ ra’smiy basi’li’mlari’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ministrlikleri, ma’mleketlik komitetleri ha’m vedomstvolari’ni’n’ normativ–huqi’qi’y hu’jjetleri ja’riyalanatug’i’n ra’smiy deregi boli’p tabi’ladi’. (U’shinshi shaqi’ri’q Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ yekinshi sessiyasi’nda 2005–ji’l 29–avgustte tekst jan’a redakciyada qabi’l yetilgen)

25–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ ku’shke kiriwi.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zamlari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ qararlari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ hu’kimetinin’, sonday–aq wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kiimiyat uyi’mlari’ni’n’ sheshimleri, yeger bul aktlerde basqa mu’ddet ko’rsetilmegen bolsa, wolar ra’smiy ja’riyalang’annan son’ won ku’nnen keyin ku’shke kiredi.
Ministtrlikler, ma’mleketlik komitetler, vedomostvolardi’n’ normativ–huqi’qi’y aktleri yeger wolarg’a keshlew mu’ddetler ko’rsetilmegen bolsa, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ A’dillik ministrliginde ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgennen son’ won ku’n mu’ddet ishinde ku’shke kiredi.
Ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgennen son’ won ku’n mu’ddet ishinde ministrliklerdin’, ma’mleketlik komitetlerdin’, vedomostvolardi’n’ aktleri barli’q tiyisli ta’replerge jetkeriliwi tiyis. Normativ–huqi’qi’y aktti tiyisli ta’replerdin’ di’qqati’na jetkeriw normativ–huqi’qi’y akttin’ teksti menen tosqi’nsi’z (erkin) tani’si’wdi’ ta’miynleytug’i’n qa’legen tu’rde a’melge asi’ri’li’wi’ mu’mkin.

26–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ arqag’a qayti’w ku’shi.
Normativ–huqi’qi’y aktler keri ku’shke iye yemes ha’m wolar ha’reketke yengizilgennen son’ payda bolg’an qatnasi’qlarg’a qollanadi’.
Yeger ni’zamda yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’repler, ta’replerdin’ islegen ha’reketi ushi’n juwapkershilikti yengiziw yamasa qatan’lasti’ri’w na’zerde tuti’lg’an bolsa, al bul ha’reket islengen payi’tta ko’rsetilgen juwapkershilikke ali’p kelmeytug’i’n yamasa jen’il juwapkershilikke ali’p keletug’i’n bolsa, yamasa yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’replerge materialli’q za’lel keltiretug’i’n bolsa ni’zamg’a keri ku’sh beriwge jol qoyi’lmaydi’.

27–statya. Normativ–huqi’qi’y akttin’ waqi’t boyi’nsha ha’reketi.
Normativ–huqi’qi’y akt, yeger tekstte basqasha ko’rsetilmegen bolsa, mu’ddetsiz ha’reket yetedi.
Normativ–huqi’qi’y akttin’ ha’reketinin’ waqi’tsha mu’ddeti toli’q akt ushi’n yamasa woni’n’ bo’lekleri ushi’n belgileniwi mu’mkin. Bul jag’dayda aktte qanday mu’ddetke yamasa qanday ha’diysege deyin wol wo’z ha’reketin saqlap qalatug’i’nli’g’i’ ko’rsetiliwi tiyis.
Belgilengen mu’ddet pitkenge deyin yamasa ha’diyse bolg’ang’a deyin normativ–huqi’qi’y aktti qabi’l yetken uyi’m akttin’ ha’reket mu’ddetin jan’a mu’ddetke, basqa ha’diysege deyin sozi’w yamasa wog’an mu’ddetsiz tu’s beriw haqqi’nda sheshim qabi’l yetiwi mu’mkin.

28–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ adamlar topari’ boyi’nsha ha’reket yetiwi.
Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ ha’reketi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ puqaralari’ ha’m yuridikali’q ta’replerine, sonday–aq Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’ndag’i’ si’rt yel yuridikali’q ta’replerine, si’rt yel puqaralari’na ha’m puqarali’g’i’ joq adamlarg’a qatnasli’ boladi’. (Yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ xali’q arali’q sha’rtnamalari’nda basqasha jag’day na’zerde tuti’lmag’an bolsa)

29–statya. Normativ–huqi’qi’y akttin’ ha’reketin toqtati’w.
Normativ–huqi’qi’y akt (oni’n’ bo’legi) wo’z ha’reketin to’mendegi jag’daylarda toqtatadi’:
– normativ–huqi’qi’y akt (oni’n’ bo’legi) ha’reketi belgilengen mu’ddet pitkennen yamasa ha’diyse bolg’annan keyin;
– normativ–huqi’qi’y akt (oni’n’ bo’legi) wo’z ku’shin joytqan dep tabi’lsa;
– normativ–huqi’qi’y akt ni’zamda na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda biykar yetilse.

V–bap. Juwmaqlawshi’ rejeler

30–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerge tu’sinik beriw.
Normativ–huqi’qi’y aktlerge tu’sinik beriw wonda tu’siniksizlikler ani’qlang’an jag’dayda, wolardi’ naduri’s yamasa qarama–qarsi’ ma’niste paydalani’wg’a jol qoyi’lsa a’melge asi’ri’ladi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’na muwapi’q ni’zamlarg’a Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi tu’sinik beredi.
Ni’zamg’a qatnasli’ aktlerge ra’smiy tu’sinikti woni’ qabi’l yetken uyi’mlar beredi.
Tu’sindiriwler processinde normativ–huqi’qi’y aktlerge du’zetiwler, qosi’mshalar ha’m ayqi’nlasti’ri’wshi’ normalar kirgiziwge jol qoyi’lmaydi’.

31–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ turaqli’ basi’li’mlari’.
Normativ–huqi’qi’y aktlerdi qabi’l yetiwshi uyi’mlar normativ–huqi’qi’y aktler ji’ynaqlari’ ha’m toplamlari’n basi’p shi’g’aradi’ yamasa wolardi’n’ basqa uyi’mlar ha’m sho’lkemler ta’repinen ni’zamda belgilengen ta’rtipte basi’p shi’g’ari’li’wi’ haqqi’nda tapsi’rma beredi.
Ministrlikler, ma’mleketlik komitetler, vedomostvolar wo’zleri shi’g’arg’an normativ–huqi’qi’y aktlerdin’ sistemalasti’ri’lg’an toplamlari’n basi’p shi’g’aradi’, toplamlardi’ qadag’alaw jag’dayi’nda uslaydi’, wolarg’a qosi’mshalar basi’p shi’g’aradi’, qayta basi’p shi’g’aradi’.

32–statya. Normativ–huqi’qi’y aktlerdi ma’mleketlik yesapqa ali’w.
Normativ–huqi’qi’y aktlerdi ma’mleketlik yesapqa ali’w bunday aktlerdi woraylasti’ri’p toplawdi’ ha’m dizimge ali’wdi’, wolardi’n’ fondlari’n qadag’alaw jag’dayi’nda uslawdi’ ha’m bul aktler haqqi’nda woraylasti’ri’lg’an mag’li’wmatti’ wo’z ishine aladi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ normativ–huqi’qi’y aktlerin ma’mleketlik yesapqa ali’w ta’rtibi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi ta’repinen belgilenedi.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 2329

Betler