Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (108 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (108 KB)

«Auditorli’q jumi’s haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’ (jan’a redakciyada)

1-statya. Auditorli’q jumi’s haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetleri.
Auditorli’q jumi’s haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetleri usi’ Ni’zam ha’m basqa da ni’zam hu’jjetlerinen ibarat.
Banklerdi auditorli’q tekseriwden wo’tkeriwdin’ wo’zine ta’n wo’zgeshelikleri Wo’zbekstan Respublikasi’ Worayli’q banki ta’repinen belgilenedi.
Yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’qarali’q sha’rtnamasi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ auditorli’q jumi’s haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’ani’nan basqasha qag’i’ydalar belgilengen bolsa, xali’qarali’q sha’rtnamani’n’ qag’i’ydalari’ qollani’ladi’.

2-statya. Auditorli’q jumi’s.
Auditorli’q jumi’s degende auditorli’q sho’lkemlerdin’ auditorli’q tekseriwlerdi wo’tkeriw ha’m usi’ Ni’zamni’n’ 17-statyasi’nda na’zerde tuti’lg’an professional xi’zmetlerdi ko’rsetiw bari’si’ndag’i’ isbilermenlik jumi’si’ tu’siniledi.
Ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’na auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’w qadag’an yetiledi.

2-statya. Auditorli’q jumi’sti’n’ tiykarg’i’ principleri.
Auditorli’q jumi’s biyg’a’rezlilik, wobektivlik, yerkinlik, professional mamanli’q ha’m qupi’yali’li’q principleri tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.

3-statya. Auditor.
Auditor – auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’na iye bolg’an fizikali’q shaxs boli’p yesaplani’ladi’.
Auditor miynet sha’rtnamasi’ boyi’nsha yaki puqarali’q-huqi’qi’y sha’rtnama boyi’nsha tek g’ana bir auditorli’q sho’lkem menen islewi mu’mkin.
Auditor auditorli’q tekseriwdi sapasi’z wo’tkergenligi, kommerciyali’q si’rdi’ ja’riya qi’lg’anli’g’i’ ha’mde basqa ha’reketleri aqi’betinde auditorli’q sho’lkemge zi’yan keltirgenligi ushi’n ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q auditorli’q sho’lkem aldi’nda juwapker boladi’.

4-statya. Auditordi’n’ ja’rdemshisi.
Auditordi’n’ ja’rdemshisi auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’na iye bolmag’an ha’m auditorli’q yesabatqa, auditorli’q juwmaqqa, auditordi’n’ ekspertlik juwmag’i’na ha’m auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw menen baylani’sli’ bolg’an basqa da ra’smiy hu’jjetke qol qoyi’w huqi’qi’na iye bolmag’an ta’rizde auditordi’n’ tapsi’rmasi’na muwapi’q auditorli’q tekseriwde qatnasi’p ati’rg’an fizikali’q shaxs boli’p tabi’ladi’.
Auditordi’n’ ja’rdemshisinin’ miynet sha’rtleri ni’zam hu’jjetlerinde ko’rsetilgen ta’rtipte du’zilgen miynet sha’rtnamasi’ menen belgilenedi.
Auditorli’q tekseriwdi a’melge asi’ri’wda ali’ng’an mag’li’wmatlardi’ ja’riyalamaw minneti auditordi’n’ ja’rdemshisine de qollani’ladi’.
Auditordi’n’ ja’rdemshisi si’pati’nda islengen waqi’t auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n ali’w ushi’n za’ru’r bolatug’i’n jumi’s staji’na qosi’ladi’.

5-statya. Auditorli’q sho’lkem.
Auditorli’q sho’lkem auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’w licenziyasi’na iye bolg’an yuridikali’q shaxs boli’p tabi’ladi’.
Auditorli’q sho’lkemler wo’z jumi’si’n a’melge asi’ri’wda biyg’a’rez boli’p tabi’ladi’.
Auditorli’q sho’lkemler ministrlikler, ma’mleketlik komitetler, ma’kemeler ha’m basqa da ma’mleketlik ha’m xojali’q basqari’w uyi’mlari’ ta’repinen du’ziliwine jol qoyi’lmaydi’.
Ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’ni’n’ lawazi’mli’ shaxslari’, sonday-aq, ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q isbilermenlik penen shug’i’llani’w qadag’an yetiletug’i’n basqa da shaxslar auditorli’q sho’lkemnin’ sho’lkemlestiriwshisi bola almaydi’.
Auditorli’q sho’lkemler ashi’q tu’rdegi akcionerlik ja’miyet ko’rinisinen ti’sqari’, ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an qa’legen sho’lkemlestiriw-huqi’qi’y formada du’ziliwi ha’m wo’z jumi’si’n to’mendegi ma’jbu’riy sha’rtlerge boysi’ng’an halda a’melge asi’ri’wi’ mu’mkin:
auditorli’q sho’lkemnin’ ustav kapitali’ni’n’ keminde yeliw bir procenti usi’ auditorli’q sho’lkemnin’ shtati’ndag’i’ bir yaki bir neshe auditori’na tiyisli boli’wi’ kerek (auditorli’q sho’lkem – shet yel auditorli’q sho’lkeminin’ filiali’ yaki si’n’ar ka’rxanasi’ du’zilgen jag’daylar bug’an kirmeydi). Auditor (auditorlar) tek g’ana bir auditorli’q sho’lkemnin’ sho’lkemlestiriwshisi (qatnasi’wshi’si’, akcioneri) boli’wi’ mu’mkin;
auditorli’q sho’lkemnin’ shtat birligi tiyisli mamanli’qqa iye bolg’an shtattag’i’ auditorlardi’n’ yen’ kem sani’na tiyisli ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen talaplarg’a muwapi’q boli’wi’ kerek;
auditorli’q sho’lkemnin’ basshi’si’ tek g’ana auditor boli’wi’ tiyis;
auditorli’q sho’lkemnin’ ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an ustavli’q kapitali’ boli’wi’ tiyis.
Auditorli’q sho’lkemler Wo’zbekstan Respublikasi’ A’dillik ministrliginde ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriliwi tiyis. A’dillik ministrligi auditorli’q sho’lkemlerdin’ ma’mleketlik reestrin ju’rgizedi. Auditorli’q sho’lkemlerdi ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriw ha’m auditorli’q sho’lkemlerdin’ ma’mleketlik reestrin ju’rgiziw ta’rtibi ni’zam hu’jjetleri menen belgilenedi.
Auditorli’q sho’lkemler auditorli’q jumi’sti’ wo’zinin’ puqarali’q juwapkershiligi haqqi’ndag’i’ qamsi’zlandi’ri’w polisi bar bolg’an jag’dayda auditorli’q xi’zmet ko’rsetiw haqqi’ndag’i’ du’zilgen sha’rtnamag’a tiykarlani’p a’melge asi’radi’.

6-statya. Auditorli’q sho’lkemnin’ huqi’qlari’.
Auditorli’q sho’lkem to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw haqqi’nda sheshim qabi’l yetiw ushi’n xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetleri ha’m buxgalteriyali’q yesabi’ ja’ne finansli’q yesabat hu’jjetleri menen aldi’n ala tani’si’p shi’g’i’w;
auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw tu’rleri ha’m usi’llari’n g’a’rezsiz tu’rde belgilew;
auditorli’q tekseriw wo’tkerilip ati’rg’anda xojali’q ju’rgiziwshi subekt a’melge asi’ri’p ati’rg’an finans-xojali’q jumi’si’ menen baylani’sli’ hu’jjetlerdi toli’q ko’lemde ali’w, sonday-aq, usi’ hu’jjetlerde yesapqa ali’ng’an ha’r qanday mu’lktin’ haqi’yqatta bar yekenligin ha’m ha’r qanday minnettin’ haqi’yqi’y jag’dayi’n tekseriw;
auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw dawami’nda payda bolg’an ma’seleler boyi’nsha xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ materialli’q juwapker shaxslari’nan awi’zsha ha’m jazba tu’sinikler ali’w ha’mde auditorli’q tekseriw ushi’n za’ru’r bolg’an qosi’msha mag’li’wmatlardi’ ali’w;
u’shinshi shaxslar ta’repinen jazba tu’rde tasti’yi’qlang’an mag’li’wmatti’ xojali’q ju’rgiziwshi subektten ali’w;
isenimli auditorli’q juwmaqti’ du’ziw ushi’n za’ru’r bolg’an barli’q mag’li’wmat xojali’q ju’rgiziwshi subekt ta’repinen usi’ni’lmag’an jag’dayda auditorli’q tekseriw wo’tkeriwden bas tarti’w;
auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriwde qatnasi’wg’a auditorlar ha’m basqa qa’niygelerdi belgilengen ta’rtipte tarti’w;
auditorli’q tekseriw menen qamti’p ali’ng’an da’wirde xojali’q ju’rgiziwshi subektke professional xi’zmetlerdi ko’rsetiw, bug’an buxgalteriya yesabi’n jolg’a qoyi’w, tiklew, ju’rgiziw ha’m finans yesabati’n du’ziw kirmeydi;
auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesine ag’za boli’p kiriw.
Auditorli’q sho’lkem ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

7-statya. Auditorli’q sho’lkemnin’ minnetleri.
Auditorli’q sho’lkem auditorli’q jumi’s penen g’ana shug’i’llani’wi’ mu’mkin ha’m wol:
auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’p ati’rg’anda usi’ Ni’zam ha’m basqa da ni’zam hu’jjetlerinin’ talaplari’na boysi’ni’wi’;
auditorli’q tekseriw wo’tkeriwge baylani’sli’ sha’rtnama du’ziwden aldi’n buyi’rtpashi’ni’n’ talabi’na muwapi’q auditorli’q jumi’sti’ wo’tkeriw huqi’qi’n beriwshi tiyisli licenziyani’, auditor (auditorlar)di’n’ kvalifikaciya sertifikati’n usi’ni’wi’;
xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ sorawi’na muwapi’q auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw boyi’nsha ni’zam hu’jjetlerinin’ talaplari’ haqqi’ndag’i’, auditordi’n’ yeskertiwleri tiykarlang’an ni’zam hu’jjetlerinin’ qa’deleri haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatti’ usi’ni’wi’;
auditorli’q tekseriwdi a’melge asi’ri’wda ali’ng’an mag’li’wmatti’n’ qupi’yali’li’g’i’n saqlawi’;
auditorli’q yesabatta finans-xojali’q woperaciyalari’ni’n’ ni’zamli’li’g’i’ buzi’li’wi’ faktlerin ha’m wolardi’ saplasti’ri’w boyi’nsha usi’ni’slardi’ keltiriwi;
o’tkerilgen auditorli’q tekseriwdin’ na’tiyjelerine tiyisli auditorli’q juwmaqlar ha’m auditorli’q yesabatlardi’n’ nusqalari’ auditorli’q sho’lkemde bar boli’wi’n ha’mde wolardi’n’ ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte saqlani’wi’n ta’miyinlewi;
auditorlardi’n’ bir ji’lda bir ma’rte mamanli’g’i’n asi’ri’w kurslari’nan wo’tiwin ta’miyinlewi;
auditorli’q sho’lkemlerdi ma’jbu’riy reytinglik bahalaw ushi’n auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesinin’ sorawi’na muwapi’q mag’li’wmat beriwi;
xojali’q ju’rgiziwshi subektke woni’n’ lawazi’mli’ shaxslari’ ha’m basqa da xi’zmetkerleri zi’yan keltirgenligin ani’q tasti’yi’qlap turg’an faktlerdi ani’qlag’an jag’dayda, bul haqqi’nda xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ basshi’li’g’i’na (menshik iyesine) bildiriwi ha’m auditorli’q yesabati’na tiyisli jazi’wdi’ kirgiziwi sha’rt. Za’ru’r jag’daylarda auditorli’q tekseriwdin’ na’tiyjelerin ma’lim yetiw ushi’n ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte qatnasi’wshi’lardi’n’ (akcionerlerdin’) uli’wma ji’ynali’si’ shaqi’ri’li’wi’n talap yetiwi sha’rt.
Auditorli’q sho’lkemnin’ juwapkershiliginde ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da minnetler boli’wi’ mu’mkin.

8-statya. Auditorli’q sho’lkemnin’ juwapkershiligi.
Auditorli’q sho’lkemler auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’lari’, xojali’q ju’rgiziwshi subekt ha’m finansli’q yesabattan basqa paydalani’wshi’lar aldi’nda finansli’q yesabat ha’m xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ basqa da finansli’q mag’li’wmati’ haqqi’nda qa’te juwmaqtan ibarat bolg’an auditorli’q juwmaqti’ du’ziw aqi’betinde, wolarg’a keltirilgen zi’yan ushi’n juwapker boladi’.
Auditorli’q tekseriwdi sapasi’z wo’tkergenligi yamasa tiyisli da’rejede wo’tkermegenligi aqi’betinde xojali’q ju’rgiziwshi subektke ha’m (yamasa) auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’na keltirilgen zi’yan, soni’n’ ishinde qoldan shi’g’ari’lg’an payda, ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte wo’teliwi sha’rt.

9-statya. Auditorli’q tekseriw.
Auditorli’q tekseriw finansli’q yesabat ha’m basqa da finansli’q mag’li’wmatti’n’ duri’sli’g’i’ ha’m ni’zam hu’jjetlerine sa’ykesligin ani’qlaw maqsetinde xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ finansli’q yesabati’n ha’m woni’n’ menen baylani’sli’ finansli’q mag’li’wmatti’ auditorli’q sho’lkemler ta’repinen tekseriw boli’p tabi’ladi’.
Auditorli’q tekseriw ma’jbu’riy ha’m intali’ ta’rizdegi tu’rlerde wo’tkeriledi.

10-statya. Ma’jbu’riy auditorli’q tekseriw.
To’mendegiler ha’r ji’li’ ma’jbu’riy auditorli’q tekseriwden wo’tiwi tiyis:
akcionerlik ja’miyetler;
bankler ha’m basqa da kredit sho’lkemleri;
qamsi’zlandi’ri’w sho’lkemleri;
investiciya qorlari’ ha’m yuridikali’q ja’ne fizikali’q shaxslardi’n’ qarji’lari’n toplap turi’wshi’ basqa da qorlar ha’m wolardi’n’ investiciya aktivlerin isenimli basqari’wshi’lar;
derekleri yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ i’qti’yarli’ vznoslari’ bolg’an qayi’rqomli’q qorlari’ ha’m basqa da ja’miyetlik qorlar;
qarji’lari’ni’n’ payda boli’w derekleri ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar ta’repinen a’melge asi’ri’latug’i’n ma’jbu’riy aji’ratpalar bolg’an byudjetten ti’sqari’ qorlar;
ustavli’q qori’nda ma’mleketke tiyisli u’les bolg’an xojali’q ju’rgiziwshi subektler.
Ma’jbu’riy auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’ xojali’q ju’rgiziwshi subekt boladi’. Auditorli’q sho’lkemdi tan’law xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ menshik iyesi, sonday-aq, qatnasi’wshi’lari’ (akcionerleri)ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ menen kelisip ali’nadi’.
Ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q wo’tkeriletug’i’n ma’jbu’riy auditorli’q tekseriwden bas tarti’w xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ lawazi’mli’ shaxsi’na ha’kimshilik jaza qollani’li’wi’na sebep boladi’. Xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ lawazi’mli’ shaxsi’na ha’kimshilik jaza qollani’lg’annan keyin kalendarli’q ji’l tamamlang’ang’a shekem ma’jbu’riy auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriwden bas tarti’w xojali’q ju’rgiziwshi subektten yen’ kem ayli’q is haqi’ni’n’ yeliw yesesinen ju’z yesesine shekemgi mug’darda ja’riyma wo’ndiriwge sebep boladi’. Xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ son’g’i’ yesabat sa’nesindegi ag’i’mdag’i’ aktivleri summasi’ni’n’ ja’mi jigirma procentinen arti’q mug’darda ja’riyma wo’ndiriw wog’an wo’ndiriletug’i’n summani’ wo’ndiriw haqqi’ndag’i’ sheshim qabi’l yetilgen ku’nnen son’ alti’ ay dawami’nda ayma-ay bo’lip to’lew mu’mkinshiligi berilgen halda a’melge asi’ri’ladi’. Ja’riymani’n’ to’leniwi xojali’q ju’rgiziwshi subektti ma’jbu’riy auditorli’q tekseriwden wo’tiwden azat yetpeydi.

11-statya. Intali’ ta’rizdegi auditorli’q tekseriw.
Intali’ ta’rizdegi auditorli’q tekseriw xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ yamasa basqa da auditorli’q tekseriw buyi’rtpashi’lari’ni’n’ sheshimine muwapi’q ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte wo’tkeriliwi mu’mkin.
Intali’ ta’rizdegi auditorli’q tekseriwdin’ predmeti, mu’ddetleri ha’m basqa da sha’rtleri auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’ menen auditorli’q sho’lkem arasi’nda du’ziletug’i’n auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw haqqi’ndag’i’ sha’rtnamada belgilenedi.

12-statya. Xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ auditorli’q tekseriw wo’tkeriliwdegi huqi’q ha’m minnetleri.
Auditorli’q tekseriwden wo’tkerilip ati’rg’an xojali’q ju’rgiziwshi subekt to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
auditorli’q yesabat ha’m auditorli’q juwmaqti’ ali’w;
buxgalteriyali’q yesapti’ ju’rgiziw, finans yesabati’n du’ziw ta’rtibi haqqi’nda ha’m ani’qlang’an kemshilikler ja’ne qag’i’yda buzarli’qlardi’ du’zetiw haqqi’nda auditorlardan ma’sla’hat ha’m usi’ni’slar ali’w.
Auditorli’q tekseriwden wo’tkerilip ati’rg’an xojali’q ju’rgiziwshi subekt:
auditorli’q tekseriw wo’tkeriw haqqi’ndag’i’ sha’rtnamada belgilengen mu’ddetlerde auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw ushi’n auditorg’a kerekli jag’daylardi’ jarati’p beriwi, wog’an za’ru’r hu’jjetlerdi usi’ni’wi’;
auditorli’q tekseriw dawami’nda ani’qlang’an buxgalteriya yesabi’n ju’rgiziw, finans yesabati’n du’ziw qag’i’ydalari’ ha’mde sali’qlar ha’m basqa da ma’jbu’riy to’lemlerdi yesaplap shi’g’i’w ta’rtibinin’ buzi’li’wi’n saplasti’ri’wi’ sha’rt.
Xojali’q ju’rgiziwshi subekt usi’ Ni’zamg’a muwapi’q a’melge asi’ri’li’p ati’rg’an auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriwden bas tarti’w yamasa wog’an kesent yetiw maqsetinde qanday da bir ha’reketti (ha’reketsizlikti) islewge haqi’li’ yemes.
Xojali’q ju’rgiziwshi subekt ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ ha’m woni’n’ juwapkershiliginde basqa da minnetler boli’wi’ mu’mkin.

13-statya. Auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’.
Auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’ auditorli’q tekseriw wo’tkeriliwin qozg’ati’wshi’ xojali’q ju’rgiziwshi subekt, woni’n’ menshik iyesi, sonday-aq, ustavli’q kapitali’nda ni’zam hu’jjetlerinde belgilengennen kem bolmag’an mug’dardag’i’ u’leske iye bolg’an qatnasi’wshi’lar ha’m akcionerler, qadag’alawshi’ yamasa huqi’q qorg’aw uyi’mlari’ boli’p tabi’ladi’.
Auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’ to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
auditorli’q sho’lkemdi biyg’a’rez tan’law;
intali’ ta’rizdegi auditorli’q tekseriw wo’tkerilip ati’rg’anda auditorli’q tekseriwdin’ bag’dari’ ha’m ko’lemin belgilew;
auditordi’n’ yeskertiwleri tiykarlang’an ni’zam hu’jjetlerinin’ qa’deleri haqqi’ndag’i’ za’ru’r mag’li’wmatti’ auditorli’q sho’lkemnen ali’w;
auditorli’q yesabat ha’m auditorli’q juwmaqlardi’ ali’w.
Auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’ ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.
Auditorli’q tekseriwdin’ buyi’rtpashi’si’ auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriwge baylani’sli’ sha’rtnamag’a muwapi’q, auditorli’q xi’zmetlerdin’ haqi’si’n wo’z waqti’nda to’lewi sha’rt.

14-statya. Auditorli’q jumi’sqa aralasi’wg’a jol qoyi’lmawi’.
Auditorli’q sho’lkemnin’ jumi’si’na aralasi’wg’a jol qoyi’lmaydi’.
Biyg’a’rez auditorli’q tekseriwdi a’melge asi’ri’wg’a tosqi’nli’q jasaw maqsetinde auditorli’q sho’lkemge, sonday-aq, woni’n’ xi’zmetkerlerine ha’r qanday tu’rde ta’sir jasaw ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q juwapkershilikke sebep boladi’.

15-statya. Qadag’alawshi’ yamasa huqi’q qorg’aw uyi’mlari’ni’n’ intasi’ boyi’nsha auditorli’q tekseriwlerdi wo’tkeriw.
Auditorli’q tekseriw qadag’alawshi’ yamasa huqi’q qorg’aw uyi’mlari’ni’n’ intasi’na muwapi’q auditorli’q sho’lkem ha’m usi’ uyi’mlar wortasi’nda du’zilgen sha’rtnama tiykari’nda wo’tkeriledi ha’mde wog’an usi’ sha’rtnama tiykari’nda haqi’ to’lenedi.
Auditorli’q tekseriwdi wo’tkeriw boyi’nsha jumi’slarg’a haqi’ to’lew auditorli’q tekseriwdi belgilegen uyi’mni’n’ yesabi’nan a’melge asi’ri’ladi’.
Bir qi’yli’ tiykarlar boyi’nsha bir auditorli’q sho’lkemdi bir xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ jumi’si’n tekseriwge qaytalap tarti’wg’a jol qoyi’lmaydi’.

16-statya. Auditorli’q tekseriw wo’tkeriwdegi sheklewler.
To’mendegilerge auditorli’q tekseriw wo’tkeriw qadag’an yetiledi:
tekserilip ati’rg’an xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ basshi’lari’ ha’m (yamasa) basqa lawazi’mli’ shaxslari’ menen jaqi’n ag’ayi’n bolg’an shaxsqa;
tekserilip ati’rg’an xojali’q ju’rgiziwshi subektte mu’lklik yamasa jeke mu’lklik yemes ma’pleri bolg’an shaxsqa;
ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’ni’n’, sonday-aq, xojali’q basqari’w uyi’mlari’ni’n’ lawazi’mli’ shaxslari’na;
tekserilip ati’rg’an xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ xi’zmetkerine;
auditorli’q sho’lkemler ha’m auditorlarg’a:
a) wo’zleri menshik iyesi, qatnasi’wshi’si’, akcioneri, kreditori’, qamsi’zlandi’ri’wshi’si’ bolg’an xojali’q ju’rgiziwshi subektlerge, sonday-aq, usi’ auditorli’q sho’lkemler ha’m auditorlar menshik iyesi, qatnasi’wshi’si’, akcioneri yesaplanatug’i’n xojali’q ju’rgiziwshi subektlerge qatnasli’;
b) menshik iyesi, qatnasi’wshi’si’, akcioneri, sonday-aq, buxgalteriya yesabi’n sho’lkemlestiriw ha’m ju’rgiziw ha’mde finansli’q yesabatlardi’ du’ziw ushi’n juwapker bolg’an shaxs bir waqi’tti’n’ wo’zinde usi’ auditorli’q sho’lkemnin’ menshik iyesi, qatnasi’wshi’si’, akcioneri bolg’an xojali’q ju’rgiziwshi subektke qatnasli’;
v) usi’ xojali’q ju’rgiziwshi subektke auditorli’q tekseriw wo’z ishine alatug’i’n da’wirde usi’ Ni’zamni’n’ 17-statyasi’ni’n’ birinshi bo’liminin’ yekinshi ha’m u’shinshi abzaclari’nda na’zerde tuti’lg’an professional xi’zmetlerdi ko’rsetkenler.
Auditorli’q sho’lkem bir xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ jumi’si’n izli-izinen u’sh ji’ldan arti’q auditorli’q tekseriwden wo’tkeriwge haqi’li’ yemes.

17-statya. Auditorli’q sho’lkemlerdin’ professional xi’zmetleri.
Auditorli’q sho’lkemler to’mendegi professional xi’zmetlerdi ko’rsetiwi mu’mkin:
buxgalteriyali’q yesapti’ jolg’a qoyi’w, qayta tiklewdi ju’rgiziw;
finansli’q yesabat du’ziw;
milliy finansli’q yesabatti’ buxgalteriyali’q yesapti’n’ xali’qarali’q standartlari’na wo’tkeriw;
xojali’q ju’rgiziwshi subektlerdin’ finans-xojali’q jumi’si’n tallaw;
buxgalteriyali’q yesap, sali’q sali’w, jobalasti’ri’w, menedjment ha’m finans-xojali’q jumi’si’ni’n’ basqa da ma’seleleri boyi’nsha konsalting xi’zmeti;
sali’qlar ha’m basqa da ma’jbu’riy to’lemler boyi’nsha yesap-kitaplar ha’m deklaraciyalar du’ziw.
Auditorli’q sho’lkemler auditorli’q jumi’sti’n’ milliy standartlari’nda na’zerde tuti’lg’an basqa da professional xi’zmetlerdi ko’rsetiwi mu’mkin.

18-statya. Auditorli’q yesabat.
Auditorli’q yesabat – auditorli’q tekseriwdin’ bari’si’, buxgalteriyali’q yesapti’ ju’rgiziwdin’ belgilengen ta’rtibinen ani’qlang’an shetke shi’g’i’wlar, finansli’q yesabattag’i’ qag’i’yda buzi’wshi’li’qlar haqqi’ndag’i’ toli’q mag’li’wmatlardan, sonday-aq, auditorli’q tekseriw wo’tkeriw na’tiyjesinde ali’ng’an basqa da mag’li’wmatlardan ibarat bolg’an ha’m xojali’q ju’rgiziwshi subekt basshi’si’na, menshik iyesine, qatnasi’wshi’lari’ (akcionerleri)ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’na jollang’an hu’jjet boli’p tabi’ladi’. Auditorli’q yesabatta ani’qlang’an shetke shi’g’i’wlar ha’m qag’i’yda buzi’wshi’li’qlardi’ saplasti’ri’w boyi’nsha usi’ni’slar, sonday-aq, xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ finans-xojali’q jumi’si’ni’n’ na’tiyjeliligin artti’ri’w boyi’nsha ken’esler ha’m usi’ni’slar bar boli’wi’ tiyis.
Yeger auditorli’q tekseriw xojali’q ju’rgiziwshi subekt qatnasi’wshi’lari’ (akcionerleri) yamasa qadag’alawshi’ ha’m huqi’q qorg’aw uyi’mlari’ni’n’ tapsi’rmasi’na muwapi’q auditorli’q sho’lkem ta’repinen wo’tkerilip ati’rg’an bolsa, auditorli’q yesabat auditorli’q tekseriw tapsi’rmasi’na muwapi’q wo’tkerilip ati’rg’an shaxsqa da usi’ni’ladi’.
Auditorli’q yesabattag’i’ mag’li’wmat qupi’ya boli’p yesaplanadi’ ha’m ja’riya yetiliwine jol qoyi’lmaydi’. Usi’ mag’li’wmattan paydalang’an shaxslar mag’li’wmatti’ ja’riya yetkenligi ushi’n ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q juwapkershilikke tarti’ladi’.
Auditorli’q yesabatti’n’ ha’r bir betine auditorli’q tekseriwdi wo’tkergen auditor (auditorlar) ta’repinen qol qoyi’lg’an boli’wi’ kerek.
Auditorli’q yesabatti’n’ formasi’ ha’m mazmuni’ auditorli’q jumi’sti’n’ milliy standartlari’ menen belgilenedi.

19-statya. Auditorli’q juwmaq.
Auditorli’q juwmaq – finansli’q yesabatti’n’ duri’sli’g’i’ ha’m buxgalteriyali’q yesap ju’rgiziw ta’rtibinin’ ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen talaplarg’a muwapi’qli’g’i’ haqqi’nda auditorli’q sho’lkemnin’ pikiri jazba tu’rde berilgen, xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ finansli’q yesabati’nan paydalani’wshi’lar ushi’n ashi’q bolg’an hu’jjet.
Auditorli’q juwmaq auditorli’q yesabat tiykari’nda du’ziledi.
Auditorli’q juwmaq auditor (auditorlar), auditorli’q sho’lkemnin’ basshi’si’ ta’repinen qol qoyi’lg’an ha’m auditorli’q sho’lkemnin’ mo’ri menen tasti’yi’qlang’an boli’wi’ tiyis.
Auditorli’q juwmaqti’n’ formasi’ ha’m mazmuni’ auditorli’q jumi’sti’n’ milliy standartlari’ menen belgilenedi.

20-statya. Bile tura qa’lbeki du’zilgen auditorli’q yesabat ha’m auditorli’q juwmaq.
Auditorli’q tekseriwdi wo’tkermey du’zilgen yamasa auditorli’q tekseriw na’tiyjeleri boyi’nsha du’zilse de, auditorli’q tekseriw dawami’nda auditor (auditorlar) ta’repinen ali’ng’an ha’m u’yrenilgen xojali’q ju’rgiziwshi subekt hu’jjetlerinin’ mazmuni’na muwapi’q bolmag’an auditorli’q yesabat ha’m auditorli’q juwmaq bilqastan qa’lbeki du’zilgen boli’p yesaplanadi’.
Auditorli’q yesabat ha’m auditorli’q juwmaqti’n’ bilqastan qa’lbeki du’zilgenligi auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wg’a baylani’sli’ licenziyani’n’ ha’reket yetiwin belgilengen ta’rtipte toqtati’wg’a, sonday-aq, ayi’pli’ shaxslardi’n’ ni’zamda na’zerde tuti’lg’an juwapkershilikke tarti’li’wi’na sebep boladi’.

21-statya. Auditorli’q jumi’sti’ licenziyalaw.
Auditorli’q jumi’s (professional xi’zmetler bug’an kirmeydi) arnawli’ ruxsatnama (licenziya) tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Auditorli’q sho’lkemlerge auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’w ushi’n licenziya arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m ta’repinen beriledi. Bul uyi’m:
auditorli’q jumi’sti’ ta’rtiplestiriwshi normativlik hu’jjetlerdi, soni’n’ ishinde auditorli’q jumi’sti’n’ milliy standartlari’n wo’z wa’killikleri sheklerinde islep shi’g’adi’ ha’m tasti’yi’qlaydi’;
licenziya sha’rtnamasi’nda na’zerde tuti’lg’an licenziya talaplari’ ha’m sha’rtlerinin’ auditorli’q sho’lkem ta’repinen wori’nlani’wi’n qadag’alaydi’ ha’mde u’sh ji’lda keminde bir ma’rte usi’ ma’seleler boyi’nsha tekseriw wo’tkeredi;
auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n ali’w ushi’n dawagerlerge kvalifikaciya talaplari’n belgileydi;
auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesi menen kelisilgen halda auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n ali’w ushi’n woqi’w bag’darlamalari’n ha’m kvalifikaciya imtixanlari’n tapsi’ri’w ta’rtibin tasti’yi’qlaydi’;
auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesi qatnasi’wi’nda auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n ali’w huqi’qi’na baylani’sli’ kvalifikaciya imtixani’n wo’tkeredi;
auditorli’q sho’lkemnin’ basshi’si’n u’sh ji’lda bir ma’rte attestaciyadan wo’tkeredi;
ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wg’a baylani’sli’ licenziyani’n’ ha’reket yetiwin won jumi’s ku’ninen ko’p bolmag’an mu’ddetke toqtati’p turadi’, auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wg’a baylani’sli’ licenziyani’n’ ha’reket yetiwin won jumi’s ku’ninen ko’p bolg’an mu’ddetke toqtati’p turi’w yamasa woni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w ha’m licenziyani’ biykarlaw haqqi’nda sudqa mu’ra’jat yetedi, sonday-aq, licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w, toqtati’w ha’m licenziyani’ biykarlaw haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlardi’ g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalaydi’;
auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n beredi, ha’reket yetiwin toqtatadi’ ha’m biykarlaydi’;
kvalifikaciya sertifikati’na iye bolg’an auditorlar reestrin ha’m auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wg’a baylani’sli’ licenziyag’a iye bolg’an auditorli’q sho’lkemlerdin’ yesabi’n ju’rgizedi.
Auditorli’q sho’lkemlerge auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wg’a baylani’sli’ licenziyalardi’ beriw ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Auditorli’q jumi’sti’ licenziyasi’z a’melge asi’ri’w ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen juwapkershilikke ali’p keledi.

22-statya. Licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w.
Licenziyani’n’ ha’reket yetiwi to’mendegi jag’daylarda toqtati’p turi’li’wi’ mu’mkin:
auditorli’q sho’lkem licenziya talaplari’n ha’m sha’rtlerin buzg’anli’g’i’ ani’qlang’anda;
arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ auditorli’q sho’lkemge ani’qlang’an qag’i’yda buzi’wshi’li’qlardi’ saplasti’ri’w minnetin ju’klewshi sheshimi auditorli’q sho’lkem ta’repinen wori’nlanbag’anda.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w haqqi’ndag’i’ sheshimi auditorli’q sho’lkemge jazba tu’rde, sheshim qabi’l yetilgen ku’nnen baslap u’sh ku’nnen keshiktirmey jetkeriledi. Licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w haqqi’ndag’i’ sud sheshimi auditorli’q sho’lkemge ha’m arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mg’a ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen mu’ddetlerde jetkeriledi.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m yamasa sud licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’wg’a ali’p kelgen jag’daylardi’ saplasti’ri’wi’ ushi’n auditorli’q sho’lkemge mu’ddet belgilewi sha’rt. Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m licenziyani’n’ ha’reket yetiwin won jumi’s ku’ninen ko’p bolmag’an mu’ddetke, al sud bolsa won jumi’s ku’ninen ko’p bolg’an mu’ddetke toqtati’p turi’wi’ mu’mkin. Bunda licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’wg’a ali’p kelgen jag’daylardi’ saplasti’ri’w ushi’n sudti’n’ sheshiminde belgilengen mu’ddet alti’ aydan ko’p boli’wi’ mu’mkin yemes.
Auditorli’q sho’lkem licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’wg’a ali’p kelgen jag’daylardi’ saplasti’rsa, licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w haqqi’ndag’i’ sheshimdi qabi’l yetken arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m yamasa sud ko’rsetilgen jag’daylar saplasti’ri’lg’anli’g’i’ haqqi’ndag’i’ tasti’yi’qnamani’ alg’an ku’nnen baslap licenziyani’n’ ha’reket yetiwin tiklew haqqi’nda won ku’n mu’ddet ishinde sheshim qabi’l yetiwi sha’rt.
Licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w ha’m tiklew haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalani’wi’ tiyis.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’w haqqi’ndag’i’ sheshimi u’stinen sudqa shag’i’m yetiliwi mu’mkin. Sud licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’wdi’ tiykarsi’z dep tapsa, arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m auditorli’q sho’lkem aldi’nda wog’an keltirilgen zi’yan mug’dari’nda juwapker boladi’.

23-statya. Licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w.
Licenziyani’n’ ha’reket yetiwi to’mendegi jag’daylarda toqtati’li’wi’ mu’mkin:
auditorli’q sho’lkem licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’nda arza menen mu’ra’jat yetkende;
auditorli’q sho’lkem saplasti’ri’lg’anda;
auditorli’q sho’lkemnin’ jumi’si’ wol qayta sho’lkemlestiriliwi na’tiyjesinde saplasti’ri’lg’anda, woni’n’ wo’zgertiriliwi bug’an kirmeydi;
auditorli’q sho’lkem licenziya talaplari’ ha’m sha’rtlerin turaqli’ ra’wishte yamasa bir ma’rte qopal ra’wishte buzg’anda;
auditorli’q sho’lkem licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’p turi’wg’a ali’p kelgen jag’daylardi’ arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m yamasa sud belgilegen mu’ddette saplasti’rmag’anda;
arnawli’ wa’killikli uyi’mni’n’ licenziya beriw haqqi’ndag’i’ sheshimi ni’zamsi’z yekenligi ani’qlang’anda.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminin’ besinshi, alti’nshi’ ha’m jetinshi abzaclari’nda na’zerde tuti’lg’an hallarda licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w sudti’n’ sheshimine, basqa jag’daylarda bolsa arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ sheshimine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’ndag’i’ sheshimi auditorli’q sho’lkemge jazba tu’rde, sheshim qabi’l yetilgen ku’nnen baslap u’sh ku’nnen keshiktirmey jetkeriledi. Licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’ndag’i’ sudti’n’ sheshimi auditorli’q sho’lkemge ha’m arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mg’a ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen mu’ddetlerde jetkeriledi. Auditorli’q sho’lkem licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’ndag’i’ sheshimdi alg’an ku’nnen baslap won ku’n mu’ddet ishinde licenziya arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mg’a qaytari’li’wi’ ha’m joq yetiliwi tiyis.
Licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’ndag’i’ mag’li’wmat g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalani’wi’ tiyis.
Licenziyani’n’ ha’reket yetiwi woni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen sa’neden baslap toqtati’ladi’

24-statya. Licenziyani’ biykarlaw.
Licenziya to’mendegi jag’daylarda biykarlani’wi’ mu’mkin:
auditorli’q sho’lkem licenziyani’ biykarlaw haqqi’nda arza menen mu’ra’jat yetkende;
licenziya qa’lbeki hu’jjetlerden paydalani’lg’an halda ali’ng’anli’g’i’ fakti ani’qlang’anda;
eger auditorli’q sho’lkem licenziya beriw haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgenligi tuwrali’ xabarnama jiberilgen (tapsi’ri’lg’an) waqi’ttan baslap u’sh ay ishinde arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mg’a licenziya bergenligi ushi’n ma’mleketlik baji’ to’lengenligin tasti’yi’qlawshi’ hu’jjetti usi’nbag’an yamasa licenziya sha’rtnamasi’na qol qoymag’an bolsa.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminin’ u’shinshi abzaci’nda na’zerde tuti’lg’an halda licenziyani’ biykarlaw sudti’n’ sheshimine, al basqa jag’daylarda bolsa arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ sheshimine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ licenziyani’ biykarlaw haqqi’ndag’i’ sheshimi auditorli’q sho’lkemge jazba tu’rde, sheshim qabi’l yetilgen ku’nnen baslap u’sh ku’nnen keshiktirmey jetkeriledi. Licenziyani’ biykarlaw haqqi’ndag’i’ sudti’n’ sheshimi auditorli’q sho’lkemge ha’m arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mg’a ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen mu’ddetlerde jetkeriledi. Auditorli’q sho’lkem licenziyani’ biykarlaw haqqi’ndag’i’ sheshimdi alg’an ku’nnen baslap won ku’n ishinde licenziya arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mg’a qaytari’li’wi’ ha’m joq yetiliwi tiyis.
Licenziyani’ biykarlaw haqqi’ndag’i’ mag’li’wmat g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalani’wi’ tiyis.
Licenziyani’ biykarlaw haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen jag’dayda, licenziya wol berilgen sa’neden baslap biykarlang’an dep yesaplanadi’.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ licenziyani’ biykarlaw haqqi’ndag’i’ sheshimi u’stinen sudqa shag’i’m yetiliwi mu’mkin. Sud licenziyani’ biykarlawdi’ tiykarsi’z dep tapsa, arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’m auditorli’q sho’lkemnin’ aldi’nda wog’an keltirilgen zi’yan mug’dari’nda juwapker boladi’.

25-statya. Auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w.
Auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w ushi’n to’mendegiler tiykar boli’p yesaplanadi’:
auditordi’n’ arzasi’;
auditorli’q tekseriw dawami’nda auditor ali’ng’an mag’li’wmatlardi’ auditorli’q tekseriw buyi’rtpashi’si’ni’n’ ruxsati’si’z u’shinshi shaxslarg’a beriw, ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an jag’daylar bug’an kirmeydi;
auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wda ni’zam hu’jjetlerin turaqli’ tu’rde yaki bir ma’rte qopal tu’rde buzg’anli’g’i’;
auditorli’q tekseriw wo’tkeriwde ani’qlang’an, xojali’q ju’rgiziwshi subekttin’ buxgalteriyali’q yesabi’n ju’rgiziw, sonday-aq, finansli’q yesabatti’ du’ziw boyi’nsha belgilep qoyi’lg’an talaplardi’ buzi’w faktlerinin’ auditor ta’repinen jasi’ri’lg’anli’g’i’;
auditorli’q jumi’sta u’sh ji’l dawami’nda qatnaspag’anli’q;
auditordi’n’ kvalifikaciya sertifikati’ basqa shaxsqa tapsi’ri’lg’an boli’p, usi’ shaxs sol hu’jjetti auditorli’q jumi’sta qatnasi’w ushi’n wo’zinin’ ati’nan paydalani’w maqsetinde isletkenligi faktinin’ ani’qlang’anli’g’i’;
sudti’n’ belgili bir lawazi’mlardi’ iyelew yamasa finans-xojali’q qatnasi’qlari’ tarawi’nda belgili bir jumi’s penen shug’i’llani’w huqi’qi’nan ayi’ri’w tu’rindegi jazani’ na’zerde tuti’wshi’ hu’kiminin’ ni’zamli’ ku’shke kirgenligi;
puqarani’ belgilengen ta’rtipte ha’reket yetiw uqi’bi’na jaramsi’z yamasa ha’reket yetiw uqi’bi’ sheklengen dep tabi’w haqqi’ndag’i’ sud sheshimi.
Auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwi woni’ toqtati’w haqqi’ndag’i’ sheshim qabi’l yetilgen sa’neden baslap toqtati’ladi’, usi’ statyani’n’ u’shinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an jag’day bug’an kirmeydi.
Auditorli’q sho’lkemnin’ licenziyasi’ni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’wg’a sebep bolg’an qag’i’yda buzi’wshi’li’qlarg’a jol qoyg’an auditorli’q sho’lkemnin’ basshi’si’ni’n’, sonday-aq, auditordi’n’ kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwi licenziyani’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen sa’neden baslap toqtati’ladi’.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’ndag’i’ sheshimi u’stinen ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte sudqa shag’i’m yetiliwi mu’mkin.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminin’ u’shinshi-besinshi ha’m jetinshi abzaclari’nda na’zerde tuti’lg’an tiykarlarg’a muwapi’q kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwi toqtati’lg’an shaxs auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ni’n’ ha’reket yetiwin toqtati’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen ku’nnen baslap u’sh ji’l dawami’nda kvalifikaciya sertifikati’n ali’w haqqi’ndag’i’ arza menen ta’kirarlap mu’ra’ja’t yetiwge haqi’li’ yemes.

26-statya. Auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n biykarlaw.
Auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ to’mendegi jag’daylarda biykar yetiledi:
arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ auditorg’a kvalifikaciya sertifikati’n beriw haqqi’ndag’i’ sheshimi ni’zamsi’z yekenligi ani’qlang’anda;
sertifikat qa’lbeki hu’jjetlerden paydalang’an halda ali’ng’anli’g’i’ fakti ani’qlang’anda.
Kvalifikaciya sertifikati’n biykar yetiw haqqi’ndag’i’ sheshim auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’ berilgen sa’neden baslap ha’reket yetedi.
Arnawli’ wa’killikli ma’mleketlik uyi’mni’n’ auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n biykar yetiw haqqi’ndag’i’ sheshimi u’stinen ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte sudqa shag’i’m yetiliwi mu’mkin.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminin’ u’shinshi abzaci’nda na’zerde tuti’lg’an tiykarlarg’a muwapi’q kvalifikaciya sertifikati’ biykar yetilgen shaxs auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n biykarlaw haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen ku’nnen baslap u’sh ji’l dawami’nda kvalifikaciya sertifikati’n ali’w haqqi’ndag’i’ arza menen ta’kirarlap mu’ra’jat yetiwge haqi’li’ yemes.

27-statya. Auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesi.
Auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesi auditorlardi’ i’qti’yarli’ tiykarda birlestiretug’i’n ma’mleketlik yemes kommerciyali’q yemes sho’lkem boli’p tabi’ladi’.
Auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesi auditorlardi’n’ kvalifikaciya da’rejesin rawajlandi’ri’wg’a ha’m saqlap turi’wg’a, wolardi’n’ ka’siplik ma’plerinin’ qorg’ali’wi’na ko’meklesiwge arnalg’an.
Auditorlardi’n’ respublikali’q ja’miyetlik birlespesi:
auditorlardi’ woqi’ti’w bag’darlamalari’n ha’m auditorli’q kvalifikaciya sertifikati’n ali’w huqi’qi’na baylani’sli’ kvalifikaciya imtixanlari’n tapsi’ri’w ta’rtibin islep shi’g’i’wda;
auditorlardi’n’ kvalifikaciya sertifikati’n ali’w huqi’qi’na baylani’sli’ kvalifikaciya imtixanlari’n wo’tkeriwde;
auditorli’q jumi’s haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerin jetilistiriw boyi’nsha usi’ni’slar tayarlawda qatnasadi’.

28-statya. Tarti’slardi’ sheshiw.
Auditorli’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wda payda bolatug’i’n tarti’slar ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte sheshiledi.

29-statya. Auditorli’q jumi’s haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerin buzg’anli’g’i’ ushi’n juwapkerlik.
Auditorli’q jumi’s haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerinin’ buzi’li’wi’nda ayi’pli’ bolg’an shaxslar belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 2160

Betler