Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (70 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (70 KB)

«Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

I-bap. Uli’wma rejeler

1-statya. Usi’ ni’zamni’n’ maqseti.
Usi’ ni’zamni’n’ maqseti ma’mleketlik ha’m ja’miyetlik turmi’sti’n’ yen’ a’hmiyetli ma’selelerine tiyisli ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a baylani’sli’ qatnasi’qlardi’ retlestiriw boli’p tabi’ladi’.

2-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw haqqi’nda ni’zamshi’li’q.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw haqqi’ndag’i’ ni’zamshi’li’q usi’ Ni’zamnan ha’m basqa da aktlerden ibarat.

3-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’n’ tiykarg’i’ princpleri.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’n’ tiykarg’i’ princpleri to’mendegiler:
– i’qti’yarli’q;
– ten’lik;
– ja’riyali’li’q;
– ha’mme ushi’n ashi’qli’q;
– yerkin pikir bildiriw.

4-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshi’lari’.
Puqaralar, ma’mleketlik uyi’mlar, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’, ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler, siyasiy partiyalardi’n’ respublikali’q sho’lkemleri ha’m basqa da ja’miyetlik birlespeler ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshalari’ boli’wi’ mu’mkin.
Si’rt yel ma’mleketlerinin’ ha’m xali’q arali’q sho’lkemlerdin’ ekspertleri Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a usi’ ni’zamg’a muwapi’q qatnasi’wi’ mu’mkin.

5-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda puqaralardi’n’ huqi’qlari’.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda puqaralar to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda yerkin qatnasi’w;
ni’zam joybarlari’ boyi’nsha Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esine, Ministrler Ken’esine, basqa da ma’mleketlik uyi’mlarg’a, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’na, ka’rxanalarg’a, ma’kemelerge, sho’lkemlerge, siyasiy partiyalardi’n’ respublikali’q sho’lkemlerine ha’m basqa da ja’miyetlik birlespelerge, g’alaba xabar qurallari’na usi’ni’slar ha’m pikirlerin kirgiziw;
ni’zam joybarlari’n dodalaw ushi’n deputatlar, ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’ wa’killeri menen sho’lkemlestirilgen ushi’rasi’wlarda ha’m basqa da ilajlarda qatnasi’w;
ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda qatnasi’wshi’ puqaralar ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

6-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda g’alaba xabar qurallari’ni’n’ qatnasi’wi’.
Uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qoyi’lg’an ni’zam joybarlari’ g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalanadi’.
G’alaba xabar qurallari’ ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw bari’si’n sa’wlelendirip baradi’, ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda qatnasi’wshi’lardi’n’ pikir ha’m usi’ni’slari’n ja’riyalap baradi’.

II-bap. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda puqaralardi’n’ qatnasi’w huqi’qlari’ni’n’ kepillikleri

7-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda puqaralardi’n’ qatnasi’w i’qti’yarli’g’i’.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda puqaralardi’n’ qatnasi’wi’ i’qti’yarli’ boli’p tabi’ladi’.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda qatnasi’wg’a puqaralardi’ ma’jbu’rlew qadag’an yetiledi.

8-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qatnasi’wda puqaralardi’n’ ten’ huqi’qli’li’g’i’.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qatnasi’wda puqaralar ten’ huqi’qqa iye.
Puqaralardi’n’ ji’ni’si’, rasasi’, milleti, tili, dini, socialli’q shi’g’i’si’, ko’z-qaraslari’, jeke ha’m ja’miyetlik jag’dayi’na qaray ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda qatnasi’w huqi’qlari’n sheklew qadag’an yetiledi.

9-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdag’i’ ja’riyali’li’q.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw ja’riyali’li’q tiykari’nda wo’tedi ha’m g’alabali’q tu’ske iye boladi’.
Ni’zam joybarlari’ni’n’ uli’wma xali’qli’q dodalani’wi’na tosqi’nli’q qi’li’wg’a jol qoyi’lmaydi’.

10-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qatnasi’w qolayli’g’i’.
Ni’zam joybarlari’ni’n’ uli’wma xali’qli’q dodalani’wi’ woni’n’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ ushi’n qolayli’ boli’wi’ kerek.
Hesh kim ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawda qatnasi’wshi’larg’a tosqi’nli’q jasawg’a haqi’li’ yemes.

11-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw bari’si’nda puqaralardi’n’ yerkin pikir bildiriw huqi’qlari’.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw bari’si’nda puqaralar ni’zam joybarlari’ boyi’nsha wo’z pikirlerin yerkin bildiriw huqi’qi’na iye.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw bari’si’nda hesh kim ni’zam joybarlari’ boyi’nsha wo’z pikirin bildiriwge ma’jbu’r yetiliwi mu’mkin yemes.

III-bap. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’ sho’lkemlestiriw

12-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a shi’g’ari’w intasi’.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a shi’g’ari’w intasi’ ni’zam shi’g’ari’w intasi’ huqi’qi’na iye uyi’mlar ha’m shaxslarg’a, sonday-aq Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ komitetleri ha’m komissiyalari’na tiyisli boladi’.

13-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’ belgilew.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw haqqi’nda sheshim Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi ta’repinen qabi’l yetiledi.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi ha’m woni’n’ Prezidiumi’ ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw bari’si’nda kelip tu’setug’i’n usi’ni’s ha’m pikirlerdi qarap shi’g’i’w boyi’nsha jumi’slardi’ sho’lkemlestiriw mu’ddetin ha’m ta’rtibin belgileydi.

14-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw ushi’n ja’riyalaw.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw ushi’n «Yerkin Qaraqalpaqstan», «Vesti Karakalpakstana», «Amu tongi» gazetalari’nda wolardi’ uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qoyi’w haqqi’nda qarar qabi’l yetilgennen keyin won ku’nnen keshiktirilmey ja’riyalanadi’. Wolar arnawli’ basi’li’mlarda, basqa g’alaba xabar qurallari’nda da ja’riyalani’wi’ mu’mkin.

15-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi komitetleri ha’m komissiyalari’ni’n’ Ni’zam joybarlari’ni’n’ uli’wma xali’qli’q dodalawdi’ wo’tkeriw boyi’nsha wa’killikleri.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ komitetleri ha’m komissiyalari’:
ni’zam joybarlari’ boyi’nsha tu’sken pikir ha’m usi’ni’slardi’ yesapqa ali’p baradi’;
tu’sip ati’rg’an pikir ha’m usi’ni’slardi’ uli’wmalasti’radi’, u’yrenip shi’g’adi’ ha’m tallaw ju’rgizedi;
pikir ha’m usi’ni’slardi’ u’yrenip shi’g’i’w ha’m tallaw ushi’n ekspertler, qa’nigeler ha’m ilimpazlardi’ tartadi’;
ni’zam joybarlari’ni’n’ uli’wma xali’qli’q dodalani’wi’ boyi’nsha seminarlar, konferenciyalar, sa’wbetlesiwlerin sho’lkemlestiredi;
usi’ns ha’m pikirlerdi inabatqa ali’p, ni’zam joybarlari’n qayta isleydi;
ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’q dodalawdi’ wo’tkeriw boyi’nsha ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da wa’killiklerdi a’melge asi’radi’.

16-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a baylani’sli’ ilajlardi’ sho’lkemlestiriw.
Ma’mleketlik uyi’mlar, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’, ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler, siyasiy partiyalardi’n’ respublikali’q sho’lkemleri, basqa da ja’miyetlik birlespeler ha’m g’alaba xabar qurallari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esindegi deputatli’q frakciyalari’ ha’m bloklari’, sonday-aq Joqarg’i’ Ken’es deputatlari’ saylaw wokruglari’nda ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a baylani’sli’ ilajlardi’ sho’lkemlestiredi.

17-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’ wo’tkeriw ushi’n sharayatlardi’ ta’miyinlew.
Ma’mleketlik uyi’mlar ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’ wo’tkeriw ushi’n:
ni’zam joybarlari’n g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalaw;
ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawg’a baylani’sli’ ilajlardi’ sho’lkemlestiriw ha’m wo’tkeriwge ko’meklesiw;
ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalawdi’n’ bari’si’ ha’m juwmaqlari’ haqqi’nda ma’limlemeni g’alaba xabar qurallari’nda tarqati’w joli’ menen za’ru’rli sharayatlardi’ ta’miyinleydi.

18-statya. Ni’zam joybarlari’n dodalaw.
Uli’wma xali’qli’q dodalawg’a qoyi’lg’an ni’zam joybarlari’ ma’mleketlik uyi’mlardi’n’ ma’jilislerinde, puqaralar ji’yi’nlari’nda, ka’rxanalar, mekemeler, sho’lkemler, siyasiy partiyalar ha’m basqa da ja’miyetlik birlespelerde, a’skeriy xi’zmetkerlerdin’ ji’ynali’slari’nda, g’alaba xabar qurallari’ arqali’ dodalani’wi’ mu’mkin.

19-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshi’lari’ni’n’ usi’ni’s ha’m pikirleri.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshi’lari’ni’n’ usi’ni’s ha’m pikirleri jeke ta’rtipte yamasa ja’ma’a’tlik ta’rizde, awi’zeki yamasa jazba tu’rde kirgiziledi.
Ni’zam joybari’ boyi’nsha jazba tu’rdegi usi’ni’s ha’m pikirlerde puqarani’n’ familiyasi’, ati’, a’kesinin’ ati’, woni’n’ jasaw worni’, yamasa tiyisli uyi’mni’n’, sho’lkemnin’ atamasi’ ma’kan jayi’ ko’rsetiledi. Ni’zam joybari’ boyi’nsha usi’ni’s ha’m pikirlerge qol qoyi’lg’an boli’wi’ tiyis.
Ni’zam joybari’ boyi’nsha belgilengen ta’rtipte kirgizilgen usi’ni’s ha’m pikirler qarap shi’g’i’li’wi’ sha’rt. Usi’ni’s ha’m pikirlerdi qabi’l yetip ali’wdan bas tarti’w qadag’an yetiledi.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshi’lari’ni’n’ pikir ha’m usi’ni’slari’ ma’sla’ha’t ha’m usi’ni’s ta’rizge iye boladi’.

20-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw boli’p wo’tetug’i’n til.
Puqaralar ni’zam joybarlari’ boyi’nsha pikir ha’m usi’ni’slari’n ma’mleketlik tillerde yamasa wo’zleri bilgen qa’legen tilde kirgiziw huqi’qi’na iye.

IV-bap. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw dawami’nda tu’sken usi’ni’s ha’m pikirlerdi qarap shi’g’i’w

21-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshi’lari’ni’n’ usi’ni’s ha’m pikirlerin qarap shi’g’i’w.
Puqaralar, ma’mleketlik uyi’mlar, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’, ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler, siyasiy partiyalardi’n’ respublikali’q sho’lkemleri ha’m basqa da ja’miyetlik birlespelerden uli’wma xali’qli’q dodalaw dawami’nda ni’zam joybari’ boyi’nsha tu’sken usi’ni’s ha’m pikirler Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ komitetleri ha’m komissiyalari’ ta’repinen qarap shi’g’i’ladi’.

22-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw qatnasi’wshi’lari’ni’n’ usi’ni’s ha’m pikirlerin uli’wmalasti’ri’w.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ komitetleri ha’m komissiyalari’ uli’wma xali’qli’q dodalaw dawami’nda tu’sken usi’ni’s ha’m pikirlerdi uli’wmalasti’radi’ ha’m ni’zam joybarlari’n qayta islep shi’g’adi’.

23-statya. Insan, ja’miyet ha’m ma’mlekettin’ ma’plerin yesapqa ali’w.
Ni’zam joybarlari’n qayta islewde Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ komitetleri, komissiyalari’, deputatli’q frakciyalari’ ha’m bloklari’ xali’qti’n’ ha’r qi’yli’ qatlamlari’ni’n’, ja’miyettin’ siyasiy ku’shlerinin’ ha’m de ma’mlekettin’ ma’plerin ha’r ta’repleme yesapqa aladi’.

24-statya. Usi’ni’s ha’m pikirlerdi qarap shi’g’i’w na’tiyjeleri haqqi’nda ma’limleme.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esinin’ komitetleri ha’m komissiyalari’ ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw juwmaqlari’ haqqi’nda uli’wmalasti’ri’lg’an ma’limleme tayarlaydi’ ha’m woni’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi deputatlari’ni’n’ di’qqati’na jetkeredi.

V-bap. Juwmaqlawshi’ rejeler

25-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw juwmaqlari’n qarap shi’g’i’w.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw juwmaqlari’n Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi qarap shi’g’adi’.
Ni’zam joybari’ni’n’ uli’wma xali’qli’q dodalaw juwmaqlari’ boyi’nsha Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Joqarg’i’ Ken’esi ni’zamdi’ qabi’l yetedi yaki ni’zam joybari’n qosi’msha qayta islewge jiberedi yamasa woni’ qabi’l yetiwden bas tartadi’.

26-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw juwmaqlari’n ja’riyalaw.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw juwmaqlari’ g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalani’wi’ mu’mkin.

27-statya. Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerin buzg’anli’q ushi’n juwapkerlik.
Ni’zam joybarlari’n uli’wma xali’qli’q dodalaw haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerinin’ buzi’li’wi’nda ayi’pli’ bolg’an adamlar belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 2032

Betler