Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (113 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (113 KB)

«Akcionerlik ja’miyetler ha’m akcionerlerdin’ huqi’qlari’n qorg’aw haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’ (I-yari’m)

1–bo’lim. Uli’wma rejeler

1-statya. Akcionerlik ja’miyetler ha’m akcionerlerdin’ huqi’qlari’n qorg’aw haqqi’nda ni’zamlar.
Akcionerlik ja’miyetlerdi du’ziwge, wolardi’n’ jumi’si’na ha’m wolardi’ saplasti’ri’wg’a, akcionerlerdin’ huqi’qlari’n qorg’awg’a baylani’sli’ qatnasi’qlar usi’ Ni’zam ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ basqa da ni’zam aktleri menen ta’rtiplestiriledi.
Awi’l xojali’g’i’, bank, investiciya ha’m qamsi’zlandi’ri’w jumi’si’ salalari’nda akcionerlik ja’miyetlerdi, sonday-aq ma’mleketlik ka’rxanalardi’ menshiklestirgende akcionerlik ja’miyetlerdi du’ziw ha’m wolardi’n’ huqi’qi’y jag’dayi’ni’n’ wo’zgeshelikleri ni’zamlar menen na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte belgilenedi.

2-statya. Akcionerlik ja’miyettin’ huqi’qi’y jag’dayi’.
Ustavli’q qordi’ belgili sandag’i’ akciyalarg’a bo’lingen, akcionerlerge baylani’sli’ ja’miyettin’ minnetlerin tasti’yi’qlawshi’ xojali’q ju’rgiziwshi subekt akcionerlik ja’miyet boli’p tani’ladi’.
Ja’miyet ni’zamlar menen qadag’an yetilmegen jumi’slardi’n’ qa’legen tu’rlerin a’melge asi’ri’wda tiyisli huqi’qlarg’a iye boladi’ ha’m minnetlerdi atqari’w wazi’ypalari’n moyi’nlaydi’.
Ja’miyet yuridikali’q ta’rep boli’p tabi’ladi’ ha’m wo’z menshiginde woni’n’ wo’z aldi’na balansi’nda yesapqa ali’natug’i’n bo’lek mu’lkine iye boladi’, wo’z ati’nan mu’lklik ha’m jeke mu’lklik yemes huqi’qlar ali’wi’ ha’m a’melge asi’ri’wi’ minnetli boli’wi’, sudta dawager ha’m juwapker boli’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet woni’ belgilengen ta’rtipte ma’mleketlik dizimge alg’an waqi’ttan baslap yuridikali’q ta’rep huqi’qi’na iye boladi’. Yeger woni’n’ ustavi’nda basqasha belgilengen bolmasa, ja’miyet mu’ddetleri sheklenbey du’ziledi.
Ja’miyet Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ aymag’i’nda ha’m woni’n’ ti’sqari’si’nda belgilengen ta’rtipte bank yesaplari’n ashi’wg’a haqi’li’.
Ja’miyet wo’zinin’ firmali’q atamasi’ ma’mleketlik tilde toli’q jazi’lg’an ha’m jaylasqan ma’kan jayi’ ko’rsetilgen do’n’gelek mo’rge iye boli’wi’ lazi’m. Soni’n’ menen birge mo’rde firmali’q atamasi’ qa’legen basqa da tilde ko’rsetiliwi mu’mkin.
Ja’miyet wo’zinin’ atamasi’ jazi’lg’an shtamplarg’a ha’m blanklerge, wo’z emblemasi’na, sonday-aq, belgilengen ta’rtipte dizimge ali’ng’an tovarli’q belgisine ha’m sali’sti’ri’p ko’rip ani’qlaytug’i’n basqa da ni’shanlarg’a iye boli’wg’a haqi’li’.
Ja’miyet ni’zam hu’jjetlerinde qadag’an yetilmegen ha’m sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde ko’rsetilmegen qa’legen jumi’s tu’ri menen ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte shug’i’llani’wi’ mu’mkin. Ja’miyet sho’lkemlestiriwshileri sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde jumi’sti’n’ tiykarg’i’ tu’rlerin g’ana atap wo’tiwge haqi’li’.

3-statya. Ja’miyettin’ atamasi’ ha’m ma’kan jayi’.
Ja’miyet wo’zinin’ firmali’q atamasi’na iye boladi’, wonda ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshilik-huqi’qi’y formasi’ ha’m tu’ri (jabi’q yamasa ashi’q) ko’rsetiliwi tiyis.
Ja’miyet ma’mleketlik tilde ha’m soni’n’ menen bir waqi’tta ja’miyettin’ tan’lawi’ boyi’nsha basqa da tillerde wo’zinin’ toli’q ha’m qi’sqarti’lg’an atamasi’na iye boli’wg’a haqi’li’.
Ja’miyettin’ ma’kan jayi’ woni’n’ ma’mleketlik dizimge ali’ng’an worni’ menen ani’qlanadi’.
Ja’miyet woni’n’ menen baylani’s a’melge asi’ri’latug’i’n pochtali’q adresine iye boli’wi’ tiyis ha’m wo’zinin’ pochtali’q adresi wo’zgergeni haqqi’nda yuridikali’q ta’replerdi ma’mleketlik dizimge ali’w uyi’mlari’na bildiriwge minnetli.

4-statya. Ja’miyettin’ juwapkerligi.
Ja’miyet wo’zinin’ minnetlemeleri boyi’nsha wo’zine tiyisli barli’q mu’lki menen juwapker boladi’.
Akcionerler ja’miyettin’ minnetlemeleri boyi’nsha juwap bermeydi ha’m wolarg’a tiyisli akciyalardi’n’ bahalari’ sheklerinde ja’miyettin’ jumi’si’na baylani’sli’ bolg’an zi’yan ko’riw qa’wpin moyni’na aladi’.
Akciyalar ushi’n toli’q ko’lemde to’lemegen akcionerler ja’miyettin’ minnetleri boyi’nsha wo’zlerine tiyisli akciyalardi’n’ bahasi’ni’n’ to’lenbegen bo’legi sheklerinde birlikte juwapkerligin moyni’na aladi’.
Ja’miyet wo’z akcionerlerinin’ minnetleri boyi’nsha juwap bermeydi.
Yeger ja’miyettin’ to’lewge shamasi’ kelmeytug’i’n jag’dayi’ (bankrotli’g’i’) ja’miyet ushi’n minnetli bolg’an ko’rsetpeler beriw huqi’qi’na iye akcioner si’pati’nda ha’reket yetiwshi adamni’n’ tiykarsi’z ha’reketlerinen payda bolsa, wonda usi’ akcionerge ja’miyet mu’lkinin’ jetispewshiligi jag’dayi’nda woni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha qosi’msha juwapkershilik ju’kleniwi mu’mkin.
Akcionerlik ja’miyettin’ Ustavi’nda tiyisli huqi’q na’zerde tuti’lg’an jag’dayda g’ana, akcioner minnetli ko’rsetpe beriw huqi’qi’na iye boladi’.
Ja’miyettin’ to’lewge shamasi’ kelmeytug’i’n jag’dayi’ (bankrotli’g’i’) ja’miyet ushi’n minnetli bolg’an ko’rsetpeler beriw huqi’qi’na iye akcionerdin’ ha’reketlerinen payda boldi’, dep tek yeger, wol usi’ ko’rsetilgen huqi’qti’ bunnan keyin ja’miyettin’ to’lewge shamasi’ kelmeytug’i’n jag’dayg’a (bankrotli’qqa) tu’setug’i’ni’n aldi’n bile tura paydalang’an jag’dayda g’ana yesaplanadi’».
Ma’mleket ha’m woni’n’ uyi’mlari’ ja’miyettin’ minnetlemeleri boyi’nsha juwapker bolmaydi’, sonday-aq ja’miyette ma’mleket ha’m woni’n’ uyi’mlari’ni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha juwapker bolmaydi’.

5-statya. Akcionerlik ja’miyetlerdin’ tu’rleri.
Akcionerlik ja’miyet ashi’q yamasa jabi’q boli’wi’ mu’mkin. Ashi’q akcionerlik ja’miyet sho’lkemlestiriwshilerinin’ yen’ az qurami’ sheklenbegen, al jabi’q akcionerlik ja’miyet sho’lkemlestiriwshilerinin’ yen’ az qurami’ u’sh adam mug’dari’nda belgilengen. Ja’miyet sho’lkemlestiriwshilerinin’ ha’r biri woni’n’ akcioneri boli’wi’ tiyis.

6-statya. Ashi’q akcionerlik ja’miyet.
Qatnasi’wshi’lari’ wo’zlerine tiyisli akciyalardi’ basqa akcionerlerdin’ kelisimisiz wo’zgelik yetiwi mu’mkin bolg’an akcionerlik ja’miyet, ashi’q akcionerlik ja’miyet boli’p tani’ladi’.
Ashi’q akcionerlik ja’miyet wo’zleri shi’g’aratug’i’n akciyalarg’a ashi’q tu’rde jazi’li’wdi’ wo’tkeriwge ha’m ni’zamlar talaplari’n yesapqa ala woti’ri’p, wolardi’ yerkin tu’rde sati’wdi’ a’melge asi’ri’wg’a haqi’li’.
Ashi’q akcionerlik ja’miyet, ja’miyettin’ ustavi’ ha’m ni’zam menen belgilengen ta’rtipte jabi’q tu’rde jazi’li’wdi’ wo’tkeriw mu’mkinshiligi sheklengen jag’daylardan basqa jag’daylarda, wo’zleri shi’g’aratug’i’n akciyalarg’a jabi’q tu’rde jazi’li’wdi’ wo’tkeriwge haqi’li’.
Ashi’q akcionerlik ja’miyet akcionerlerinin’ sani’ sheklenbeydi.

7-statya. Jabi’q akcionerlik ja’miyet.
Akciyalari’ tek woni’n’ qatnasi’wshi’lari’ yamasa aldi’n ala belgilengen adamlar topari’ arasi’nda bo’listiriletug’i’n akcionerlik ja’miyet jabi’q akcionerlik ja’miyet boli’p tani’ladi’.
Bunday ja’miyet wo’zleri shi’g’aratug’i’n akciyalarg’a ashi’q tu’rde jazi’li’wdi’ wo’tkeriwge yamasa basqasha tu’rde wolardi’ sheklenbegen adamlar topari’ni’n’ sati’p ali’wi’ ushi’n usi’ni’wg’a haqi’li’ yemes. Jabi’q akcionerlik ja’miyet akcionerlerinin’ sani’ yeliwden zi’yat boli’wi’ mu’mkin yemes. «Belgilengen shegaradan asi’p ketken jag’dayda wol jabi’q akcionerlik ja’miyetler ushi’n mug’dari’ akcionerlerdin’ sheklengen limitinen asi’p ketken shaxslar akcionerler reestirinde dizimge ali’ng’an ku’nnen baslap alti’ ay ishinde ashi’q akcionerlik ja’miyetke aylandi’ri’li’wi’, usi’ mu’ddet tamamlang’annan son’, sud ta’rtibinde saplasti’ri’li’wi’ sha’rt».
Jabi’q akcionerlik ja’miyet akcionerleri usi’ ja’miyettin’ basqa akcionerleri sati’p ati’rg’an akciyalardi’ u’shinshi shaxsqa usi’ni’li’p ati’rg’an bahalarda ha’m sha’rtlerde, wolardi’n’ ha’r birine tiyisli akciyalar sani’na sa’ykes ra’wishte jen’illikli ali’w huqi’qi’na, yeger ja’miyet ustavi’nda usi’ huqi’qti’ a’melge asi’ri’wdi’n’ basqasha ta’rtibi na’zerde tuti’lmag’an bolsa, iye boladi’. Ja’miyettin’ ustavi’nda, yeger woni’n’ akcionerleri akciyalardi’ sati’p ali’w boyi’nsha wo’zlerinin’ arti’qmashli’q huqi’qi’nan paydalanbag’an jag’dayda, akciyalardi’ sati’p ali’wg’a ja’miyettin’ arti’qmashli’q huqi’qi’ na’zerde tuti’li’wi’ mu’mkin.
Akcionerler ta’repinen sati’latug’i’n akciyalardi’ sati’p ali’wdi’n’ arti’qmashli’q huqi’qi’n a’melge asi’ri’w ta’rtibi woni’n’ mu’ddetleri ja’miyettin’ ustavi’ menen belgilenedi. Arti’qmashli’q huqi’qi’n a’melge asi’ri’w mu’ddeti akciyalardi’ sati’wg’a usi’ng’an waqi’ttan baslap woti’z ku’nnen az ha’m alpi’s ku’nnen ko’p boli’w mu’mkin yemes.

8-statya. Ja’miyettin’ filiallari’ ha’m wa’kilxanalari’.
Ja’miyet filiallar du’ziw ha’m wa’kilxanalar ashi’wi’ mu’mkin. Wolarg’a wo’zleri du’zgen ja’miyetten mu’lk bo’lip beriledi ha’m wol tasti’yi’qlag’an rejeler tiykari’nda ha’reket yetedi.
Filialdi’n’ yamasa wa’kilxanani’n’ basshi’si’ ja’miyet ta’repinen tayi’nlanadi’ ha’m ja’miyet ta’repinen berilgen isenim xat tiykari’nda ha’reket yetedi.
Filialdi’n’ ha’m wa’kilxanani’n’ jumi’si’ ushi’n wolardi’ du’zgen ja’miyet juwapker boladi’.
Ja’miyettin’ ustavi’nda woni’n’ filiallari’ ha’m wa’kilxanalari’ haqqi’nda mag’li’wmatlar boli’wi’ tiyis. Woni’n’ filiallari’ ha’m wa’kilxanalari’ haqqi’nda mag’li’wmatlardi’n’ wo’zgeriwine baylani’sli’ ja’miyettin’ ustavi’ndag’i’ wo’zgerisler ha’m mag’li’wmatlar yuridikali’q ta’replerdi ma’mleketlik dizimge ali’w uyi’mi’na xabarlandi’ri’w ta’rtibinde beriledi. Ja’miyettin’ ustavi’ndag’i’ wo’zgerisler ha’m mag’li’wmatlar usi’ wo’zgerisler u’shinshi ta’repler ushi’n xabarlandi’ri’lg’an waqi’ttan baslap ku’shine kiredi.
Ja’miyet ta’repinen Wo’zbekstan Respublikasi’nan ti’sqari’da filiallar sho’lkemlestiriw ha’m wa’kilxanalar ashi’w, yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’q arali’q sha’rtnamasi’nda basqasha reje na’zerde tuti’lmag’an bolsa, filiallar ha’m wa’kilxanalar jaylasqan jerdegi ma’mlekettin’ ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

9-statya. Bo’linip shi’qqan ha’m g’a’rezli xojali’q ja’miyetleri.
Ja’miyet yuridikali’q ta’rep huqi’qi’na iye bo’linip shi’qqan ha’m g’a’rezli xojali’q ja’miyetlerge iye boli’wi’ mu’mkin.
Bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti wo’zinin’ tiykarg’i’ ja’miyetinin’ qari’zlari’ boyi’nsha juwap bermeydi.
Bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyetine woni’n’ ushi’n minnetli bolg’an ko’rsetpeler beriw huqi’qi’na iye tiykarg’i’ ja’miyet, bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti ta’repinen usi’nday ko’rsetpelerdi wori’nlaw ushi’n du’zilgen kelisimler boyi’nsha woni’n’ menen birlikte juwap beredi. Tiykarg’i’ ja’miyet bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyetine woni’n’ ushi’n minnetli bolg’an ko’rsetpelerdi beriw huqi’qi’na iye dep, tek usi’nday huqi’q bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti menen du’zilgen sha’rtnamada yamasa bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyetinin’ ustavi’nda na’zerde tuti’lg’anda g’ana yesaplanadi’.
Tiykarg’i’ ja’miyettin’ ayi’bi’ menen bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti to’lewge shamasi’ kelmew jag’dayi’na (bankrotli’qqa) tu’sse, tiykarg’i’ ja’miyet woni’n’ qari’zlari’ boyi’nsha qosi’msha juwapker boladi’. Bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti to’lewge shamasi’ kelmew jag’dayi’na (bankrotli’qqa) tiykarg’i’ ja’miyettin’ ayi’bi’ boyi’nsha tu’sti dep, tek tiykarg’i’ ja’miyet ko’rsetilgen huqi’qti’ ha’m (yamasa) mu’mkinshilikti, woni’n’ aqi’betinde bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti zi’yan ko’retug’i’ni’n aldi’n-ala bile tura bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti ta’repinen ha’reketler isleniwi maqsetlerinde paydalang’an jag’dayda g’ana yesaplanadi’.
Bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyetinin’ akcionerleri tiykarg’i’ ja’miyettin’ ayi’bi’ menen bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyetine keltirilgen zi’yandi’ wo’tewdi wonnan talap yetiwge haqi’li’. Tiykarg’i’ ja’miyet wo’zi iye bolg’an huqi’qti’ ha’m (yamasa) mu’mkinshilikti, woni’n’ aqi’betinde, bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti zi’yan ko’retug’i’ni’n aldi’n-ala bile tura bo’linip shi’qqan xojali’q ja’miyeti ta’repinen ha’reketler isleniwi maqsetlerinde paydalang’an jag’dayda g’ana zi’yanlar tiykarg’i’ ja’miyettin’ ayi’bi’ menen keltirilgen dep yesaplanadi’.
Yeger basqa qatnasi’wshi’ ja’miyet birinshi ja’miyettin’ dawi’s beriwshi akciyalari’ni’n’ jigirma procentinen aslami’na iye bolsa, wonda ja’miyet g’a’rezli xojali’q ja’miyeti dep tani’ladi’.
Qatnasi’wshi’ ha’m g’a’rezli xojali’q ja’miyetler arasi’ndag’i’ wo’z-ara qatnasi’qlar ni’zamlar menen ta’rtiplestirildi.

II–bo’lim. Akcionerlik ja’miyetti du’ziw

10-statya. Ja’miyetti du’ziw usi’llari’.
Ja’miyet jan’adan yuridikali’q ta’rep sho’lkemlestiriw ha’m (yamasa) buri’nnan bar yuridikali’q ta’repti qayta sho’lkemlestiriw (qosi’w, biriktiriw, bo’liw, ayi’ri’p shi’g’ari’w, qayta du’ziw) joli’ menen du’ziliw mu’mkin.

11-statya. Ja’miyetti sho’lkemlestiriw.
Ja’miyetti sho’lkemlestiriw joli’ menen du’ziw sho’lkemlestiriwshilerdin’ (sho’lkemlestiriwshinin’) sheshimine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’. Ja’miyetti sho’lkemlestiriw haqqi’ndag’i’ sheshim sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’ ta’repinen qabi’l yetiledi. Ja’miyet bir adam ta’repinen sho’lkemlestiriletug’i’n bolsa, ja’miyetti sho’lkemlestiriw haqqi’ndag’i’ sheshimdi sol adamni’n’ jalg’i’z wo’zi qabi’l qi’ladi’.
Ja’miyetti sho’lkemlestiriwshiler woni’ du’ziw haqqi’nda wo’z-ara wolardi’n’ ja’miyetti sho’lkemlestiriw boyi’nsha birliktegi jumi’si’n a’melge asi’ri’w ta’rtibin, ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ mug’dari’n, sho’lkemlestiriwshiler arasi’nda jaylasti’ri’li’wi’ tiyis akciyalar tiplerin, wolardi’ to’lew mug’dari’ ha’m ta’rtibi, ja’miyetti du’ziw boyi’nsha sho’lkemlestiriwshilerdin’ huqi’qlari’ menen minnetlerin belgilep beretug’i’n sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’n du’zedi.
Ja’miyetti sho’lkemlestiriw haqqi’nda sheshim sho’lkemlestiriwshilerdin’ dawi’s beriw na’tiyjeleri ha’m ja’miyetti sho’lkemlestiriw, ja’miyettin’ ustavi’n tasti’yi’qlaw, ja’miyetti basqari’w uyi’mlari’n saylaw ma’seleleri boyi’nsha wolar qabi’l yetken sheshimlerdi sa’wlelendiriwi tiyis.
Ja’miyetti sho’lkemlestiriw, woni’n’ ustavi’n tasti’yi’qlaw haqqi’ndag’i’ ha’m sho’lkemlestiriwshi ta’repinen ja’miyettin’ akciyalari’ni’n’ bahasi’n to’lew ushi’n tapsi’ri’li’p ati’rg’an bahali’ qag’azlar, basqa mu’lklik huqi’qlar yamasa pul menen bahalanatug’i’n basqa huqi’qlardi’n’ pul menen bahalani’li’wi’n tasti’yi’qlaw haqqi’nda sheshimler sho’lkemlestiriwshiler ta’repinen bir awi’zdan qabi’l yetiledi.
Si’rt yel investorlari’ni’n’ qatnasi’wi’nda ja’miyet du’ziw Qaraqalpaqstan Respublikasi’ ni’zamlari’na muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Ma’mleketlik ka’rxanani’ akcionerlik ja’miyet yetip qayta du’zgende, woni’ sho’lkemlestiriw haqqi’nda sheshim ma’mleketlik mu’lkine biylik yetiw wa’killigi berilgen uyi’m ta’repinen qabi’l yetiledi.

12-statya. Ja’miyetti sho’lkemlestiriwshiler.
Ja’miyetti du’ziw haqqi’nda sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’na qol qoyg’an yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’repler akcionerlik ja’miyetti sho’lkemlestiriwshiler boli’p tani’ladi’.
Ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’, yeger ni’zamlarda basqasha belgilenbese, ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri bola almaydi’.
Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri woni’ du’ziwge baylani’sli’ minnetlemeler boyi’nsha ma’mleketlik dizimge ali’ng’ang’a deyin birlikte juwapker boladi’. Ja’miyet woni’ du’ziwge baylani’sli’ sho’lkemlestiriwshilerdin’ minnetlemeleri boyi’nsha, tek akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ wolardi’n’ ha’reketleri bunnan bi’lay maqullag’an jag’dayda g’ana juwapker boladi’.
Ma’mleketlik ka’rxana akcionerlik ja’miyet boli’p qayta du’zilgende, ma’mleketlik mu’lkke biylik yetiw wa’killigi berilgen uyi’m-oni’n’ sho’lkemlestiriwshisi boladi’.
Ma’mleketlik ka’rxanalar akcionerlik ja’miyetler boli’p qayta du’zilgende akciyalardi’ bo’listiriw ta’rtibi ni’zamlarg’a muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Jabi’q akcionerlik ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri arasi’nda akciyalardi’ bo’listiriw sho’lkemlestiriw hu’jjeti menen belgilenedi.

13-statya. Sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’ (konferenciya).
Sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’ (konferenciya):
akcionerlik ja’miyetti sho’lkemlestiriw haqqi’nda sheshim qabi’l yetedi ha’m woni’n’ ustavi’n tasti’yi’qlaydi’;
akciyalarg’a arti’qmash jazi’li’wdi’ qabi’l yetedi yamasa biykarlaydi’.
Akciyalarg’a arti’qmash jazi’li’w qabi’l yetilgen jag’dayda tiyislisinshe ustavli’q qor ko’beytiledi;
sho’lkemlestiriw bari’si’nda sho’lkemlestiriwshiler ta’repinen du’zilgen sha’rtnamalardi’ tasti’yi’qlaydi’;
shi’g’ari’latug’i’n akciyalardi’n’ tiplerin ha’m wolardi’n’ sani’n belgileydi;
ja’miyettin’ baqlawshi’ ken’esin, tekseriw komissiyasi’n saylaydi’;
ja’miyettin’ atqari’w uyi’mi’n du’zedi (saylaydi’, tayi’nlaydi’).
Sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’nda (konferenciyasi’nda) dawi’s beriw, sho’lkemlestiriwshilerdin’ qosqan u’leslerine muwapi’q wo’tkiziledi.
Sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’ni’n’ (konferenciyasi’) sheshimlerin a’piwayi’ ko’pshilik dawi’s penen qabi’l yetedi.
Sho’lkemlestiriw kelisimin wo’zgertiw tuwrali’ sheshimler qabi’l yetiw jag’daylari’ bug’an kirmeydi, bunda barli’q sho’lkemlestiriwshilerdin’ kelisimi talap yetiledi.
Ma’mleketlik ka’rxana akcionerlik ja’miyet boli’p qayta du’zilgende, sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’ wo’tkerilmeydi.

14-statya. Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetleri.
Sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’ tasti’yi’qlag’an ja’miyettin’ ustavi’ woni’n’ sho’lkemlestiriw hu’jjeti boli’p tabi’ladi’.

15-statya. Ja’miyettin’ ustavi’.
Ja’miyettin’ ustavi’nda to’mendegiler boli’wi’ tiyis:
«firmani’n’ toli’q ha’m qi’sqarti’lg’an atamasi’ ha’m jaylasqan worni’ (ma’kan jayi’);».
jumi’s salasi’ (tiykarg’i’ bag’darlari’), maqsetleri ha’m mu’ddetleri;
ustavli’q qori’ni’n’ mug’dari’;
ustavli’q qordi’ ko’beytiw ha’m azayti’w ta’rtibi;
shi’g’ari’latug’i’n akciyalardi’n’ tu’rleri, wolardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’, ha’r tu’rli akciyalardi’n’ wo’z-ara qatnasi’;
da’ramatti’ (paydani’), dividendlerdi bo’listiriw ha’m zi’yanlardi’ wo’tew ta’rtibi;
rezerv ha’m basqa da qorlar du’ziw ta’rtibi;
ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ huqi’qlari’ ha’m minnetleri;
ja’miyetti basqari’w strukturasi’, atqari’w ha’m qadag’alaw uyi’mlari’ ag’zalari’ni’n’ sani’, wolardi’n’ saylaw ta’rtibi, wolardi’n’ wa’killikleri;
ji’lli’q yesaplardi’ du’ziw, tekseriw ha’m tasti’yi’qlaw ta’rtibi;
ja’miyetti qayta sho’lkemlestiriw ha’m saplasti’ri’w ta’rtibi;
ja’miyet ta’repinen akciyalardi’ jaylasti’ri’w ta’rtibi ha’m sha’rtleri.
Ja’miyettin’ ustavi’nda bir akcionerge tiyisli akciyalardi’n’ sani’ ha’m wolardi’n’ jalpi’ ko’rsetilgen bahasi’ boyi’nsha sheklewler belgileniwi mu’mkin.
Ja’miyettin’ ustavi’nda ni’zamlarg’a qarama-qarsi’ kelmeytug’i’n basqa da rejeler boli’wi’ mu’mkin.
Akcionerdin’, auditordi’n’ yamasa qa’legen ma’pdar adamni’n’ talap yetiwi boyi’nsha, ja’miyet ustavta belgilengen mu’ddetler ishinde wolarg’a ustavqa kirgizilgen wo’zgerisler ha’m qosi’mshalardi’ qosa ja’miyet ustavi’ menen tani’si’w mu’mkinshiligin beriwge minnetli. Ja’miyet wog’an akcionerdin’ talabi’na muwapi’q ja’miyettin’ ha’reket yetip turg’an ustavi’ni’n’ ko’shirme nusqasi’n beriwge minnetli.

16-statya. Ja’miyettin’ ustavi’na wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar kirgiziw yamasa ja’miyettin’ jan’a redakciyadag’i’ ustavi’n tasti’yi’qlaw.
Ja’miyettin’ ustavi’na wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar kirgiziw yamasa ja’miyettin’ ustavi’n jan’a redakciyada tasti’yi’qlaw usi’ Ni’zamda ha’m ja’miyet ustavi’nda belgilengen ta’rtipte akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ sheshimine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

17-statya. Ja’miyetti ma’mleketlik dizimge ali’w.
Ja’miyet, ni’zamlar menen belgilengen ta’rtipte ma’mleketlik dizimge ali’ni’wg’a jatadi’.
Dizimge ali’w ushi’n ja’miyet dizimge ali’wshi’ uyi’mg’a ustavi’n ha’m ni’zamda na’zerde tuti’lg’an basqa da hu’jjetlerdi usi’nadi’. Ma’mleketlik ka’rxanani’ qayta du’ziw joli’ menen du’zilgen akcionerlik ja’miyet ustavi’n usi’nadi’.
Ja’miyetti du’ziwdin’ ni’zam menen belgilengen ta’rtibin buzi’w yamasa woni’n’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinin’ ni’zamg’a muwapi’q kelmewi ma’mleketlik dizimge ali’wdan bas tarti’wg’a ali’p keledi. Ja’miyetti du’ziw maqsetke muwapi’q yemes degen sebep penen dizimge ali’wdan bas tarti’wg’a jol qoyi’lmaydi’. Ma’mleketlik dizimge ali’wdan bas tarti’w, sonday-aq, dizimge ali’w mu’ddetlerin buzi’w jag’daylari’nda sudqa shag’i’m yetiliwi mu’mkin.
Ja’miyet, tek ni’zam menen belgilengen jag’daylarda g’ana qayta dizimnen wo’tkeriledi.
«Akcionerlik ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen sa’neden baslap alti’ aydan aspag’an mu’ddette ja’miyet akcionerlerinin’ uli’wma ji’ynali’si’ haqqi’ndag’i’, baqlaw ken’esi haqqi’ndag’i’ ha’m atqari’w uyi’mi’ haqqi’ndag’i’ (tiyislisinshe direktor, basqarma, direkciya, basqari’wshi’ sho’lkem, basqari’wshi’ haqqi’ndag’i’), jumi’s ta’rtibin, huqi’q ha’m minnetlemelerin, sonday-aq akcionerlik ja’miyettin’ ko’rsetilgen basqari’w uyi’mlari’ ta’repinen sheshimler qabi’l yetiw ta’rtibin belgilewshi rejelerdi tayarlawi’ ha’m akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda tasti’yi’qlawi’ sha’rt.».

18-statya. Ustavqa kirgizilgen wo’zgerisler ha’m qosi’mshalardi’ yamasa ja’miyettin’ jan’a redakciyadag’i’ ustavi’n ma’mleketlik dizimge ali’w.
Ja’miyettin’ ustavi’na kirgizilgen wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar yamasa ja’miyettin’ jan’a redakciyadag’i’ ustavi’ usi’ Ni’zamni’n’ 17-statyasi’ndag’i’ ja’miyetti dizimge ali’w ushi’n na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte ma’mleketlik dizimge ali’ni’wi’ tiyis.
Ja’miyettin’ ustavi’na kirgizilgen wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar yamasa ja’miyettin’ jan’a redakciyadag’i’ ustavi’ u’shinshi bir ta’repler ushi’n wolar ma’mleketlik dizimge ali’ng’an waqi’ttan baslap, al ni’zam menen belgilengen jag’daylarda ma’mleketlik dizimge ali’wdi’ a’melge asi’ri’wshi’ uyi’m xabarlag’an waqi’ttan baslap ku’shine iye boladi’.

III–bo’lim. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’. Ja’miyettin’ akciyalari’, wobligaciyalari’ ha’m basqa da bahali’ qag’azlari’

Ja’miyettin’ naq aktivleri

19-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ ha’m akciyalari’.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ akcionerler ta’repinen sati’p ali’ng’an ja’miyettin’ akciyalari’ni’n’ ko’rsetilgen bahasi’nan quraladi’. Ja’miyet ta’repinen shi’g’ari’lg’an ja’miyettin’ barli’q akciyalari’ni’n’ ko’rsetilgen bahasi’ birdey boli’wi’ tiyis.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ woni’n’ kreditorlari’ni’n’ ma’plerine kepillik beretug’i’n ja’miyet mu’lkinin’ yen’ az mug’dari’n belgilep beredi. «Ja’miyet ma’mleket-lik mu’lk tiykari’nda du’zilgende ka’rxanani’n’ (mu’lktin’) ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte ani’qlang’an bazar bahasi’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ summasi’n quraydi’».
Ja’miyet a’piwayi’ akciyalardi’ jaylasti’ri’wi’ sha’rt, sonday-aq, bir yamasa bir neshe tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’ jaylasti’ri’wg’a haqi’li’. Jaylasti’ri’lg’an arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ jigirma procentinen arti’q bolmawi’ tiyis.
Ja’miyetti sho’lkemlestirgende, woni’n’ barli’q akciyalari’ sho’lkemlestiriwshiler arasi’nda jaylasti’ri’lg’an boli’wi’ tiyis.

20-statya. Ustavli’q qordi’n’ mug’dari’.
Akcionerlik ja’miyettin’ ustavli’q fondi’ni’n’ yen’ kem mug’dari’ ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen sa’nede Wo’zbekstan Respublikasi’ Worayli’q bankinin’ kursi’ boyi’nsha to’rt ju’z mi’n’ AQSh dollari’na ten’ bolg’an summadan kem bolmawi’ kerek.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an mug’darda qa’liplestiriwdin’ yen’ ko’p mu’ddeti, yeger ni’zam hu’jjetlerinde basqasha ta’rtip na’zerde tuti’lg’an bolmasa, ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen waqi’ttan baslap bir ji’ldan aspawi’ sha’rt».

21-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n ko’beytiw.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’n ko’beytiw yamasa qosi’msha akciyalar jaylasti’ri’w joli’ menen ko’beytiliwi mu’mkin.
Akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’n ko’beytiw joli’ menen ja’miyettin’ ustavli’q qori’n ko’beytiw ha’m ja’miyettin’ ustavi’na tiyisli wo’zgerisler kirgiziw haqqi’nda sheshim, akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda yamasa, yeger ja’miyettin’ ustavi’na muwapi’q yaki akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ sheshimi menen ja’miyettin’ baqlaw ken’esine usi’nday sheshim qabi’l yetiw huqi’qi’ tiyisli bolsa, ja’miyettin’ baqlaw ken’esi ta’repinen qabi’l yetiledi.
Qosi’msha akciyalar ja’miyet ta’repinen ja’miyettin’ ustavi’nda belgilengen ja’riyalang’an akciyalardi’n’ sani’ sheklerinde g’ana jaylasti’ri’li’wi’ mu’mkin.
Ustavli’q qordi’ qosi’msha akciyalardi’ jaylasti’ri’w joli’ menen ko’beytiw haqqi’nda sheshim akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda yamasa bunday sheshim qabi’l yetiw huqi’qi’ ja’miyettin’ ustavi’na muwapi’q yamasa akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ sheshimine baylani’sli’ ja’miyettin’ baqlaw ken’esine berilgen bolsa, wonda baqlaw ken’esi ta’repinen qabi’l yetiledi.
Qosi’msha akciyalardi’ jaylasti’ri’w joli’ menen ja’miyettin’ ustavli’q qori’n ko’beytiw haqqi’nda sheshim menen jaylasti’ri’latug’i’n qosi’msha a’piwayi’ (a’dettegi) akciyalardi’n’ sani’ sheklerinde arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ ha’r bir tu’rinin’ sani’, wolardi’ jaylasti’ri’w mu’ddetleri ha’m sha’rtleri, soni’n’ ishinde usi’ Ni’zamg’a muwapi’q jaylasti’ri’lg’an akciyalardi’ sati’p ali’wda arti’qmashli’q huqi’qi’na iye bolg’an akcionerler ushi’n ja’miyettin’ qosi’msha akciyalari’n jaylasti’ri’wdi’n’ bahasi’ belgilengen boli’wi’ tiyis.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’nqosi’msha akciyalar jaylasti’ri’w joli’ menen ko’beytiw jaylasti’ri’lg’an qosi’msha akciyalardi’n’ nominal bahasi’ mug’dari’nda belgilenedi. Bunda ja’riyalang’an belgili kategoriya ha’m tiptegi akciyalardi’n’ mug’dari’ usi’ kategoriya ha’m tiptegi akciyalardi’n’ sani’na kemeytiliwi kerek.

22-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n azayti’w.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’n azayti’w yamasa wolardi’n’ uli’wma sani’n qi’sqarti’w, soni’n’ ishinde son’g’i’li’g’i’nda woni’ wo’tew menen ja’miyet ta’repinen akciyalardi’n’ bir bo’legin sati’p ali’w joli’ menen azayti’wi’ mu’mkin. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n akciyalardi’n’ bir bo’legin sati’p ali’w ha’m wolardi’ wo’tew joli’ menen azayti’wg’a, yeger usi’nday mu’mkinshilik ja’miyettin’ ustavi’nda na’zerde tuti’lg’an bolsa jol qoyi’ladi’.
Ustavli’q qordi’ azayti’w na’tiyjesinde woni’n’ mug’dari’, usi’ Ni’zamg’a muwapi’q ja’miyettin’ ustavi’ndag’i’ tiyisli wo’zgerislerdi dizimge ali’w sa’nesine belgilengen ja’miyettin’ yen’ az ustavli’q qori’ muqg’dari’ni’n’ az boli’p qalg’an jag’dayda, ja’miyet ustavli’q qordi’ azayti’wg’a haqi’li’ yemes.
Ustavli’q qordi’ azayti’w ha’m ja’miyettin’ ustavi’na tiyisli wo’zgerisler kirgiziw haqqi’ndag’i’ sheshim akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ ta’repinen qabi’l yetiledi.
Ustavli’q qordi’ azayti’w haqqi’nda sheshim qabi’l yete woti’ri’p, akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ qordi’n’ azayti’li’w sebeplerin ko’rsetedi ha’m woni’ azayti’wdi’n’ ta’rtibin belgileydi.
Ustavli’q qordi’ azaytqanda, ja’miyetti saplasti’ri’w jag’dayi’nda na’zerde tuti’lg’an akcionerlerdin’ ma’plerin qorg’aw sha’rtleri saqlani’wi’ za’ru’r.

23-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ mug’dari’n azayti’w haqqi’nda kreditorlardi’ xabarlandi’ri’w.
Ustavli’q qordi’ azayti’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen sa’neden keyin woti’z ku’nnen keshiktirmey, ja’miyet bul haqqi’nda wo’zinin’ kreditorlari’n jazba tu’rde xabarlandi’radi’. Kreditorlar, wolarg’a ja’miyettin’ ustavli’q qori’n azayti’w haqqi’nda xabarlandi’ri’w jiberilgen sa’neden baslap, woti’z ku’nnen keshiktirmey, ja’miyetten woni’n’ minnetlerin mu’ddetinen buri’n wori’nlawdi’ ha’m sog’an baylani’sli’ ko’rilgen zi’yanlardi’ wo’tewdi talap yetiwge haqi’li’.

24-statya. Akcionerlik ja’miyettin’ akciyalari’.
Akciyalar iyesinin’ ati’ jazi’lg’an emissiyali’q bahali’ qag’azlar boli’p, wolar tipi boyi’nsha a’piwayi’ ha’m arti’qmashli’q berilgen boli’wi’ mu’mkin.
Akciyalar menshik huqi’qi’ yamasa basqa da zatli’q huqi’q tiykari’nda qaysi’ yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxsqa tiyisli bolsa, usi’ yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxs akciyani’n’ iyesi – akcioner dep ta’n ali’nadi’.
A’piwayi’ akciyalar dawi’s beriwshiler boli’p, wolardi’n’ iyesine dividendler ali’w, akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’slari’nda ha’m ja’miyetti basqari’wda qatnasi’w huqi’qi’n beredi.
Akciya iyelerine dividendlerdi, sonday-aq, ja’miyet saplasti’ri’lg’anda akciyalarg’a qoyi’lg’an qarji’lardi’ birinshi gezekte ali’w huqi’qi’n beretug’i’n akciyalar arti’qmashli’q berilgen akciyalar boli’p tabi’ladi’. Arti’qmashli’q berilgen akciyalar wo’z iyelerine ja’miyet payda ko’riwi – ko’rmewine qaramastan, belgili dividendler ali’w huqi’qi’n beredi.
Shi’g’ari’latug’i’n akciyalardi’n’ tipleri, wolardi’ jaylasti’ri’w, wolar boyi’nsha dividendler to’lew ta’rtibi ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q ja’miyet ustavi’nda belgilenedi.

24-statya. Alti’n akciya.
«Alti’n akciya» – ayri’m akcionerlik ja’miyetlerdi basqari’wda ma’mlekettin’ qatnasi’wi’ni’n’ arnawli’ huqi’qi’ boli’p, wol strategiyali’q a’hmiyetke iye bolg’an ma’mleketlik ka’rxanalar menshiklestirilip ati’rg’anda yamasa akcionerlik ja’miyetlerdin’ ma’mleketlik akciya paketleri jeke menshik yetip realizaciya yetilip ati’rg’anda Wo’zbekstan Respublikasi’ hu’kimetinin’ qarari’na tiykarlani’p yengiziledi ha’m ma’mlekettin’ ekonomikali’q ma’pleri qorg’ali’wi’n ta’miyinleydi.
«Alti’n akciya» qung’a iye yemes, basqa shaxsqa berilmeydi ha’m girewge qoyi’lmaydi’, ustavli’q qori’ mug’dari’n belgilewde ha’m dividendlerdi yesaplawda itibarg’a ali’nbaydi’.
«Alti’n akciya» ustavli’q qori’nda ma’mleketlik u’lesi bolmag’an yamasa bul u’les jigirma bes procentten aspaytug’i’n akcionerlik ja’miyetlerde yengiziliwi mu’mkin. Ma’mlekettin’ «alti’n akciya»dan paydalani’w ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.
«Alti’n akciya» akcionerlik ja’miyettin’ baqlaw ken’esi qurami’na ma’mleket wa’kilin (bunnan bi’lay tekstte «ma’mleket wa’kili» dep ali’nadi’) tayi’nlaw ja’rdeminde realizaciya yetiledi. Ma’mleket wa’kili akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda ha’m baqlaw ken’esi ma’jilislerinde usi’ Ni’zamni’n’ 65-statyasi’ birinshi bo’liminin’ yekinshi-to’rtinshi, jetinshi, segizinshi, won segizinshi, won tog’i’zi’nshi’ abzaclari’nda, sonday-aq, 82-statyasi’ birinshi bo’liminin’ jetinshi, jigirma yekinshi-jigirma to’rtinshi abzaclari’nda ko’rsetilgen ma’seleler boyi’nsha veto qoyi’w huqi’qi’ menen ma’jbu’riy ta’rtipte qatnasadi’. Veto qoyi’w usi’ sheshimler qabi’l yetilgen ku’ni jazba tu’rde a’melge asi’ri’ladi’.

25-statya. Akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’.
Akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’ ju’z somnan az boli’wi’ mu’mkin yemes.
Akciya bo’linbeydi.

26-statya. Ja’miyettin’ jaylasti’ri’lg’an ha’m ja’riyalang’an akciyalari’.
Ja’miyettin’ ustavi’nda, akcionerler ta’repinen sati’p ali’ng’an akciyalardi’n’ (jaylasti’ri’lg’an akciyalar) sani’ ha’m ko’rsetilgen bahasi’ belgilengen boli’wi’ tiyis.
Ja’miyet ustavi’nda ja’miyet jaylasti’ri’lg’an akciyalarg’a qosi’msha ra’wishte jaylasti’ri’wg’a haqi’li’ bolg’an ja’riyalang’an (qosi’msha) akciyalardi’n’ sani’ ha’m nominal bahasi’ belgileniwi mu’mkin.
Ja’miyettin’ ustavi’na, usi’ statyada na’zerde tuti’lg’an ja’miyettin’ ja’riyalang’an akciyalari’ haqqi’nda rejelerge baylani’sli’ wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar kirgiziw haqqi’nda sheshim akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’ ta’repinen qabi’l yetiledi.
Ja’miyet ta’repinen akciyalarg’a konvertaciyalanatug’i’n bahali’ qag’azlar jaylasti’ri’lg’an jag’dayda ja’riyalang’an (qosi’msha) akciyalardi’n’ sani’ usi’ bahali’ qag’azlar aylani’sta boli’wi’ mu’ddeti dawami’nda konvertaciyalaw ushi’n za’ru’r mug’dardan kem bolmawi’ tiyis.
Ja’miyet usi’ bahali’ qag’azlardi’n’ iyelerinin’ kelisimisiz, ja’miyet ta’repinen jaylasti’ri’lg’an bahali’ qag’azlar wolarg’a konvertaciyalani’wi’ mu’mkin bolg’an akciyalar menen beriletug’i’n huqi’qlardi’ sheklew haqqi’nda sheshim qabi’l yetiwge haqi’li’ yemes.

27-statya. Akcionerlerdin’ huqi’qlari’.
Akcionerler:
- wolardi’ tiyisli akcionerlik ja’miyettin’ akcionerlerinin’ dizimine kirgiziw;
- wo’zi haqqi’nda depozitariydegi depo yesap betinen ko’shirme ali’w;
- dividendler tu’rindegi paydani’n’ bir bo’legin ali’w;
- akcionerlik ja’miyet saplasti’ri’lg’an jag’dayda wo’zine tiyisli u’leske muwapi’q mu’lktin’ bir bo’legin ali’w;
- akcionerlik ja’miyetti basqari’wg’a qatnasi’w;
- akcionerlik ja’miyettin’ ustavi’na muwapi’q emitenttin’ finans-xojali’q jumi’si’ni’n’ na’tiyjeleri haqqi’nda toli’q ha’m isenimli bolg’an ma’limleme ali’w;
- ali’ng’an dividendti yerkin tu’rde jumsaw;
- bahali’ qag’azlar bazari’n ta’rtiplestiriw boyi’nsha wa’killikli ma’mleketlik uyi’mda, sonday-aq sudta wo’zlerinin’ huqi’qlari’n qorg’aw;
- bahali’ qag’azlar bazari’ni’n’ professional qatnasi’wshi’lari’ ha’m emitentlerdin’ naduri’s yamasa hu’jdansi’z ha’reketlerine ko’rilgen zi’yanlardi’ wo’tew;
- wo’zlerinin’ ma’plerin bildiriw ha’m qorg’aw maqsetinde associaciyalarg’a ha’m basqa da ja’miyetlik sho’lkemlerge birlesiw;
- bahali’ qag’azlardi’ sati’p alg’anda ko’riliwi mu’mkin bolg’an zi’yanlarg’a ha’m (yamasa) paydani’n’ bir bo’leginen ayi’ri’li’wg’a baylani’sli’ qa’wipti qamsi’zlandi’ri’w;
- ja’miyettin’ ustavi’nda na’zerde tuti’lg’an basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

28-statya. A’piwayi’ akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerdin’ huqi’qlari’.
Ja’miyettin’ ha’r bir a’piwayi’ (a’dettegi) akciyasi’ woni’n’ iyesi bolg’an akcionerge birdey ko’lemde huqi’qlar beredi.
A’piwayi’ (a’dettegi) akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerler usi’ Ni’zamg’a ha’m ja’miyettin’ ustavi’na muwapi’q ji’ynali’sti’n’ qarawi’ndag’i’ barli’q ma’seleler boyi’nsha dawi’s beriw huqi’qi’ menen akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’na qatnasi’wi’ mu’mkin, sonday-aq dividendler ali’w huqi’qi’na, al ja’miyet saplasti’ri’lg’an jag’dayda, woni’n’ mu’lkinin’ bir bo’legin ali’w huqi’qi’na iye boladi’.

29-statya. Arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerdin’ huqi’qlari’.
Ja’miyettin’ arti’qmashli’q berilgen akciyalari’ni’n’ iyeleri bolg’an akcionerler, yeger ja’miyettin’ arti’qmashli’q berilgen akciyalari’ni’n’ belgili bir tu’ri ushi’n usi’ Ni’zamda yamasa ja’miyettin’ ustavi’nda basqa na’rse belgilenbegen bolsa, akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda dawi’s beriw huqi’qi’na iye bolmaydi’.
Ja’miyettin’ bir tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalari’ wolardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerge birdey ko’lemde huqi’qlar beredi ha’m a’dettegi akciyalar menen birdey ko’rsetilgen bahag’a iye boladi’.
Ja’miyettin’ ustavi’na ha’r tu’rdegi arti’qmashli’q beriletug’i’n akciyalar boyi’nsha dividend mug’dari’ ha’m (yamasa) ja’miyet saplasti’ri’lg’anda to’lenetug’i’n baha (saplasti’ri’w bahasi’) belgileniwi tiyis. Dividendtin’ mug’dari’ ha’m saplasti’ri’w bahasi’ bekkem aqshalay mug’darda yamasa arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ ko’rsetilgen bahasi’na procentler yesabi’nda belgilenedi. Arti’qmashli’q berilgen akciyalar boyi’nsha dividendtin’ mug’dari’ ha’m saplasti’ri’w bahasi’, sonday-aq, yeger ja’miyettin’ ustavi’nda wolardi’ belgilew ta’rtibi ani’qlang’an bolsa, belgilengen boli’p yesaplanadi’. Wolar boyi’nsha dividend mug’dari’ belgilenbegen arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri a’piwayi’ (a’dettegi) akciyalardi’n’ iyeleri menen ten’dey dividendler ali’w huqi’qi’na iye boladi’.
Yeger ustavta yeki ha’m wonnan da ko’p tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalar na’zerde tuti’lg’an bolsa, wonda ja’miyettin’ ustavi’nda arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ ha’r bir tu’ri boyi’nsha dividendler ha’m saplasti’ri’w bahasi’n to’lewdin’ gezegi belgilengen boli’wi’ tiyis.
Ja’miyettin’ ustavi’nda, mug’dari’ ustavta belgilengen, belgili bir tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalar boyi’nsha to’lenbegen yamasa toli’q to’lenbegen dividend toplanadi’ ha’m son’i’nan to’lenedi (kumulyativlik arti’qmashli’q berilgen akciyalar) dep belgileniwi mu’mkin.
Ja’miyettin’ ustavi’nda, sonday-aq belgili bir tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’ a’piwayi’ (a’dettegi) akciyalarg’a yamasa basqa tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalarg’a konvertaciyalaw mu’mkinshiligi ha’m sha’rtleri ani’qlani’wi’ mu’mkin.
Arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerler akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda ja’miyetti qayta sho’lkemlestiriw ha’m saplasti’ri’w ma’seleleri sheshilgende, dawi’s beriw huqi’qi’ menen qatnasadi’. Belgili tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerler akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda ja’miyet ustavi’na usi’ tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerdin’ huqi’qlari’n shekleytug’i’n wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar kirgiziw haqqi’nda ma’selelerdi sheshkende, soni’n’ menen birge, bunnan aldi’n’g’i’ gezektegi arti’qmashli’q berilgen akciyalar boyi’nsha dividendtin’ mug’dari’n belgilew yamasa ko’beytiw ha’m (yamasa) saplasti’ri’w bahasi’n belgilew yamasa ko’beytiw jag’daylari’n qosa, sonday-aq, basqa tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerge dividend ha’m (yamasa) akciyalardi’n’ saplasti’ri’w bahasi’n to’lew gezeginde arti’qmashli’qlar beriw ma’selelerin sheshkende dawi’s beriw huqi’qi’na iye boladi’.
Kumulyativlik arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerden basqa, wolar boyi’nsha dividend mug’dari’ ja’miyettin’ ustavi’nda belgilengen belgili tu’rdegi, arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerler wonda usi’ tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalar boyi’nsha dividendler to’lew haqqi’nda sheshim qabi’l yetilmegen yamasa dividendlerdi toli’q yemes to’lew haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen akcionerlerdin’ ji’lli’q uli’wma ji’ynali’si’nan keyin bolatug’i’n ji’ynali’stan baslap akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda woni’n’ qarawi’ndag’i’ barli’q ma’seleler boyi’nsha dawi’s beriw huqi’qi’ menen qatnasi’w huqi’qi’na iye boladi’. Usi’nday tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda qatnasi’w huqi’qi’ usi’ ko’rsetilgen akciyalar boyi’nsha dividendlerdi toli’q mug’darda birinshi to’lew waqti’nan baslap toqtati’ladi’.
Belgili tu’rdegi kumulyativlik arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerler, wonda usi’ akciyalar boyi’nsha toplang’an dividendlerdi toli’q ko’lemde to’lew haqqi’nda sheshim qabi’l yetiliwi tiyis bolg’an akcionerlerdin’ ji’lli’q uli’wma ji’ynali’si’nan keyingi ji’ynali’stan baslap, yeger wonda usi’nday sheshim qabi’l yetilmegen bolsa yamasa dividendlerdi toli’q yemes to’lew haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen bolsa, akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda woni’n’ qarami’ndag’i’ barli’q ma’seleler boyi’nsha dawi’s beriw huqi’qi’ menen qatnasi’w huqi’qi’na iye boladi’. Belgili tu’rdegi kumulyativlik arti’qmashli’q berilgen akciyalardi’n’ iyeleri bolg’an akcionerlerdin’ uli’wma ji’ynali’si’nda qatnasi’w huqi’qi’ ko’rsetilgen akciyalar boyi’nsha barli’q toplang’an dividendlerdi toli’q mug’darda to’legen waqi’ttan baslap toqtati’ladi’.
Yeger ja’miyet ustavi’nda usi’ tu’rdegi akciyalardi’ a’dettegi akciyalarg’a konvertaciyalaw mu’mkinshiligi na’zerde tuti’lg’an bolsa, ja’miyet ustavi’ belgili tu’rdegi arti’qmashli’q berilgen akciyalar boyi’nsha dawi’s beriw huqi’qi’n na’zerde tuti’wi’ mu’mkin. Bunda usi’nday arti’qmashli’q berilgen akciya konvertaciyalani’wi’ mu’mkin bolg’an a’dettegi akciyalar boyi’nsha dawi’slar sani’nan arti’q bolmag’an sanda dawi’slarg’a iye boladi’.

30-statya. Akciyalarg’a bolg’an huqi’qlardi’n’ wo’tiwi.
Akciyalarg’a bolg’an huqi’qlar akciyalardi’ ali’wshi’g’a woni’n’ depo yesap betine tiyisli kiris jazi’wi’ belgilengen ta’rtipte kiritilgen payi’ttan baslap wo’tedi ha’m ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte depozitariy ta’repinen beriletug’i’n depo yesap betinen ko’shirme menen tasti’yi’qlanadi’.
Akciya menen tasti’yi’qlanatug’i’n huqi’qlar wolardi’n’ ali’wshi’si’na usi’ qi’mbatli’ qag’azg’a bolg’an huqi’qlar wo’tken payi’ttan baslap wo’tedi.

31-statya. 8-oktyabr 2009-ji’l №251/III Ni’zami’ menen ali’p taslandi’.

32-statya. Ja’miyettin’ wobligaciyalari’ ha’m basqa da bahali’ qag’azlari’.
Ja’miyet wo’zinin’ ustavi’na muwapi’q wobligaciyalardi’ ha’m ni’zamlar menen na’zerde tuti’lg’an basqa da bahali’ qag’azlardi’ jaylasti’ri’wg’a haqi’li’.
Jabi’q akcionerlik ja’miyet wobligaciyalar jaylasti’ri’wg’a haqi’li’ yemes.

33-statya. Ja’miyettin’ akciyalari’ ha’m basqa da bahali’ qag’azlari’ni’n’ to’lemi.
Ja’miyett

Ko'rip shi'g'i'ldi': 2028

Betler