Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (113 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (113 KB)

«Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q ken’eslerine saylaw haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’ (jan’a redakciyada)

I. Uli’wma rejeler

1-statya. Saylawlardi’n’ tiykarg’i’ principleri.
Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerine saylaw aymaqli’q bir mandatli’ saylaw wokrugleri boyi’nsha ko’p partiyali’li’q tiykari’nda bes ji’lda bir ma’rte wo’tkeriledi.
Xali’q deputatlari’ uli’wma, ten’ ha’m tikkeley saylaw huqi’qi’ tiykari’nda jasi’ri’n dawi’s beriw joli’ menen saylanadi’.

2-statya. Uli’wma saylaw huqi’qi’.
Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerine deputatlardi’ saylaw uli’wmali’q boli’p tabi’ladi’. Saylaw ku’nine won segiz jasqa tolg’an Qaraqalpaqstan Respublikasi’ puqaralari’ saylaw huqi’qi’na iye. Saylaw ku’ni jigirma bir jasqa tolg’an ha’mde keminde bes ji’l Wo’zbekstan ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda turaqli’ jasap ati’rg’an puqaralar saylani’w huqi’qi’na iye.
Sud ta’repinen uqi’psi’z dep tabi’lg’an puqaralar, sonday-aq sud hu’kimi menen yerkinen ayi’ri’w wori’nlari’nda qamaqta saqlani’p ati’rg’an adamlar saylani’wi’ mu’mkin yemes ha’m saylawda qatnaspaydi’.

3-statya. Ten’ saylaw huqi’qi’.
Ha’r bir saylawshi’-puqara bir dawi’sqa iye.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ puqaralari’ ji’ni’si’, qaysi’ rasag’a ha’m milletke tiyisliligi, tili, dinge qatnasi’, socialli’q kelip shi’g’i’wi’, isenimi, jeke ha’m socialli’q jag’dayi’, mag’li’wmati’, shug’i’llanatug’i’n jumi’si’ni’n’ tu’ri ha’m wo’zgesheligine qaramastan ten’ saylaw huqi’qi’na iye.

4-statya. Tikkeley saylaw huqi’qi’.
Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerinin’ deputatlari’ puqaralar ta’repinen tikkeley saylanadi’.

5-statya. Jasi’ri’n dawi’s beriw.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerine deputatlardi’ saylawda yerkin ha’m jasi’ri’n dawi’s beriledi. Dawi’s beriwshilerdin’ yerk-i’qrari’ni’n’ qadag’alani’wi’na jol qoyi’lmaydi’.

6-statya. Saylawg’a tayarli’q ko’riwdegi ha’m woni’ wo’tkeriwdegi ja’riyali’li’q.
Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerine saylawg’a tayarli’q ko’riwdi ha’m woni’ wo’tkeriwdi saylaw komissiyalari’ ashi’q ha’m ja’riyali’li’q jag’dayda a’melge asi’radi’. Saylaw komissiyalari’ puqaralarg’a wo’z jumi’slari’, saylaw wokruglerinin’ ha’m uchastkalari’ni’n’ du’zilgenligi, saylaw komissiyalari’ni’n’ qurami’, wolardi’n’ jaylasqan worni’ ha’m jumi’s waqti’ haqqi’nda ma’limleydi, saylawshi’lardi’n’ dizimleri, saylawg’a qatnasi’p ati’rg’an siyasiy partiyalardi’n’ dizimleri menen tani’sti’radi’, deputatli’qqa talabanlar haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar, dawi’s beriw ha’m saylawdi’n’ juwmaqlari’nan xabardar yetedi.
Saylawg’a tayarli’q ko’riw ha’m woni’ wo’tkeriwge baylani’sli’ barli’q ilajlarda, sonday-aq saylaw ku’ni dawi’s beriw xanalari’nda ha’m dawi’slardi’ sanap shi’g’i’wda deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetken siyasiy partiyalardan, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’nan birewden baqlawshi’, g’alaba xabar qurallari’ni’n’ wa’killeri, basqa ma’mleketler, xali’q arali’q sho’lkemler ha’m ha’reketlerden baqlawshi’lar qatnasi’w huqi’qi’na iye. Wolardi’n’ wa’killikleri tiyisli hu’jjetler menen tasti’yqlang’an boli’wi’ kerek.
Ma’pdar uyi’mlar wo’z baqlawshi’lari’ haqqi’nda wokruglik saylaw komissiyalari’na saylawg’a kem degende won bes ku’n qalg’anda ma’lim yetedi.
Wokruglik saylaw komissiyasi’ ma’pdar sho’lkemlerden mag’li’wmat alg’annan keyin bes ku’n ishinde baqlawshi’g’a tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen belgilengen u’lgidegi gu’wali’qti’ beredi.
Baqlawshi’lar to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
-deputatli’qqa talabanlardi’ usi’ni’wg’a arnalg’an ji’ynali’slarda, wokruglik ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’ni’n’ ma’jilislerinde qatnasi’w;
-saylaw uchastkasi’nda boli’w ha’mde tayarli’q jumi’slari’ni’n’ bari’si’n, dawi’s beriw ushi’n saylaw quti’lari’ni’n’ jaylasti’ri’li’wi’n ha’m mo’rleniwin, puqaralarg’a saylaw byulletenlerinin’ beriliwin baqlaw;
-dawi’slardi’ sanap shi’g’i’wda ha’m uchastkali’q saylaw komissiyasi’ni’n’ protokollari’n du’ziwde qatnasi’w;
-saylaw na’tiyjeleri haqqi’ndag’i’ hu’jjetlerdin’ tiyisli saylaw komissiyasi’ ta’repinen tasti’yi’qlang’an nusqalari’n soraw ha’m wolardi’ ali’w;
-egerde saylaw uchastkasi’nda usi’ Ni’zamni’n’ buzi’li’wi’na jol qoyi’lg’an dep yesaplawg’a tiykar bolsa, wo’z baqlawlari’ haqqi’nda joqari’ saylaw komissiyasi’na ma’lim yetiw.
Baqlawshi’larg’a:
-saylawshi’ saylaw byulletenine wo’z belgisin qoyi’w waqti’nda jasi’ri’n dawi’s beriw kabinasi’nda yamasa xanasi’nda boli’w;
-saylawshi’larg’a ta’sir jasaw, u’git-na’siyat yaki a’debiyat materiallari’n tarqati’w;
-saylawshi’lardan wolardi’n’ kimdi jaqlap dawi’s bergenliklerin sorasti’ri’w yaki saylawshi’larg’a saylaw byulletenine belgi qoyi’wda qandayda bir ja’rdem ko’rsetiw;
uchastkali’q saylaw komissiyasi’ni’n’ jumi’si’na, soni’n’ ishinde saylaw quti’shalari’n mo’rlewde, wolardi’ ashi’wda, dawi’slardi’ sanap shi’g’i’wda aralasi’w qadag’an yetiledi.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ g’alaba xabar qurallari’ saylawg’a tayarli’qti’n’ bari’si’n ha’m saylawdi’n’ qalay wo’tip ati’rg’ani’n sa’wlelendirip baradi’.

II. Saylaw wokrugleri ha’m saylaw uchastkalari’

7-statya. Saylaw wokruglerin du’ziw ta’rtibi.
Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerine deputatlardi’ saylaw ushi’n woti’zdan ko’p bolmag’an aymaqli’q saylaw wokrugleri du’ziledi.
Ha’r bir saylaw wokruginen xali’q deputatlari’ni’n’ tiyisli Ken’esine bir deputat saylanadi’.
Xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’esine saylaw wo’tkeriw ushi’n saylaw wokruglerinin’ sani’ xali’q deputatlari’ni’n’ tiyisli Ken’esi ta’repinen saylawshi’lardi’n’ sani’, aymaq ha’m basqada jergilikli jag’daylar yesapqa ali’ng’an halda belgilenedi.
Saylaw wokrugleri a’dettegidey rayonli’q, qalali’q (rayon bag’i’ni’wi’ndag’i’ qalalardan basqa) ha’kimlerdin’ usi’ni’si’ boyi’nsha tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen wondag’i’ saylawshi’lardi’n’ sani’ ten’dey yetip du’ziledi. Saylaw wokruglerinin’ shegaralari’ rayonlardi’n’ ha’m qalalardi’n’ ha’kimshilik- aymaqli’q du’zilisin yesapqa alg’an halda belgilenedi.
Saylaw wokruglerinin’ dizimi wolardi’n’ shegaralari’ ha’m saylawshi’lardi’n’ sani’ ko’rsetilgen halda saylawdan keminde jetpis bes ku’n aldi’n ja’riyalanadi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Konstituciyasi’ni’n’ 92-statyasi’na muwapi’q rayonli’q bag’i’ni’wdag’i’ qalalarda xali’q deputatlari’ni’n’ Ken’esleri ha’m wol Ken’eslerge saylawlar boyi’nsha saylaw wokrugleri du’zilmeydi, deputatlar saylanbaydi’.

8-statya. Saylaw uchastkalari’n du’ziw ta’rtibi ha’m normalari’.
Saylaw uchastkalari’ rayonlardi’n’, qalalardi’n’ shegaralari’n yesapqa alg’an halda saylawshi’larg’a bari’nsha qolayli’ jag’day jarati’w maqsetinde du’ziledi. Saylaw uchastkalari’ a’skeriy bo’limlerde de du’ziledi ha’m bo’lim jaylasqan wori’nlardag’i’ saylaw wokrugine kiredi. Saylaw uchastkalari’ni’n’ shegaralari’ saylaw wokruginin’ shegaralari’n kesip wo’tpewi kerek.
Saylaw uchastkalari’ sanatoriylarda, dem ali’w u’ylerinde, yemlewxanalarda ha’m basqa stacionar-emlew ma’kemelerinde, ali’s ha’m bari’w qi’yi’n bolg’an jerlerdegi puqaralar jasaytug’i’n wori’nlarda du’ziliwi mu’mkin. Bul saylaw uchastkalari’ wo’zleri jaylasqan jerdegi saylaw wokruglerine kiredi.
Saylaw uchastkalari’ rayon, qala ha’kimiyatlari’ni’n’ usi’ni’si’ menen, al a’skeriy bo’limlerde a’skeriy bo’limler ha’m birlespeler komandirlerinin’ usi’ni’si’ menen rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyalari’ ta’repinen du’ziledi.
Saylaw uchastkalari’ saylawdan keminde alpi’s ku’n aldi’n du’ziledi. A’skeriy bo’limlerde, sonday-aq ali’s ha’m bari’w qi’yi’n bolg’an jerlerde de saylaw uchastkalari’ usi’ mu’ddette, al ayri’qsha jag’daylarda saylawg’a kem degende bes ku’n qalg’anda du’ziledi.
Saylaw uchastkalari’n du’zgende, a’dette, saylawshi’lardi’n’ sani’ jigirma adamnan kem bolmawi’ ha’m u’sh mi’n’ adamnan aspawi’ tiyis.
Dawi’s beriwdi sho’lkemlestiriw ushi’n jaydi’ ha’r bir saylaw uchastkasi’na rayon, qala ha’kimiyati’ aji’ratadi’.
Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ uchastkali’q saylaw komissiyalari’na nomer qoyadi’ ha’m dawi’s beriw jayi’ni’n’ worni’n ko’rsetken halda ha’r bir saylaw uchastkasi’ni’n’ shegaralari’ haqqi’nda saylawshi’lardi’ xabardar yetiwidi sho’lkemlestiredi.

III. Saylaw komissiyalari’

9-statya. Saylaw komissiyalari’ni’n’ sistemasi’.
Saylawdi’ sho’lkemlestiriw ha’m wo’tkeriw ushi’n:
-xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q Ken’esine saylaw boyi’nsha rayonli’q saylaw komissiyasi’;
-xali’q deputatlari’ni’n’ qalali’q Ken’esine saylaw boyi’nsha qalali’q saylaw komissiyasi’;
-okruglik saylaw komissiyalari’;
-uchastkali’q saylaw komissiyalari’ du’ziledi.

10-statya. Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’n du’ziw.
Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ tiyisli xali’q deputatlari’ Ken’esi ta’repinen saylawg’a keminde seksen ku’n qalg’anda komissiyani’n’ basli’g’i’ ha’m alti’-on to’rt basqa ag’zadan ibarat quramda du’ziledi ha’mde wo’z wa’killiklerin tiyisli xali’q deputatlari’ Ken’eslerine saylaw boyi’nsha gezektegi saylaw kampaniyasi’ni’n’ baslang’anli’g’i’n ja’riya yetkenge shekem a’melge asi’radi’.
Komissiya basli’g’i’ni’n’ wori’nbasari’ ha’m xatkeri komissiyani’n’ birinshi ma’jilisinde woni’n’ ag’zalari’ arasi’nan saylanadi’. Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ wo’zinin’ qurami’, ma’kan jayi’ ha’m telefon nomerleri tuwrali’ mag’li’wmatlardi’ jergilikli ra’smiy g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalaydi’.

11-statya. Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ni’n’ wa’killikleri.
Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’:
1) wo’zine tiyisli aymaqta usi’ Ni’zamni’n’ wori’nlani’wi’n qadag’alaydi’ ha’m woni’n’ bir qi’yli’ qollani’li’wi’n ta’miyinleydi, saylawdi’ sho’lkemlestiriw ma’seleleri boyi’nsha tu’sinikler beredi;
2) tiyislisinshe xali’q deputatlari’ni’n’ rayonli’q, qalali’q Ken’esine saylaw wokruglerin du’zedi, wolarg’a atama ha’m ta’rtip nomerlerin beredi;
3) xali’q deputatlari’ni’n’ tiyisli Ken’esine saylaw boyi’nsha wokruglik saylaw komissiyalari’n du’zedi ha’m wolardi’n’ jaylasqan worni’ haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlardi’ ja’riyalaydi’;
4) tiyisli saylaw komissiyalari’ni’n’ jumi’si’n bag’darlap baradi’, wolardi’n’ qurami’na wo’zgerisler kirgiziw ta’rtibin belgileydi, rayonli’q, qalali’q Ken’eske saylaw wo’tkeretug’i’n wokruglik ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’ni’n’ sheshimleri usi’ Ni’zamg’a qayshi’ kelse, biyg’a’rez tu’rde yamasa rayon, qala prokurori’ni’n’ usi’ni’si’ boyi’nsha biykar yetedi;
5) deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetken siyasiy partiyalardan ha’m puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’nan tiyisli hu’jjetlerdi qabi’llap aladi’;
6) xali’q deputatlari’ tiyisli Ken’esinin’ deputatli’g’i’na talabanlardi’ dizimge aladi’ ha’m wolar haqqi’nda mag’li’wmatlardi’ ja’riyalaydi’;
7) deputatli’qqa talabanlarg’a saylaw kampaniyasi’na qatnasi’wi’ ushi’n ten’dey sha’rayatlardi’n’ jarati’li’wi’n ta’miyinleydi;
8) aqsha qarji’lari’n tiyisli saylaw komissiyalari’na bo’listiredi, saylaw komissiyalari’ni’n’ jaylar, transport ha’m baylani’s qurallari’ menen ta’miyinleniwin qadag’alaydi’, saylawdi’ materialli’q-texnikali’q jaqtan ta’miyinlewge tiyisli basqa ma’selelerdi ko’rip shi’g’adi’;
9) xali’q deputatlari’ni’n’ tiyisli Ken’esine saylaw boyi’nsha saylaw byulletenlerinin’, saylawshi’lar dizimlerinin’, qol qoyi’w qag’azlari’ni’n’, saylaw komissiyalari’ protokollari’ni’n’, saylawg’a tiyisli basqa hu’jjetlerdin’ u’lgilerin ha’m formalari’n, saylaw quti’lari’ni’n’ ha’m saylaw komissiyalari’ni’n’ mo’rlerinin’ u’lgilerin tasti’yi’qlaydi’, saylawg’a tiyisli hu’jjetlerdi saqlaw ta’rtibin belgileydi;
10) siyasiy partiyalar, jergilikli ha’kimiyat uyi’mlari’, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ ha’m ja’miyetlik birlespeleri wa’killerinin’ ha’mde ka’rxanalar, ma’kemeler ha’m sho’lkemler basli’qlari’ni’n’ saylawg’a tayarli’q ko’riw ha’m woni’ wo’tkeriw menen baylani’sli’ ma’seleler boyi’nsha bildiriwlerin ti’n’laydi’;
11) xali’q deputatlari’ni’n’ Ken’esine bolg’an saylawdi’n’ juwmag’i’n shi’g’aradi’, saylang’an deputatlardi’ dizimge aladi’, saylawdi’n’ juwmaqlari’na baylani’sli’ mag’li’wmatlardi’ ha’m saylang’an deputatlardi’n’ dizimlerin baspaso’zde ja’riyalaydi’;
12) deputatlarg’a tiyisli xali’q deputatlari’ Ken’esi deputati’ni’n’ gu’wali’g’i’ ha’m wo’n’irge tag’atug’i’n belgisin beredi ;
13) qayta saylawlardi’ wo’tkeriwge baylani’sli’ ma’selelerdi sheshedi;
14) tiyisli saylaw komissiyalari’ni’n’ sheshimleri ha’mde ha’reketleri u’stinen tu’sken arza ha’m shag’i’mlardi’ ko’rip shi’g’adi’ ha’m wolar boyi’nsha sheshimler qabi’l yetedi;
15) usi’ Ni’zam ji’nayi’ juwapkershilikke tarti’wg’a sebep bolatug’i’n da’rejede buzi’li’wi’na baylani’sli’ hu’jjetlerdi prokuratura uyi’mlari’na tapsi’ri’li’wi’n ta’miyinleydi;
16) saylawdi’ sho’lkemlestiriwge ha’m woni’ wo’tkeriwge baylani’sli’ hu’jjetlerdi arxivge tapsi’ri’wdi’ ta’miyinleydi;
17) usi’ Ni’zamda ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ basqada ni’zamlari’nda ko’rsetilgen wa’killiklerdi a’melge asi’radi’.

12-statya. Wokruglik saylaw komissiyasi’n du’ziw.
Wokruglik saylaw komissiyasi’ rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen saylawg’a keminde jetpis ku’n qalg’anda komissiyani’n’ basli’g’i’, basli’qti’n’ wori’nbasari’, xatkeri ha’m alti’-segiz basqa ag’zasi’nan ibarat quramda du’ziledi.

13-statya. Wokruglik saylaw komissiyasi’ni’n’ wa’killikleri.
Wokruglik saylaw komissiyasi’:
1) saylaw wokrugi aymag’i’nda usi’ Ni’zamni’n’ wori’nlani’wi’n qadag’alaydi’;
2) (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen ali’p taslandi’)
3) (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen ali’p taslandi’)
4) saylaw uchastkalari’ni’n’ ta’rtip nomerin belgileydi, jaylasqan worni’n ko’rsetip, wolardi’n’ dizimin ja’riyalaydi’;
5) deputatli’qqa talabanlarg’a saylaw kampaniyasi’nda qatnasi’wi’ ushi’n ten’dey sha’rayatlardi’ ta’miyinleydi ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’ni’n’ jumi’si’n retlestirip baradi’;
6) tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen dizimge ali’ng’an deputatli’qqa talabanlarg’a tiyisli gu’wali’qlar beredi;
7) deputatli’qqa talabanlarg’a saylawshi’lar menen ushi’rasi’wlar sho’lkemlestiriwge ja’rdemlesedi;
deputatli’qqa talabanlardi’n’ isenimli wa’killerin dizimge aladi’ ha’m wolarg’a tiyisli gu’wali’qlar beredi;
9) siyasiy partiyalar, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ wa’killerinin’, ja’miyetlik birlespeler wa’killerinin’, ka’rxana, ma’keme ha’m sho’lkemler basli’qlari’ni’n’ saylawg’a tayarli’q ko’riw ha’m wo’tkeriwge baylani’sli’ ma’seleler boyi’nsha bildiriwlerin ti’n’laydi’.
10) saylawshi’lar dizimlerinin’ du’ziliwin ha’m wolardi’n’ ha’mme tani’si’p shi’g’i’wi’ ushi’n usi’ni’li’wi’n baqlap baradi’;
11) saylaw wokrugi boyi’nsha saylaw byulleteninin’ tekstin tasti’yi’qlaydi’ ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’n saylaw byulletenleri menen ta’miyinleydi;
12) saylaw wokrugi boyi’nsha saylaw juwmaqlari’n ani’qlaydi’ ha’m tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’na usi’nadi’;
13) qayta dawi’s beriwdi ha’m qayta saylawdi’, sonday-aq bosap qalg’an wori’ng’a deputat saylawi’n wo’tkeriliwin sho’lkemlestiredi;
14) uchastkali’q saylaw komissiyalari’ni’n’ sheshimleri ha’mde ha’reketleri u’stinen arza ha’m shag’i’mlardi’ ko’rip shi’g’adi’ ha’m wolar boyi’nsha sheshimler qabi’l yetedi;
15) usi’ Ni’zamda ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ basqada ni’zamlari’nda ko’rsetilgen wa’killiklerdi a’melge asi’radi’.

14-statya. Uchastkali’q saylaw komissiyasi’n du’ziw ta’rtibi.
Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen saylawg’a qi’ri’q ku’n qalg’anda bes-on tog’i’z ag’zadan, soni’n’ ishinde basli’q, basli’qti’n’ wori’nbasari’ ha’m xatkerden ibarat quramda du’ziledi.
Yeger komissiya jeti ag’zag’a shekemgi quramda du’zilse, wonda basli’q ha’m xatker saylanadi’.
Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ qurami’ni’n’ sani’ za’ru’r bolg’an jag’daylarda ko’beytiliwi yamasa azayti’li’wi’ mu’mkin.

15-statya. Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ni’n’ wa’killikleri.
Uchastkali’q saylaw komissiyasi’:
1) uchastka boyi’nsha saylawshi’lardi’n’ dizimin du’zedi;
2) saylawshi’lardi’ saylawshi’lardi’n’ dizimi menen tani’sti’radi’, dizimde jol qoyi’lg’an qa’teler ha’m ani’qsi’zli’qlar haqqi’ndag’i’ arzalardi’ qabi’llaydi’ ha’m ko’rip shi’g’adi’ ha’mde dizimge tiyisli wo’zgerisler kirgiziw haqqi’ndag’i’ ma’seleni sheshedi;
3) saylaw ku’ninde wo’z turaq jayi’nda boli’w ha’m dawi’s beriwge qatnasi’w mu’mkinshiligine iye bolmag’an saylawshi’lardan saylaw qag’azlari’ yaki byulletenleri sali’ng’an konvertlerin qabi’llap aladi’;
4 xali’qti’ saylaw ku’ni ha’m dawi’s beriw worni’ haqqi’nda xabardar yetedi;
5) dawi’s beriw jaylari’ni’n’, saylaw quti’lari’ni’n’ ha’m basqada saylaw u’skenelerinin’ tayi’nlap qoyi’li’wi’n ta’miyinleydi;
6) saylaw ku’ni saylaw uchastkasi’nda dawi’s beriwdi sho’lkemlestiredi;
7) saylaw uchastkasi’nda berilgen dawi’slardi’ sanap shi’g’adi’;
8) saylawg’a tayarli’q ko’riw ha’m dawi’s beriwdi sho’lkemlestiriw ma’seleleri boyi’nsha tu’sken arza ha’m shag’i’mlardi’ ko’rip shi’g’adi’, wolar boyi’nsha sheshimler qabi’l yetedi;
9) usi’ Ni’zamda ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ basqa Ni’zamlari’nda belgilengen wa’killiklerdi a’melge asi’radi’.

16-statya. Saylaw komissiyalari’na ag’zali’q.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’esine saylaw wo’tkeriwshi wokruglik saylaw komissiyasi’ni’n’ ag’zalari’, sonday-aq uchastkali’q saylaw komissiyalari’ni’n’ ag’zalari’ puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ni’n’ usi’ni’si’na muwapi’q tasti’yi’qlanadi’.
Komissiyani’n’ ag’zasi’ jeke wo’z arzasi’na muwapi’q, sonday-aq wa’killiklerinen ayi’ri’lg’an jag’dayda wo’z wazi’ypasi’n wori’nlawdan azat yetiliwi mu’mkin.
Komissiya ag’zasi’n wa’killiklerinen ayi’ri’w huqi’qi’ komissiya du’zgen uyi’mg’a tiyisli. Komissiya ag’zasi’ usi’ Ni’zamni’n’ talaplari’n buzg’an yaki wo’z wazi’ypalari’n turaqli’ tu’rde itibarsi’z qaldi’ri’p kelgen jag’dayda wo’z wa’killiklerinen ayi’ri’ladi’.
Za’ru’r bolg’an jag’dayda saylaw komissiyasi’ni’n’ jan’a ag’zasi’ usi’ Ni’zamda belgilengen ta’rtipte tayi’nlanadi’.
Saylaw komissiyasi’ni’n’ basli’g’i’, basli’qti’n’ wori’nbasari’, xatkeri ha’m basqa ag’zalari’ qandayda bir siyasiy partiyalardi’n’ ag’zasi’ boli’wi’ mu’mkin yemes. Xali’q deputatlari’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerinin’ deputatli’g’i’na talabanlar, sonday-aq wolardi’n’ isenimli wa’killeri saylaw komissiyasi’na ag’za boli’wi’ mu’mkin yemes.
Bir adam tek g’ana bir saylaw komissiyasi’na ag’za boli’wi’ mu’mkin.

17-statya. Saylaw komissiyalari’ni’n’ jumi’si’n sho’lkemlestiriw ha’m wolardi’n’ wa’killik mu’ddeti.
Yeger saylaw komissiyasi’ni’n’ ma’jilisine komissiya qurami’ni’n’ keminde u’shten yeki bo’legi qatnasqan jag’dayda ma’jilis wa’killikli boli’p yesaplanadi’. Komissiyani’n’ sheshimi ashi’q dawi’s beriw arqali’ woni’n’ uli’wma qurami’ni’n’ ko’pshilik dawi’si’ menen qabi’l yetiledi. Sheshimge narazi’ bolg’an komissiya ag’zalari’ wo’zlerinin’ ayri’qsha pikirlerin bayanlawg’a haqi’li’, bul pikir protokolg’a jazba tu’rde qosa tigiledi. Yeger dawi’slar ten’ boli’p qalsa, basshi’li’q yetiwshinin’ dawi’si’ sheshiwshi ku’shke iye boladi’.
Saylaw komissiyasi’ni’n’ wo’z wa’killikleri sheginde qabi’l yetilgen sheshimin to’mengi saylaw komissiyalari’, sonday-aq tiyisli jergilikli ha’kimiyat uyi’mlari’, siyasiy partiyalar, basqada ja’miyetlik birlespeler, miynet ja’ma’a’tleri ha’m a’skeriy bo’limler, menshik tu’rine qaramastan ka’rxanalar, ma’kemeler, ha’m sho’lkemler basshi’lari’ wori’nlawg’a minnetli.
Saylaw komissiyasi’ni’n’ basli’g’i’, basli’qti’n’ wori’nbasari’, xatkeri yamasa basqa ag’zasi’ komissiyani’n’ sheshimine muwapi’q saylawg’a tayarli’q ko’riw ha’m woni’ wo’tkeriw da’wirinde wo’ndiristen yaki xi’zmet babi’ndag’i’ wazi’ypalari’n atqari’wdan azat yetiliwi mu’mkin. Bunda saylawdi’ wo’tkeriw ushi’n aji’rati’lg’an qarji’lar yesabi’nan woni’n’ wortasha ayli’q xi’zmet haqi’si’si’ saqlani’p qali’nadi’.
Ma’mleketlik ha’m puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’, ja’miyetlik birlespeler, menshik tu’rlerine qaramastan ka’rxanalar, sho’lkemler, ma’kemeler, lawazi’mli’ adamlar saylaw komissiyalari’na wo’z wa’killiklerin a’melge asi’ri’w ushi’n ja’rdem ko’rsetiwi, wolardi’n’ islewi ushi’n za’ru’r mag’li’wmatlardi’ beriwi sha’rt.
Ma’mleketlik uyi’mlar, ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler menshik tu’rine qaramastan saylawg’a tayarli’q ko’riw ha’m woni’ wo’tkeriw ushi’n kerekli jay ha’m u’skenelerdi saylaw komissiyalari’ni’n’ i’qti’yari’na tegin berip turi’wi’ sha’rt.
Saylaw komissiyasi’ saylawg’a tayarli’q ko’riwge ha’m woni’ wo’tkeriwge baylani’sli’ ma’seleler boyi’nsha tiyisli jergilikli ma’mleketlik uyi’mlarg’a ha’m ja’miyetlik birlespelerge, menshik tu’rlerine qaramastan ka’rxanalardi’n’, ma’kemelerdin’ ha’m sho’lkemlerdin’ basshi’lari’na, lawazi’mli’ adamlarg’a mu’ra’jat yetiw huqi’qi’na iye. Wolar u’sh ku’n ishinde komissiya wortag’a qoyg’an ma’seleni qarap shi’g’i’wi’ ha’m saylaw komissiyasi’na juwap qaytari’wi’ sha’rt.
Wokruglik ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’ tiyisli saylaw wokruglerinen saylang’an deputatlar rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen dizimge ali’ng’annan keyin wo’z jumi’si’n toqtatadi’.

17-statya. Siyasiy partiyani’n’ huqi’qli’ wa’kili.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’eslerine deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetken siyasiy partiya saylaw uchastkasi’nda berilgen dawi’slardi’ sanap shi’g’i’wda qatnasi’w ushi’n Worayli’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen belgilenetug’i’n ta’rtipte wo’z ag’zalari’ arasi’nan huqi’qli’ wa’kil tayarlawg’a haqi’li’. (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen kiritildi)

18-statya. Saylaw komissiyalari’ni’n’ sheshimleri u’stinen tu’sken shag’i’mlardi’ qarap shi’g’i’w ta’rtibi.
Deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetken siyasiy patiyalardi’n’ uyi’mlari’, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’, deputatli’qqa talabanlar, isenimli wa’killer, baqlawshi’lar ha’m saylawshi’lar saylaw komissiyalari’ni’n’ sheshimleri u’stinen wo’zinen joqari’ saylaw komissiyasi’na yamasa sudqa sheshim qabi’l yetilgennen keyin won ku’n ishinde shag’i’m arza menen mu’ra’jat yetiwi mu’mkin. Shag’i’m arza kelip tu’skennen keyin u’sh ku’n ishinde, yeger saylawg’a alti’ ku’nnen kem waqi’t qalg’an bolsa, da’rhal ko’rip shi’g’i’li’wi’ lazi’m. Shag’i’m bergen shaxslar shag’i’m ko’rip shi’g’i’li’wi’nda toli’q qatnasi’w huqi’qi’na iye. (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen kiritildi)

IV. Saylaw kampaniyasi’ baslang’anli’g’i’n ja’riyalaw. xali’q deputatlari’ rayonli’q ha’m qalali’q ken’eslerinin’ deputatli’g’i’na talabanlardi’ ko’rsetiw ha’m wolardi’ dizimge ali’w

19-statya. Saylaw kampaniyasi’ baslang’anli’g’i’n ja’riyalaw.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’eslerine saylaw boyi’nsha saylaw kampaniyasi’ni’n’ baslang’anli’g’i’ deputatlardi’n wa’killik muddeti pitiwinen keminde u’sh ay aldi’n Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Worayli’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalanadi’.

20-statya. Deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetiw huqi’qi’.
Siyasiy partiyalar, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ xali’q deputatlari’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerinin’ deputatli’g’i’na talabanlardi’ ko’rsetiw huqi’qi’na iye.
Saylaw kampaniyasi’ baslang’anli’g’i’n ja’riyalawdan to’rt ay buri’n Ni’zam menen belgilengen ta’rtipte dizimge ali’ng’an siyasiy partiya deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetiwi mu’mkin.

21-statya. Saylawg’a qatnasi’w ushi’n siyasiy patiyalardi’n’ usi’natug’i’n hu’jjetleri.
Deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetiw ushi’n siyasiy partiya saylawg’a keminde jetpis ku’n qalg’anda tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’na to’mendegi xu’jjetlerdi usi’ni’wi’ tiyis:
-saylawg’a qatnasi’wi’ haqqi’nda siyasiy partiyani’n’ tiyisli rayonli’q, qalali’q uyi’mi’ni’n’ basshi’si’ qol qoyg’an arza;
-siyasiy partiyani’n’, saylaw kampaniyasi’ baslang’anli’g’i’ ja’riyalang’an ku’nnen to’rt ay aldi’n dizimge ali’ng’anli’g’i’n tasti’yi’qlaytug’i’n A’dillik ministrliginin’ mag’li’wmatnamasi’.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminde ko’rsetilgen hu’jjetler usi’ni’lg’annan keyin tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ siyasiy partiyani’n’ wa’kiline arzani’n’ qabi’l yetilgen ku’nin ha’m waqti’n ko’rsetip mag’li’wmatnama beredi. Saylaw komissiyasi’ usi’ni’lg’an hu’jjetlerge tiykarlani’p, bes ku’nlik mu’ddet ishinde siyasiy partiyani’n’ saylawg’a qatnasi’wi’na ruxsat beriw haqqi’nda sheshim qabi’l yetedi. Saylawg’a qatnasi’wshi’ partiyalardi’n’ dizimi arzalardi’n’ kelip tu’siw ta’rtibine qaray tiyisli rayonli’q, qalali’q g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalanadi’.

22-statya. Deputatli’qqa siyasiy partiyalar ha’m puqaralardi’n’ wo’zin–o’zi basqari’w uyi’mlari’ ta’repinen talabanlar ko’rsetiw.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’eslerinin’ deputatli’g’i’na talabanlar ko’rsetiw saylawg’a alpi’s bes ku’n qalg’anda baslanadi’ ha’m saylawg’a qi’ri’q bes ku’n qalg’anda toqtati’ladi’.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q ha’m qalali’q Ken’esleri deputatli’g’i’na talabanlar siyasiy partiyalardi’n’ tiyisli rayonli’q, qalali’q uyi’mlari’ ta’repinen ha’mde puqaralar ji’yi’nlari’nda (wa’killeri ji’ynali’slari’nda) ko’rsetiledi.
Siyasiy partiyalar, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ tiyisli aymaqta jaylasqan ha’r bir saylaw wokruginen birewden deputatli’qqa talaban ko’rsetiwge huqi’qli’. Yeger tiyisli xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’esine saylaw wo’tkeriwshi saylaw wokrugi aymag’i’nda puqaralardi’n’ yeki ha’m wonnan arti’q wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mi’ jaylasqan bolsa, deputatli’qqa talaban puqaralar wa’killerinin’ ji’ynali’slari’nda ko’rsetiledi. Ji’ynali’sta qatnasatug’i’n wa’killer normasi’n tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ belgileydi.
Deputatli’qqa, a’dette tiyisli rayon, yamasa qala aymag’i’nda islewshi yamasa jasawshi’ puqaralar talaban yetip ko’rsetiledi. Bir puqara tiyisli xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’esine saylaw wo’tkeriwshi tek g’ana bir saylaw wokruginen deputatli’qqa talaban yetip ko’rsetiliwi mu’mkin. Deputatli’qqa talabanlardi’ tan’law ta’rtibin siyasiy partiyalardi’n’ ha’m puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ni’n’ wo’zleri belgileydi.
Hayal-qi’zlar sani’ siyasiy partiyalardan ko’rsetilgen deputatli’qqa talabanlardi’n’ uli’wma sani’ni’n’ keminde woti’z procentin qurawi’ tiyis.
Siyasiy partiyalar tek g’ana wo’z partiyasi’ni’n’ ag’zalari’n, yamasa partiyasi’zlardi’ deputatli’qqa talaban yetip ko’rsetiwge haqi’li’, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ bolsa, puqaralardi’n’ wol, yamasa bul partiyag’a ag’za boli’wi’na qaramastan, deputatli’qqa talaban yetip ko’rsetiwge haqi’li’. Deputatli’qqa talabanlardi’ ko’rsetiw xaqqi’nda protokol du’ziledi.

23-statya. (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen ali’p taslandi’).

24-statya. Deputatli’qqa talabanlardi’ dizimge ali’w ushi’n tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’na usi’ni’latug’i’n hu’jjetler.
Siyasiy partiyani’n’ tiyisli uyi’mi’ni’n’, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mi’ni’n’ basli’g’i’ deputatli’qqa talabandi’ dizimge ali’wdi’ sorap tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’na arza menen mu’ra’jat yetedi. Arzag’a to’mendegiler qosa tigiledi:
-Siyasiy partiya tiyisli uyi’mi’ni’n’, puqaralar ji’yi’ni’ni’n’ (wa’killer ji’ynali’si’ni’n’) deputatli’qqa talabanlar ko’rsetiw xaqqi’ndag’i’ sheshimi;
-Siyasiy partiyani’n’ tiyisli uyi’mi’ ma’jilisinin’, puqaralar ji’yi’ni’ni’n’ (wa’killer ji’ynali’si’) deputatli’qqa talabanlar ko’rsetiw xaqqi’ndag’i’ protokoli’, wonda deputatli’qqa talabanni’n’ familiyasi’, ismi, a’kesinin’ ismi, tuwi’lg’an sa’nesi, ka’sibi, lawazi’mi’ (jumi’si’ni’n’ tu’ri), jumi’s ha’m jasaw worni’, partiyag’a ag’zali’g’i’, sonday-aq saylaw wokruginin’ ati’ ha’m ta’rtip sani’ ko’rsetiledi;
-Deputatli’qqa talabanni’n’ wo’z kandidaturasi’n tiyisli saylaw wokruginen dawi’sqa qoyi’li’wna kelisim bergenligi xaqqi’ndag’i’ arzasi’;
-Usi’ ni’zamni’n’ 25 statyasi’ni’n’ yekinshi bo’liminde ko’rsetilip wo’tilgen adamlardi’n’, yeger wolar deputat boli’p saylang’anday bolsa, iyelep turg’an lawazi’mi’nan bosaw xaqqi’ndag’i’ arzalari’;
Tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ hu’jjetlerdi usi’ng’an adamg’a hu’jjetler qabi’l yetip ali’ng’an sa’ne ha’m waqti’ ko’rsetilgen mag’li’wmatnama beredi.
Tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ usi’ni’lg’an hu’jjetlerdi jeti ku’n mu’ddet ishinde tekserip shi’g’adi’ ha’m wolardi’n’ usi’ Ni’zam talaplari’na muwapi’qli’g’i’ haqqi’nda juwmaq beredi.
Rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ dizimge ali’w ushi’n usi’ni’lg’an hu’jjetlerde ani’qlang’an sa’ykes kelmewshilikler ha’m usi’ Ni’zam talaplari’nan shetke shi’g’i’w jag’daylari’ xaqqi’nda tiyisli siyasiy partiyalardi’n’, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ni’n’ basli’qlari’na belgilengen ta’rtipte ma’lim yetedi.

25-statya. Deputatli’qqa talabanlarg’a qoyi’latug’i’n talaplar.
To’mendegiler:
-islegen awi’r yamasa wog’ada awi’r ji’nayati’ ushi’n sudlang’anli’g’i’ wo’shirilmegen yamasa sudlang’anli’g’i’ ni’zam tiykari’nda ali’p taslanbag’an puqaralar; (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen jan’adan bayan yetilgen);
-saylaw ku’nine shekem son’g’i’ bes ji’l dawami’nda Wo’zbekstan ha’m Qaraqalpaqstan Respublikalari’ aymag’i’nda turaqli’ jasamag’an puqaralar;
-Wo’zbekstan Respublikasi’ Quralli’ Ku’shlerinin’ a’skeriy xi’zmetkerleri, Milliy ka’wipsizlik xi’zmetinin’, Ishki isler ministrligi ha’m basqada a’skeriylestirilgen bo’limshelerdin’ xi’zmetkerleri;
-diniy sho’lkemlerdin’ ha’m birlespelerdin’ qa’nigeli din xi’zmetkerleri deputatli’qqa talaban yetip dizimge ali’nbaydi’.
Sudyalar, prokuratura ha’m atqari’wshi’ ha’kimiyat uyi’mlari’ni’n’ lawazi’mli’ adamlari’ (rayon, qala ha’kimlerinen basqa) deputat boli’p saylang’an jag’dayda iyelep turg’an lawazi’mlari’nan bosati’w haqqi’nda arza bergen jag’dayda g’ana deputatli’qqa talaban yetip dizimge ali’nadi’.

26-statya. Deputatli’qqa talabanlardi’ dizimge ali’w.
Deputatli’qqa talabanlardi’ dizimge ali’w ushi’n tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ siyasiy partiyalardan, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’nan hu’jjetlerdi qabi’llawdi’ dizimge ali’w mu’ddeti pitiwge jeti ku’n qalg’anda toqtatadi’.
Deputatli’qqa talaban yetip ko’rsetilgen adamg’a usi’ Ni’zamg’a muwapi’q dizimge ali’ng’anli’g’i’ haqqi’nda gu’wali’q beriledi.
Deputatli’qqa talabanlardi’ dizimge ali’w saylawg’a woti’z bes ku’n qalg’anda toqtati’ladi’.
Tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ deputatli’qqa talabanlar dizimge ali’ng’annan keyin bes ku’n ishinde deputatli’qqa talabanni’n’ familiyasi’n, ismin, a’kesinin’ ismin, tuwi’lg’an ji’li’n, partiyag’a qatnasi’n, iyelep turg’an lawazi’mi’n, jumi’s worni’n ha’m ma’kan jayi’n, sonday-aq woni’ deputatli’qqa talaban yetip ko’rsetken siyasiy partiyani’n’, yamasa puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mi’ni’n’ atamasi’n ko’rsetip, dizimge ali’ng’anli’g’i’ haqqi’ndag’i’ xabardi’ jergilikli g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalaydi’.

V. Saylaw aldi’ u’git-na’siyat jumi’slari’. deputatli’qqa talabanlar jumi’si’ni’n’ kepillikleri

27-statya. Saylaw aldi’ u’git-na’siyat jumi’slari’.
Saylawaldi’ u’git-na’siyat jumi’slari’ deputatli’qqa talabanlardi’ tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen dizimge ali’ng’an ku’nnen baslanadi’.
Deputatli’qqa talabanlarg’a, sisiy partiyalarg’a g’alaba xabar qurallari’nan paydalani’wg’a ten’ huqi’q beriledi. G’alaba xabar qurallari’nan paydalani’w ta’rtibi tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen siyasiy partiyalar menen kelisilgen halda belgilenedi. Saylawshi’lardi’n’ ji’ynali’slari’ siyasiy partiyalar ta’repinen g’a’rezsiz wo’tkeriledi. Saylawshi’lardi’n’ ji’ynali’slari’ wo’tkeriletug’i’n worni’ ha’m waqti’, a’dette, uchastkali’q saylaw komissiyalari’ menen kelisip ali’nadi’. Jergilikli ha’kimiyat uyi’mlari’ ha’m ja’miyetlik sho’lkemler, sonday-aq puqaralardi’n’ wo’zin wo’zi basqari’w uyi’mlari’ deputatli’qqa talabanlarg’a ji’ynali’slar wo’tkeriw ushi’n za’ru’r u’skeneler menen ta’miyinlengen imaratlar aji’rati’wi’, wolarg’a saylawshi’lar menen ushi’rasi’wlar wo’tkeriwdi sho’lkemlestiriwde, za’ru’r mag’li’wmat ha’m xabar materiallari’n ali’wda ja’rdem ko’rsetiwleri sha’rt. (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen jan’adan bayan yetilgen)
Deputatli’qqa talabanlardi’n’ saylawshi’lar menen ushrasi’wlari’ ha’m ji’ynali’slari’ jumi’stan ti’s waqi’tta wo’tkeriledi. Ji’ynali’slar ha’m ushrasi’wlar wo’tkeriletug’i’n waqti’ ha’m worni’ tuwrali’ saylawshi’larg’a aldi’n ala ma’lim yetiledi.
Saylawshi’lar menen u’git-na’siyat jumi’slari’n ali’p bari’wda saylawshi’larg’a biypul yaki jen’illetilgen sha’rtlerde tovar beriw, xi’zmet ko’rsetiw (xabar-ma’limleme beriwden basqa), sonday-aq pul qarji’lari’n to’lew menen qosi’p ali’p bari’w qadag’an yetiledi.
Saylaw ku’ni u’git-na’siyat jumi’slari’ni’n’ ju’rgiziliwine jol qoyi’lmaydi’.

28-statya Isenimli wa’killer.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’esinin’ deputatli’g’i’na talaban u’sh adamg’a shekem isenimli wa’kilge iye boli’wi’ mu’mkin. Isenimli wa’killer talabanni’n’ deputat boli’p saylani’wi’ ushi’n u’git-na’siyat ju’rgizedi, ma’mleketlik uyi’mlar ha’m ja’miyetlik birlespelerdin’ uyi’mlari’, saylawshi’lar menen wo’z-ara qatnasi’qlarda, sonday-aq saylaw komissiyalari’nda talabanni’n’ ma’plerin jaqlaydi’.
Deputatli’qqa talaban dizimge ali’ng’annan keyin wo’zinin’ isenimli wa’killerin wo’zi belgileydi ha’m bul haqqi’nda wokruglik saylaw komissiyasi’na ma’limleydi. Saylaw komissiyasi’ isenimli wa’killerdi dizimge ali’p, wolarg’a gu’wali’q beredi.
Deputatli’qqa talaban saylaw komissiyasi’na ma’limley woti’ri’p, saylawg’a shekem wo’z isenimli wa’kilin qa’legen waqi’tta wa’killiginen ayri’w ha’m woni’ almasti’ri’wi’ mu’mkin. Isenimli wa’kil qa’legen waqi’tta wo’z wa’killiklerinen waz keshiwge haqi’li’.

29-statya. Deputatli’qqa talabanlardi’ saylawdan aldi’ng’i’ ilajlari’na qatnasi’wi’ ushi’n wo’ndirislik yamasa xi’zmet babi’ndag’i’ wazi’ypalari’nan azat yetiw.
Deputatli’qqa talaban yetip dizimge ali’ng’an adam saylawshi’lar menen ushi’rasi’wlar wo’tkeriw, saylaw aldi’ ji’ynali’slari’nda so’zge shi’g’i’w, teleko’rsetiwler xa’m radioesittiriwlerde qatnasi’w waqti’nda, saylawdi’ wo’tkeriw ushi’n aji’rati’lg’an qa’rejetler yesabi’nan wortasha ayli’q is haqi’si’ saqlang’an halda, wo’ndirislik yamasa xi’zmet babi’ndag’i’ wazi’ypalari’n atqari’wdan azat yetiliw huqi’qi’na iye.

30-statya. Deputatli’qqa talabanni’n’ transportta tegin qatnaw huqi’qi’.
Xali’q deputatlari’ rayonli’q, qalali’q Ken’esinin’ deputatli’g’i’na talaban dizimge ali’ng’annan keyin tiyisli saylaw wokrugi sheginde ma’mleketlik passajir transporti’ni’n’ barli’q tu’rlerinde (qala jolawshi’ transportlari’nan ha’m basqa tu’rlerinin’ buyi’rtpa reyslerinen ti’sqari’) tegin qatnaw huqi’qi’na iye boladi’. Saylaw wokruginen ti’sqari’da jasawshi’ deputatli’qqa talaban, saylaw wokrugine keliwde ha’m wonnan ma’kan jayi’na qayti’wda tap usi’nday huqi’qtan paydalanadi’.

31-statya. Deputatli’qqa talabanli’q statusi’nan ayi’ri’w. Deputatli’qqa talabanli’qtan waz keshiw.
Siyasiy partiya, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ wol yaki bul talabandi’ deputatli’qqa talaban ko’rsetiw haqqi’ndag’i’ wo’z sheshimlerin saylawg’a shekem yen’ keminde bes ku’n qalg’anda biykar yetiw huqi’qi’na iye, bul talaban tiyisli rayonli’q yaki qalali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen deputatli’qqa talabanli’q statusi’nan ayi’ri’li’wi’ mu’mkin. Siyasiy partiya, puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’ deputatli’qqa talabanlar ko’rsetiw mu’ddeti tamamlang’ang’a shekem rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’na jan’a talabandi’ dizimge ali’w haqqi’nda usi’ni’s kirgiziwi mu’mkin.
Siyasiy partiya wo’z xi’zmetinin’ toqtati’lg’anli’g’i’ deputatli’qqa talabandi’ sol partiyadan saylawda qatnasi’w huqi’qi’nan ayi’radi’. (QR JK 25.04.2009j.240/III Ni’zami’ menen jan’adan bayan yetilgen)
Deputatli’qqa talaban saylawg’a shekem qa’legen waqi’tta talabanli’qtan waz keshiwi mu’mkin. Buni’n’ ushi’n wol tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’na arza menen mu’ra’jat yetedi.

VI. Saylawshi’lardi’n’ dizimleri. saylaw byulleteni

32-statya.Saylawshi’lardi’n’ dizimin du’ziw ta’rtibi.
Saylaw ku’nine deyin, yamasa saylaw ku’ni won segiz jasqa tolg’an, saylawshi’lardi’n’ dizimi du’zilip ati’rg’an waqi’tta belgili saylaw uchastkasi’ni’n’ aymag’i’nda turaqli’ yaki waqi’tsha jasaytug’i’n Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ puqaralari’ saylawshi’lardi’n’ dizimine kiritiledi.
Ha’r bir saylawshi’ tek g’ana bir saylawshi’lar dizimine kiritiliwi mu’mkin.
Saylawshi’lar dizimi ha’r bir saylaw uchastkasi’ boyi’nsha uchastkali’q saylaw komissiyasi’ ta’repinen du’ziledi ha’m wog’an komissiyani’n’ basli’g’i’ menen xatker qol qoyadi’. Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ saylawshi’lar dizimin du’ziw isine qatnasi’wg’a ja’miyetshiliktin’ wa’killerin tarti’wi’ mu’mkin.
Rayonlardi’n’ ha’m qalalardi’n’ ha’kimleri saylawshi’lardi’ dizimge ali’wdi’ ta’miyinleydi ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’na tiyisli aymaqta jasawshi’ saylawshi’lar haqqi’nda saylawshi’lar dizimin du’ziw ushi’n za’ru’rli mag’li’wmatlardi’ beredi.
A’skeriy bo’limlerdegi a’skeriy xi’zmetkerler, wolardi’n’ semya ag’zalari’ni’n’ ha’m basqada saylawshi’lardi’n’ dizimleri de, yeger wolar a’skeriy bo’limler jaylasqan jerde jasasa, a’skeriy bo’limlerdin’ komandirleri usi’ng’an mag’li’wmatlar tiykari’nda du’ziledi. A’skeriy bo’limlerden ti’sqari’da jasaytug’i’n a’skeriy xi’zmetkerler wo’zlerinin’ ma’kan jaylari’ boyi’nsha uli’wma tiykarda saylawshi’lar dizimine kiritiledi.
Sanatoriylarda ha’m dem ali’w u’ylerinde, yemlewxanalarda ha’m basqada stacionar-emlew ma’kemelerinde du’zilgen saylaw uchastkalari’ boyi’nsha saylawshi’lardi’n’ dizimleri usi’ ma’kemeler basli’qlari’ni’n’ bergen mag’li’wmatlari’ tiykari’nda du’ziledi.
Saylawshi’lardi’n’ familiyalari’ saylawshi’lar diziminde dawi’s beriwdi sho’lkemlestiriw ushi’n qolayli’ ta’rtipte ko’rsetiledi.
Dizimde ha’r bir saylawshi’ni’n’ familiyasi’, ismi, a’kesinin’ ismi, tuwi’lg’an sa’nesi ha’m jasaytug’i’n ma’kan jayi’ ko’rsetiledi.

33-statya. Puqaralardi’ saylawshi’lar dizimleri menen tani’sti’ri’w.
Saylawshi’lardi’n’ dizimleri saylawg’a won bes ku’n qalg’anda, al sanatoriylarda ha’m dem ali’w u’ylerinde, yemlewxanalarda ha’m basqada stacionar-emlew ma’kemelerinde, ali’s ha’m bari’w qi’yi’n bolg’an wori’nlarda du’zilgen saylaw uchastkalari’nda bolsa, saylawg’a jeti ku’n qalg’anda ha’mmenin’ tani’si’wi’ ushi’n usi’ni’ladi’. Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ saylawshi’lardi’n’ dizimi menen tani’si’w worni’ ha’m waqti’ tuwrali’ saylawshi’larg’a ma’limleydi.
Puqaralarg’a uchastkali’q saylaw komissiyasi’ni’n’ jayi’nda saylawshi’lardi’n’ dizimi menen tani’si’w imkaniyati’ ta’miyinlenedi.

34-statya. Saylawshi’lardi’n’ dizimlerine baylani’sli’ tarti’slardi’n’ qarali’w ta’rtibi.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ ha’r bir puqarasi’ saylawshi’lardi’n’ dizimindegi ha’r bir qa’te yaki ani’qsi’zli’qlar haqqi’nda uchastkali’q saylaw komissiyasi’na ma’lim yetiwi mu’mkin. Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ 24 saat ishinde usi’nday arzani’ ko’rip shi’g’i’wi’ ha’m qa’teni du’zetiw yaki arza beriwshige arzasi’ni’n’ qanaatlandi’ri’lmaw sebepleri ko’rsetilgen mag’li’wmatnama beriwi sha’rt.
Saylaw komissiyasi’ni’n’ ha’reketi ha’m sheshimi u’stinen Ni’zamda belgilengen ta’rtipte sudqa shag’i’m yetiliwi mu’mkin.

35-statya. Saylaw byulleteni.
Tiyisli saylaw wokrugi boyi’nsha saylaw byulleteninin’ tekstin wokruglik saylaw komissiyasi’ tasti’yi’qlaydi’.
Saylaw byulleteninde woni’ tolti’ri’w ta’rtibi haqqi’nda tu’sindiriw boli’wi’ kerek.
Saylaw byulletenine deputatli’qqa talabanni’n’ familiyasi’, ismi, a’kesinin’ ismi alfavit ta’rtibinde kirgizilip, woni’n’ tuwi’lg’an ji’li’, partiyag’a qatnasi’, iyelegen lawazi’mi’ (ka’sip tu’ri) ha’m woni’ deputatli’qqa talaban yetip ko’rsetken siyasiy partiya yamasa puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mi’ ko’rsetiledi.
Saylaw byulletenleri ma’mleketlik tilde, sonday-aq tiyisli rayonli’q, qalali’q saylaw komissiyasi’ni’n’ sheshimine muwapi’q saylawshi’lardi’n’ ko’pshiligi qari’m-qatnas jasaytug’i’n tillerde basi’ladi’.

36-statya. Saylaw byulletenlerin jetkerip beriw.
Uchastkali’q saylaw komissiyalari’ saylaw byulletenlerin wokruglik saylaw komissiyalari’nan saylawg’a yen’ keminde u’sh ku’n qalg’anda aladi’. Saylaw byulletenlerinin’ berilgenligin ha’m ali’ng’anli’g’i’n tiyisli wokruglik ha’m uchastkali’q saylaw komissiyalari’ni’n’ basli’g’i’, basli’qti’n’ wori’nbasari’ yaki xatkeri wo’z qoli’ menen tasti’yi’qlaydi’.
Uchastkali’q saylaw komissiyasi’ alatug’i’n saylaw byulletenlerinin’ sani’ saylaw uchastkasi’ boyi’nsha saylawshi’lardi’n’ dizimine kirgizilgen saylawshi’lar sani’ni’n’ yari’m procentinen ko’p boli’wi’ mu’mkin yemes. Saylaw byulleteninin’

Ko'rip shi'g'i'ldi': 1961

Betler