Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (113 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (113 KB)

«Juwapkershiligi sheklengen ha’m qosi’msha juwapkershilikli ja’miyetlyer haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’ (I-yari’m)

I–bap. Uli’wma rejeler

1-statya. Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti.
Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti juwapkershiligi sheklengen ha’m qosi’msha juwapkershilikli ja’miyetlerdin’ du’ziliwi, jumi’si’, qayta sho’lkemlestiriliwi ha’m saplasti’ri’li’wi’ salasi’ndag’i’ qatnasi’qlardi’ ta’rtiplestiriwden ibarat.

2-statya. Juwapkershiligi sheklengen ha’m qosi’msha juwapkershilikli ja’miyetler haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetleri.
Juwapkershiligi sheklengen ha’m qosi’msha juwapkershilikli ja’miyetler haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetleri usi’ Ni’zam ha’m basqa ni’zam hu’jjetlerinen ibarat boli’p tabi’ladi’.

3-statya. Juwapkershiligi sheklengen ja’miyet.
Bir yamasa bir neshe shaxs ta’repinen sho’lkemlestirilgen, ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) sho’lkemlestiriw hu’jjetleri menen belgilengen mug’darlarda u’leslerge bo’lingen xojali’q ja’miyeti juwapkershiligi sheklengen ja’miyet dep yesaplanadi’. Juwapkershiligi sheklengen ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’ woni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha juwapker bolmaydi’ ha’m ja’miyettin’ jumi’si’ menen baylani’sli’ za’leller ushi’n wo’zleri qosqan u’lesler bahasi’ sheklerinde juwapker boladi’.
Juwapkershiligi sheklengen ja’miyettin’ wo’z u’lesin toli’q qospag’an qatnasi’wshi’lari’ ja’miyettin’ minnetlemeleri boyi’nsha ha’r bir qatnasi’wshi’ni’n’ u’lesinin’ to’lenbegen bo’leginin’ bahasi’ sheklerinde solidar juwapker boladi’.

4-statya. Qosi’msha juwapkershilikli ja’miyet.
Bir yamasa birneshe shaxs ta’repinen sho’lkemlestirilgen, ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) sho’lkemlestiriw hu’jjetleri menen belgilengen mug’darlardag’i’ u’leslerge bo’lingen xojali’q ja’miyeti qosi’msha juwapkershilikli ja’miyet dep yesaplanadi’. Bunday ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’ ja’miyettin’ minnetlemeleri boyi’nsha wo’zine tiyisli mu’lkleri menen ha’mme ushi’n bir qi’yli’ bolg’an ha’m qosqan u’lesleri bahasi’na sali’sti’rg’anda ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde belgilenetug’i’n yeseli mug’darda solidar ta’rizde subsidiar juwapker boladi’.
Qosi’msha juwapkershilikli ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ juwapkershiliginin’ yen’ joqari’ mug’dari’ qosi’msha juwapkershilikli ja’miyettin’ ustavi’nda na’zerde tuti’ladi’.
Qatnasi’wshi’lardan biri bankrot boli’p qalg’anda, woni’n’ qosi’msha juwapkershilikli ja’miyettin’ minnetlemeleri boyi’nsha juwapkershiligi, yeger ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde juwapkershilikti bo’listiriwdin’ basqasha ta’rtibi na’zerde tuti’lg’an bolmasa, basqa qatnasi’wshi’lar arasi’nda wolardi’n’ qosqan u’leslerine sa’ykes ra’wishte bo’listiriledi.

5-statya. Juwapkershiligi sheklengen ha’m qosi’msha juwapkershilikli ja’miyetlerdin’ huqi’qi’y jag’dayi’.
Juwapkershiligi sheklengen yamasa qosi’msha juwapkershilikli ja’miyet (bunnan bi’lay tekstte-ja’miyet) ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen payi’ttan baslap yuridikali’q shaxs statusi’na iye boladi’.
Ja’miyet ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte basqa yuridikali’q shaxslardi’n’ sho’lkemlestiriwshisi boli’wg’a yamasa wolardi’n’ ustavli’q qori’nda (ustavli’q kapitali’nda) basqasha ta’rizde qatnasi’wg’a, wa’kilxanalar ha’m filiallar du’ziwge haqi’li’.
Yeger ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde basqasha qa’de belgilengen bolmasa, wol belgilenbegen mu’ddetke du’ziledi.
Ja’miyet toli’q firmali’q atamasi’ ma’mleketlik tilde jazi’lg’an ha’m ja’miyettin’ jaylasqan ma’nzili ko’rsetilgen do’n’gelek mo’rge iye boli’wi’ kerek. Ja’miyettin’ mo’rinde woni’n’ firmali’q atamasi’ ja’miyettin’ qa’lewine qaray basqa tillerde de jazi’li’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet wo’zinin’ firmali’q atamasi’ jazi’lg’an shtamplari’na, blanklari’na ha’m wo’z emblemasi’na, sonday-aq, belgilengen ta’rtipte dizimge ali’ng’an tovar belgisine ha’m basqa da wo’z belgilerine iye boli’wg’a haqi’li’.
Ja’miyet wo’zinin’ wo’z aldi’na balansi’nda yesapqa ali’natug’i’n bo’leklengen mu’lkke iye boladi’, wo’z ati’nan huqi’qlar ali’wi’, minnetlemelerge iye boli’wi’, sudta dawager ha’m juwapker boli’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet ni’zam hu’jjetlerinde qadag’an yetilmegen ha’r qanday jumi’s tu’rlerin a’melge asi’ri’wi’ mu’mkin.
Dizimi ni’zam hu’jjetleri menen belgilenetug’i’n ayi’ri’m jumi’s tu’rleri menen ja’miyet tek licenziya tiykari’nda shug’i’llani’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet wo’z minnetlemeleri boyi’nsha wo’zine tiyisli barli’q mu’lki menen juwapker boladi’.
Ja’miyet wo’z qatnasi’wshi’lari’ni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha juwap bermeydi.
Ja’miyettin’ bankrotli’g’i’ qatnasi’wshi’ si’pati’ndag’i’ shaxsti’n’ ayi’bi’ menen ju’zege kelgen bolsa, ja’miyettin’ mu’lki jeterli bolmag’an jag’dayda bunday shaxsqa woni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha subsidiar juwapkershilik ju’kleniwi mu’mkin.
Ma’mleket ha’m woni’n’ uyi’mlari’ ja’miyettin’ minnetlemeleri boyi’nsha juwapker bolmaydi’, sonday-aq, ja’miyette ma’mlekettin’ ha’m woni’n’ uyi’mlari’ni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha juwapker bolmaydi’.

6-statya. Ja’miyettin’ firmali’q atamasi’ ha’m woni’n’ jaylasqan ma’nzili.
Ja’miyet ma’mleketlik tildegi ha’m bir waqi’tta ja’miyettin’ qa’lewi boyi’nsha basqa tillerdegi toli’q firmali’q atamasi’na iye boli’wi’ sha’rt ha’m qi’sqarti’lg’an firmali’q atamasi’na iye boli’wg’a haqi’li’.
Juwapkershiligi sheklengen ja’miyettin’ toli’q firmali’q atamasi’ ja’miyettin’ toli’q atamasi’n ha’m «juwapkershiligi sheklengen ja’miyet» so’zlerin wo’z ishine ali’wi’ kerek. Juwapkershiligi sheklengen ja’miyettin’ qi’sqarti’lg’an firmali’q atamasi’ woni’n’ toli’q yamasa qi’sqarti’lg’an atamasi’n ha’m «juwapkershiligi sheklengen ja’miyet» degen so’zlerdi yamasa JShJ abbreviaturasi’n wo’z ishine ali’wi’ kerek.
Qosi’msha juwapkershilikli ja’miyettin’ toli’q firmali’q atamasi’ ja’miyettin’ toli’q atamasi’n ha’m «qosi’msha juwapkershilikli ja’miyet» degen so’zlerdi wo’z ishine ali’wi’ kerek. Qosi’msha juwapkershilikli ja’miyettin’ qi’sqarti’lg’an firmali’q atamasi’ ja’miyettin’ toli’q yamasa qi’sqarti’lg’an atamasi’n ha’m «qosi’msha juwapkershilikli ja’miyet» degen so’zlerdi yamasa QJJ abbreviaturasi’n wo’z ishine ali’wi’ kerek.
Ja’miyettin’ firmali’q atamasi’ woni’n’ sho’lkemlestiriw-huqi’qi’y formasi’n bildiriwshi, soni’n’ ishinde shet tillerden wo’zlestirilgen basqa atamalar ha’m abbreviaturalardi’, yeger ni’zamlarda basqasha qa’de na’zerde tuti’lg’an bolmasa, wo’z ishine ali’wi’ mu’mkin.
Si’rt yellikler qatnasi’wi’nda sho’lkemlestirilip ati’rg’an ja’miyettin’ firmali’q atamasi’na woni’n’ sho’lkemlestiriwshileri qaysi’ ma’mleketten yekenligin ko’rsetiwshi belgi kirgiziliwi mu’mkin.
Ja’miyettin’ jaylasqan ma’nzili woni’n’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen worni’na qaray belgilenedi. Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde woni’n’ basqari’w uyi’mlari’ turaqli’ jaylasqan jer yamasa woni’n’ tiykarg’i’ jumi’si’ ju’rgiziletug’i’n wori’n ja’miyettin’ jaylasqan ma’nzili dep belgileniwi mu’mkin.
Ja’miyet woni’n’ menen baylani’s a’melge asi’ri’latug’i’n pochta ma’nziline iye boli’wi’ tiyis ha’m yuridikali’q shaxslardi’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwshi uyi’mdi’ wo’zinin’ pochta ma’nzili wo’zgergeni haqqi’nda xabardar yetiwi sha’rt.

7-statya. Ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’.
Yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar ja’miyetin’ qatnasi’wshi’lari’ boladi’.
Ni’zamda ayi’ri’m taypadag’i’ fizikali’q shaxslardi’n’ ja’miyette qatnasi’wi’ qadag’an yetiliwi yamasa shekleniwi mu’mkin.
Ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’, yeger ni’zam hu’jjetlerinde basqasha qa’de belgilengen bolmasa, ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’ boli’wg’a haqi’li’ yemes.
Ja’miyet bir shaxs ta’repinen sho’lkemlestiriliwi mu’mkin boli’p, wol ja’miyettin’ birden-bir qatnasi’wshi’si’na aylanadi’. Ja’miyet son’i’nan bir qatnasi’wshi’si’ bolg’an ja’miyetke aylani’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet birden-bir qatnasi’wshi’ si’pati’nda bir shaxstan ibarat basqa xojali’q ja’miyetine iye boli’wi’ mu’mkin yemes.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ sani’ 50 adamnan aspawi’ kerek.
Yeger ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ sani’ usi’ statyani’n’ alti’nshi’ bo’liminde belgilengen normadan asi’p ketse, ja’miyet bir ji’l ishinde ashi’q akcionerlik ja’miyet yamasa wo’ndirislik kooperativ yetip qayta du’ziliwi kerek. Yeger ko’rsetilgen mu’ddet dawami’nda ja’miyet qayta du’zilmese ha’m ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ sani’ belgilengen normag’a shekem kemeymese, wol yuridikali’q shaxslardi’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwshi uyi’mni’n’ talabi’na muwapi’q sud ta’rtibinde saplasti’ri’li’wi’ tiyis.

8-statya. Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ huqi’qlari’.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’:
usi’ Ni’zamda ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte ja’miyettin’ jumi’slari’n basqari’wda qatnasi’w;
ni’zam hu’jjetlerinde ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte ja’miyettin’ jumi’si’ haqqi’nda mag’li’wmat ali’w ha’m woni’n’ buxgalteriyali’q kitaplari’ ja’ne basqa hu’jjetleri menen tani’si’w;
paydani’ bo’listiriwde qatnasi’w;
ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) wo’z u’lesin yamasa woni’n’ bir bo’legin usi’ Ni’zamda ha’m ja’miyettin’ ustavi’nda na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte usi’ ja’miyettin’ bir yamasa bir neshe qatnasi’wshi’si’na sati’w yamasa basqasha ta’rizde wolardi’n’ paydasi’na bas tarti’w;
ja’miyettin’ basqa qatnasi’wshi’lari’ni’n’ kelisimine qaramastan usi’ Ni’zamda ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte qa’legen waqi’tta ja’miyetten shi’g’i’w;
ja’miyet saplasti’ri’lg’an jag’dayda, kreditorlar menen yesaplasi’lg’annan keyin, qalg’an mu’lktin’ bir bo’legin yamasa woni’n’ quni’n ali’w huqi’qlari’na iye.
Ja’mi u’lesleri ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) keminde won procentin quraytug’i’n ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ wo’z minnetlemelerin qopal tu’rde buzi’p ati’rg’an yamasa wo’z ha’reketleri (ha’reketsizligi) menen ja’miyettin’ jumi’s islewine imkaniyat bermey ati’rg’an yamasa woni’ aytarli’qtay qi’yi’nlasti’ri’p ati’rg’an qatnasi’wshi’ni’n’ ja’miyetten sud ta’rtibinde shi’g’ari’li’wi’n talap yetiwge haqi’li’.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ ni’zam hu’jjetlerinde ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an basqa huqi’qlarg’a da iye boli’wi’ mu’mkin.

9-statya. Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ minnetlemeleri.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’:
Usi’ Ni’zamda ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte, mug’darda, usi’llarda ha’m mu’ddetlerde u’les qosi’wi’;
ja’miyettin’ jumi’si’ haqqi’ndag’i’ si’r tuti’lg’an mag’li’wmatti’ ja’riya yetpewi sha’rt.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ ni’zam hu’jjetlerinde ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an basqa da minnetlemeleri boli’wi’ mu’mkin.

II–bap. Ja’miyetti sho’lkemlestiriw

10-statya. Ja’miyetti sho’lkemlestiriw ta’rtibi.
Ja’miyettin’ sho’klemlestiriwshileri sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’n du’zedi ha’m ja’miyetin’ ustavi’n tasti’yi’qlaydi’, usi’ Ni’zamni’n’ 11-statyasi’ni’n’ yekinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an jag’daylar bug’an kirmeydi. Ja’miyet sho’lkemlestiriwshileri ja’miyettin’ atqari’wshi’ uyi’mlari’n saylaydi’ (tayi’nlaydi’), sonday-aq, ja’miyetin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) aqshasi’z u’lesler qosi’lg’an jag’dayda, wolardi’n’ aqshalay bahasi’n tasti’yi’qlaydi’. Ja’miyettin’ ustavi’n tasti’yi’qlaw haqqi’ndag’i’ sheshim, sonday-aq, ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri kirgizetug’i’n u’leslerdin’ aqshalay bahasi’n tasti’yi’qlaw haqqi’ndag’i’ sheshim sho’lkemlestiriwshiler ta’repinen bir awi’zdan qabi’l yetiledi. Basqa sheshimler ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri ta’repinen usi’ Ni’zamda ha’m ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte qabi’l yetiledi.
Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri ja’miyetti sho’lkemlestiriw menen baylani’sli’ ha’m woni’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwge deyin ju’zege kelgen minnetlemeler boyi’nsha solidar juwapker boladi’. Ja’miyet sho’lkemlestiriwshilerinin’ woni’ sho’lkemlestiriwge baylani’sli’ minnetlemeleri boyi’nsha wolardi’n’ ha’reketleri, son’ ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ ta’repinen maqullang’an jag’dayda g’ana juwapker boladi’.

11-statya. Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetleri.
Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’ ha’m ustavi’ ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetleri dep yesaplanadi’.
Yeger ja’miyet bir shaxs ta’repinen sho’lkemlestirilse, usi’ shaxs tasti’yi’qlag’an ustav ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjeti boli’p yesaplanadi’. Ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’ni’n’ sani’ yeki ha’m wonnan arti’q adamg’a ko’beyse, wolardi’n’ arasi’nda sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’ du’ziliwi kerek.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’, auditordi’n’ yamasa qa’legen ma’pdar shaxsti’n’ talabi’na muwapi’q, ja’miyet wolarg’a ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetleri menen, soni’n’ ishinde wog’an kirgizilgen wo’zgerisler menen tani’si’w imkaniyati’n beriwi sha’rt. Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ talabi’na muwapi’q, ja’miyet wog’an ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’ ha’m ustavi’ nusqalari’n beriwi sha’rt. Nusqalardi’ bergenligi ushi’n ja’miyet ta’repinen ali’natug’i’n haqi’ wolardi’ tayarlawg’a ketken qa’rejetlerden arti’q bolmawi’ tiyis.
Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerine wo’zgerisler ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ sheshimine muwapi’q kirgiziledi. Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerine kirgizilgen wo’zgerisler ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriliwi kerek.
Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerine kirgizilgen wo’zgerisler ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen payi’ttan baslap u’shinshi shaxslar ushi’n ku’shke kiredi. Wa’kilxanalar ha’m filiallar sho’lkemlestiriliwi, sonday-aq ja’miyettin’ pochta ma’nzili wo’zgeriwi menen baylani’sli’ wo’zgerisler kirgizilgen jag’daylarda, bunday wo’zgerisler yuridikali’q shaxslardi’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwshi uyi’m xabardar yetilgen payi’ttan baslap u’shinshi shaxslar ushi’n ku’shke kiredi.
Sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’ qa’deleri menen ja’miyet ustavi’ qa’deleri sa’ykes kelmegen jag’daylarda ja’miyet ustavi’ni’n’ qa’deleri u’shinshi shaxslar ha’m ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ ushi’n arti’qmashli’qli’ ku’shke iye boladi’.

12-statya. Ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’.
Sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’nda ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri ja’miyetti du’ziw minnetlemesin aladi’ ha’m woni’ du’ziw boyi’nsha birgeliktegi jumi’s ta’rtibin belgileydi. Sho’lkemlestiriw sha’rtnamasi’nda to’mendegiler belgilenedi:
ja’miyet sho’lkemlestiriwshilerinin’ (qatnasi’wshi’lari’ni’n’) qurami’;
ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) mug’dari’ ha’m ja’miyettin’ ha’r bir sho’lkemlestiriwshisinin’ (qatnasi’wshi’si’ni’n’) u’lesinin’ mug’dari’;
ja’miyet sho’lkemlestirilip ati’rg’anda woni’n’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) u’les qosi’w ta’rtibi, mug’dari’, usi’llari’ ha’m mu’ddetleri;
u’leslerdi qosi’w boyi’nsha minnetlemelerdi buzg’anli’g’i’ ushi’n ja’miyet sho’lkemlestiriwshilerinin’ (qatnasi’wshi’lari’ni’n’) juwapkershiligi;
ja’miyettin’ sho’lkemlestiriwshileri (qatnasi’wshi’lari’) arasi’nda payda ha’m zi’yanlardi’ bo’listiriw sha’rtleri ha’m ta’rtibi;
ja’miyettin’ uyi’mlari’ni’n’ qurami’ ha’m ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ ja’miyetten shi’g’i’w ta’rtibi.

13-statya. Ja’miyettin’ ustavi’.
Ja’miyettin’ ustavi’nda to’mendegiler ko’rsetiliwi kerek:
ja’miyettin’ toli’q ha’m qi’sqarti’lg’an firmali’q atamasi’;
ja’miyet jumi’si’ni’n’ predmeti;
ja’miyettin’ pochta ma’nzili haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyet uyi’mlari’ni’n’ qurami’ ha’m wa’killikleri haqqi’ndag’i’, soni’n’ ishinde ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ toli’q wa’killigine kiriwshi ma’seleler haqqi’ndag’i’, ja’miyet uyi’mlari’ ta’repinen sheshimler qabi’l yetiw ta’rtibi haqqi’ndag’i’, soni’n’ ishinde sheshimler bir awi’zdan yamasa kvalifikaciyali’q ko’pshilik dawi’s penen qabi’l yetiletug’i’n ma’seleler haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) mug’dari’ haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyettin’ ha’r bir qatnasi’wshi’si’ u’lesinin’ mug’dari’ ha’m nominal bahasi’ haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ huqi’qlari’ ha’m minnetleri;
ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ ja’miyetten shi’g’i’w ta’rtibi ha’m woni’n’ aqi’betleri haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) u’lesinin’ (u’lestin’ bir bo’leginin’) basqa shaxsqa wo’tiwi ta’rtibi haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyettin’ hu’jjetlerin saqlaw ta’rtibi ha’m ja’miyet ta’repinen ja’miyet qatnasi’wshi’lari’na ja’ne basqa shaxslarg’a ma’limleme beriw ta’rtibi haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ja’miyettin’ wa’kilxanalari’ ha’m filiallari’ haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlar;
ni’zam hu’jjetlerine qayshi’ bolmag’an basqa mag’li’wmatlar.

III–bap. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’)

14-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) qurami’.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) woni’n’ qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ nominal bahasi’nan quraladi’.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) mug’dari’ ja’miyetti ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriw ushi’n hu’jjetlerdi usi’ni’w sa’nesindegi jag’day boyi’nsha ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen yen’ az ayli’q is haqi’ni’n’ yeliw yesesinen kem bolmawi’ sha’rt.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) u’lesinin’ mug’dari’ procentlerde yamasa bo’lshek ko’rinisinde belgilenedi. Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ u’lesinin’ mug’dari’ woni’n’ u’lesinin’ nominal bahasi’ menen ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) qatnasi’na ten’ boli’wi’ kerek.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ u’lesinin’ haqi’yqi’y bahasi’ ja’miyettin’ sap aktivleri quni’ni’n’ woni’n’ u’lesi mug’dari’na sa’ykes bolg’an bir bo’legine ten’ boladi’.
Ja’miyettin’ ustavi’ menen ja’miyet qatnasi’wshi’si’ u’lesinin’ yen’ joqari’ mug’dari’, sonday-aq, ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ qatnasi’n wo’zgertiw imkaniyati’ sheklep qoyi’li’wi’ mu’mkin. Bunday sheklewler ja’miyettin’ ayi’ri’m qatnasi’wshi’lari’na belgileniwi mu’mkin yemes. Ko’rsetip wo’tilgen qa’deler ja’miyet sho’lkemlestirilip ati’rg’anda woni’n’ ustavi’nda na’zerde tuti’li’wi’, sonday-aq ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ ta’repinen bir awi’zdan qabi’l yetiletug’i’n sheshimine muwapi’q, ja’miyettin’ ustavi’na kirgiziliwi, wo’zgertiliwi ha’m wonnan ali’p taslani’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriletug’i’n payi’tqa shekem woni’n’ ha’r bir qatnasi’wshli’si’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde ko’rsetilgen ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) wo’z u’lesinin’ keminde woti’z procentin kirgiziwi sha’rt.
Ja’miyettin’ ha’r bir qatnasi’wshi’si’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde belgilengen ha’m ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen payi’ttan baslap bir ji’ldan aspaytug’i’n mu’ddet dawami’nda ja’miyettin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) wo’z u’lesin toli’q kirgiziwi kerek.
Ja’miyettin’ qatnasi’wshi’si’ ta’repinen u’lestin’ toli’q kirgizilgenligin ja’miyet qatnasi’wshi’si’na beriletug’i’n gu’wali’q penen tasti’yi’qlanadi’.

15-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) qosi’latug’i’n u’lesler.
Aqsha, bahali’ qag’azlar, basqa zatlar yamasa mu’lklik huqi’qlar yaki aqsha bahasi’na iye bolg’an basqa shaxsqa wo’tkeriletug’i’n wo’zge huqi’qlar ja’miyettin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) qosi’latug’i’n u’lesler boli’wi’ mu’mkin.
Ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’ ha’m ja’miyetke qabi’l yetiletug’i’n u’shinshi shaxslar ta’repinen ja’miyettin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) qosi’latug’i’n aqshasi’z u’leslerdin’ aqshalay bahasi’ ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ ta’repinen bir awi’zdan qabi’l yetiletug’i’n qarari’ menen tasti’yi’qlanadi’.
Ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) u’les si’pati’nda ja’miyetke paydalani’w ushi’n berilgen mu’lktin’ mu’ddeti wo’tkenge shekem usi’ mu’lkten paydalani’w huqi’qi’ saplasti’ri’lg’an jag’dayda, ja’miyettin’ mu’lkti bergen qatnasi’wshi’si’ ja’miyettin’ talabi’na muwapi’q, wog’an usi’nday mu’lkten usi’g’an uqsas sha’rayatlarda qalg’an mu’ddet dawami’nda paydalang’anli’g’i’ ushi’n to’lenetug’i’n haqi’g’a ten’ pul to’lemin to’lewi sha’rt. Pul to’lemi ja’miyet ta’repinen woni’ beriw talapnamasi’ usi’ni’lg’ani’nan baslap, yeger ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ sheshimi menen kompensaciya to’lewdin’ basqasha ta’rtibi belgilengen bolmasa, bir ay ishinde bir jola to’leniwi kerek. Bunday sheshim ja’miyettin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) u’les si’pati’nda mu’lkten paydalani’w huqi’qi’n bergen ha’m bul huqi’q mu’ddetinen buri’n toqtati’lg’an ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ dawi’si’n yesapqa almag’an halda ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ ta’repinen qabi’l yetiledi.
Sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde ja’miyet qatnasi’wshi’si’ ta’repinen ustavli’q qorg’a (ustavli’q kapitalg’a) u’les si’pati’nda ja’miyetke paydalani’w ushi’n berilgen mu’lkten paydalani’w huqi’qi’ni’n’ mu’ddetinen buri’n toqtati’lg’anli’g’i’ ushi’n ja’miyet qatnasi’wshi’si’ ta’repinen kompensaciya to’lewdin’ basqasha ta’rtibi na’zerde tuti’lg’an boli’wi’ mu’mkin.
Ja’miyetten shi’g’ari’lg’an yamasa wonnan shi’g’i’p ketken qatnasi’wshi’ ta’repinen ja’miyettin’ ustavli’q qori’na (ustavli’q kapitali’na) u’les tu’rinde paydalani’w ushi’n berilgen mu’lk, yeger sho’lkemlestiriw hu’jjetinde basqasha qa’de na’zerde tuti’lg’an bolmasa, wol qansha mu’ddetke berilgen bolsa, sonsha mu’ddet dawami’nda ja’miyettin’ paydalani’wi’nda qala beredi.

16-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) ko’beytiliwi.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ko’beytiwge wol toli’q to’lengennen keyin g’ana jol qoyi’ladi’.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ko’beytiw ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ uli’wma dawi’slari’ sani’ni’n’ keminde u’shten yeki bo’leginen ibarat ko’pshilik dawi’si’ menen (eger ja’miyettin’ ustavi’nda bunday sheshimdi qabi’l yetiw ushi’n dawi’slardi’n’ bunnan ko’birek sani’ za’ru’rligi na’zerde tuti’lg’an bolmasa) qabi’l yetilgen sheshimge muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) ko’beytiliwi ja’miyettin’ mu’lki yesabi’nan ha’m (yamasa) ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’ni’n’ qosi’msha u’lesleri yesabi’nan ha’m (yamasa), yeger bul ja’miyettin’ ustavi’ menen qadag’an yetilgen bolmasa, ja’miyetke qabi’l yetiletug’i’n u’shinshi shaxslardi’n’ u’lesleri yesabi’nan a’melge asi’ri’li’wi’ mu’mkin.

17-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) woni’n’ mu’lki yesabi’nan ko’beytiw.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ja’miyettin’ mu’lki yesabi’nan ko’beytiw haqqi’ndag’i’ sheshim bunday sheshim qabi’l yetilgen ji’ldan aldi’n’g’i’ ji’l ushi’n ja’miyettin’ buxgalteriyali’q yesabati’ mag’li’wmatlari’ tiykari’nda g’ana qabi’l yetiliwi mu’mkin.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) ja’miyettin’ mu’lki yesabi’nan ko’beytiletug’i’n summa ja’miyettin’ sap aktivlerinin’ quni’ menen ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) ha’m awi’si’q qori’ summasi’ arasi’ndag’i’ pari’qtan arti’q bolmawi’ kerek.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) usi’ statyag’a muwapi’q ko’beytilgende, ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ mug’darlari’ wo’zgermegen halda, wolardi’n’ u’leslerinin’ nominal bahasi’ sa’ykes ra’wishte ko’beyedi.

18-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) woni’n’ qatnasi’wshi’lari’ni’n’ qosi’msha u’lesleri ha’m ja’miyetke qabi’l yetiletug’i’n u’shinshi shaxslardi’n’ u’lesleri yesabi’nan ko’beytiw.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ uli’wma ji’ynali’si’ni’n’ ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ ta’repinen qosi’msha u’lesler qosi’w yesabi’nan ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ko’beytiw haqqi’ndag’i’ sheshiminde qosi’msha u’leslerdin’ belgili uli’wma bahasi’, ja’miyettin’ ha’r bir qatnasi’wshi’si’ni’n’ qosi’msha u’lesi bahasi’ni’n’ mug’dari’, qatnasi’wshi’lar ta’repinen qosi’msha u’leslerdi toli’q qosi’w mu’ddeti belgileniwi kerek.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ qosi’msha u’les qosi’w haqqi’ndag’i’ arzasi’ (ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ arzalari’) ha’m (yamasa), yeger bul ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde qadag’an yetilgen bolmasa, u’shinshi shaxsti’n’ (u’shinshi shaxslardi’n’) woni’ (olardi’) ja’miyetke qabi’l yetiw ha’m u’les qosi’w haqqi’ndag’i’ arzasi’ (arzalari’) tiykari’nda ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ko’beytiw haqqi’nda bir awi’zdan sheshim qabi’l yetiwi mu’mkin.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ arzasi’nda ha’m u’shinshi shaxsti’n’ arzasi’nda u’les qosi’w ta’rtibi, mug’dari’, usi’llari’ ha’m mu’ddeti, sonday-aq, ja’miyet qatnasi’wshi’si’ yamasa u’shinshi shaxs ja’miyettin’ ustavli’q qori’nda (ustavli’q kapitali’nda) iye boli’wdi’ qa’legen u’les mug’dari’ ko’rsetilgen boli’wi’ kerek. Arzada u’les qosi’w ha’m ja’miyetke ag’za boli’p kiriwdin’ basqa sha’rtleri de ko’rsetiliwi mu’mkin.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ko’beytiw haqqi’ndag’i’ sheshim menen bir waqi’tta woni’n’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerine ja’miyettin’ barli’q yamasa ayi’ri’m qatnasi’wshi’lari’ni’n’ (ayi’ri’m qatnasi’wshi’si’ni’n’) qosi’msha u’leslerin qosi’w yesabi’nan ha’m (yamasa) ja’miyetke u’shinshi shaxsti’n’ (u’shinshi shaxslardi’n’) qabi’l yetiliwi, ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ nominal bahasi’ tiyislisinshe ko’beytiliwi ha’m (yamasa) u’shinshi shaxs (u’shinshi shaxslar) u’lesinin’ nominal bahasi’ ha’m mug’dari’ ani’qlani’wi’na baylani’sli’ wo’zgerisler, sonday-aq, za’ru’r jag’daylarda ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ u’lesinin’ mug’darlari’ wo’zgeriwi menen baylani’sli’ wo’zgerisler kirgiziw haqqi’nda sheshim qabi’l yetiliwi kerek. Bunda ja’miyet qatnasi’wshi’si’ u’lesinin’ nominal bahasi’ woni’n’ qosi’msha u’lesi bahasi’nan ko’birek summag’a ko’beytiliwi mu’mkin yemes, ja’miyetke qabi’l yetiletug’i’n ha’r bir u’shinshi shaxs ta’repinen ali’natug’i’n u’lestin’ nominal bahasi’ woni’n’ u’lesi bahasi’nan arti’q boli’wi’ mu’mkin yemes.
Qosi’msha u’leslerdi qosi’wdi’n’ mu’ddeti tamamlang’an ku’nnen baslap bir aydan keshiktirmey ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ qosi’msha u’leslerin ha’m (yamasa) u’shinshi shaxslardi’n’ u’leslerin qosi’w juwmaqlari’n tasti’yi’qlaw haqqi’nda, sonday-aq, ja’miyettin’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) mug’dari’n ko’beytiw, qosi’msha u’lesler qosqan ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ nominal bahasi’n ko’beytiw ha’m (yamasa) u’shinshi shaxs (u’shinshi shaxslar) u’lesinin’ nominal bahasi’ ha’m mug’darlari’n ani’qlaw, za’ru’r jag’daylarda ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ mug’darlari’ wo’zgeriwine baylani’sli’ wo’zgerislerdi ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerine kirgiziw haqqi’nda ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ ta’repinen sheshim qabi’l yetiliwi kerek.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda, yeger ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’ ta’repinen belgilengen u’les qosi’w mu’ddeti wo’tkennen keyin, belgilengen qosi’msha u’les bir yamasa birneshe qatnasi’wshi’ ta’repinen toli’q yamasa bir bir bo’leginde qosi’lg’an bolmasa, uli’wma ji’ynali’s:
qosi’msha u’leslerdin’ uli’wma bahasi’ni’n’ da’slepki belgilengen mug’dari’n ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) u’lesin tiyislisinshe wo’zgertip, haqi’yqati’nda qosi’lg’an u’lesi mug’dari’na deyin wolar haqi’yqatta qosqan qosi’msha u’leslerdi yesapqa alg’an halda kemeytiw haqqi’nda;
qosi’msha u’leslerdin’ uli’wma bahasi’ni’n’ da’slepki belgilengen mug’dari’n ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) ko’beytiw haqqi’ndag’i’ aldi’n’g’i’ ji’ynali’si’ni’n’ sheshimi menen belgilengen u’leslerin saqlap qali’w imkaniyati’n beretug’i’n mug’darg’a shekem kemeytiw haqqi’nda sheshim qabi’l yetiwge haqi’li’. Bul jag’dayda ja’miyet won ku’nlik mu’ddet ishinde aldi’n’g’i’ ji’ynali’sti’n’ sheshimi menen belgilengen ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ u’lesleri asi’p ketiwine ali’p kelgen usi’ qosqan aqsha u’leslerin ja’miyet qatnasi’wshi’lari’na qaytari’wi’ sha’rt.
Usi’ statyani’n’ besinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerindegi wo’zgerislerdi ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriw ushi’n hu’jjetler, sonday-aq, ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ ta’repinen qosi’msha u’lesler ha’m u’shinshi shaxslar ta’repinen u’lesler toli’q mug’darda qosi’lg’anli’g’i’n tasti’yi’qlawshi’ hu’jjetler yuridikali’q shaxslardi’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwshi uyi’mg’a sho’lkemlestiriwshi hu’jjetlerge wo’zgerisler ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ uli’wma ji’ynali’si’nda tasti’yi’qlang’an ku’nnen baslap bir aydan keshiktirmey usi’ni’li’wi’ sha’rt. Sho’lkemlestiriw hu’jjetlerindegi usi’ wo’zgerisler ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ ha’m u’shinshi shaxslar ushi’n wo’zgerisler yuridikali’q shaxslardi’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwshi uyi’m ta’repinen ma’mleketlik dizimnen wo’tkergen ku’nnen baslap ku’shke kiredi.
Usi’ statyani’n’ besinshi ha’m jetinshi bo’limlerinde na’zerde tuti’lg’an mu’ddetler saqlanbag’an jag’dayda yamasa usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an qosi’msha u’lesler barli’q qatnasi’wshi’lar ta’repinen toli’q qosi’lmag’an yamasa usi’ statyani’n’ alti’nshi’ bo’liminde na’zerde tuti’lg’an qosi’msha u’leslerdin’ uli’wma bahasi’ni’n’ da’slepki belgilengen mug’dari’n kemeytiw haqqi’ndag’i’ sheshim qabi’l yetilmegen jag’dayda, ja’miyettin’ ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) ko’beytiliwi a’melge aspag’an dep yesaplanadi’. Bul jag’dayda ja’miyet won ku’nlik mu’ddet ishinde ja’miyettin’ qatnasi’wshi’lari’na wolar ta’repinen kirgizilgen qosi’msha aqsha u’leslerin qaytari’wi’ sha’rt.
Aqsha u’lesleri usi’ statyani’n’ alti’nshi’ bo’liminin’ u’shinshi abzaci’nda, sonday-aq, segizinshi bo’liminde ko’rsetilgen mu’ddette wo’z waqti’nda qaytari’lmag’an jag’dayda, ja’miyet ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte ha’m mu’ddetlerde procentler to’lewi sha’rt.
Aqshalay yemes u’leslerdi qosqan ja’miyet qatnasi’wshi’lari’na ja’miyet usi’ statyani’n’ alti’nshi’ bo’liminin’ u’shinshi abzaci’nda, sonday-aq segizinshi bo’liminde ko’rsetilgen jag’daylarda u’sh ay mu’ddet ishinde wolardi’n’ u’leslerin qosi’lg’an tu’rinde yamasa wolardi’n’ kelisimi menen aqsha tu’rinde qaytari’wi’, u’lesler ko’rsetilgen mu’ddette qaytari’lmag’an jag’dayda bolsa, u’les si’pati’nda kirgizilgen mu’lkten paydalana almag’anli’g’i’ aqi’betinde qoldan jiberilgen paydani’ da qaplawi’ sha’rt.

19-statya. Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiw.
Ja’miyet wo’z ustavli’q qo ri’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiwge haqi’li’, usi’ Ni’zamda na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda bolsa, ja’miyet wo’z qatnasi’wshi’lari’ni’n’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) u’leslerinin’ nominal bahasi’n kemeytiwi ha’m (yamasa) ja’miyetke tiyisli u’leslerdin’ haqi’si’n to’lew arqali’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiwi sha’rt.
Yeger bunday kemeytiw na’tiyjesinde ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) mug’dari’ ja’miyettin’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerindegi tiyisli wo’zgerislerdi ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriw ushi’n hu’jjetlerdi usi’ni’w sa’nesindegi jag’day boyi’nsha usi’ Ni’zamg’a muwapi’q belgilengen ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) minimal mug’dari’nan kem boli’p qalsa, usi’ Ni’zamg’a muwapi’q, ja’miyet wo’z ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiwge ma’jbu’r jag’daylarda bolsa – ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen sa’nedegi jag’day boyi’nsha usi’ Ni’zamg’a muwapi’q belgilengen ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) minimal mug’dari’nan kem boli’p qalsa, ja’miyet wo’zinin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiwge haqi’li’ yemes.
Ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ nominal bahasi’n kemeytiw joli’ menen ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiw ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ mug’darlari’ saqlap qali’ng’an halda a’melge asi’ri’li’wi’ tiyis.
Ja’miyet ma’mleketlik dizimnen wo’tkerilgen payi’ttan baslap bir ji’l dawami’nda woni’n’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) toli’q to’lenbegen jag’dayda, ja’miyet wo’zinin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) haqi’yqati’nda to’lengen mug’darg’a shekem kemeytiwin ja’riyalawi’ ha’m woni’n’ kemeytilgenin belgilengen ta’rtipte dizimnen wo’tkeriwi yamasa ja’miyetti saplasti’ri’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetiwi sha’rt.
Yeger yekinshi ha’m ha’r bir keyingi finans ji’li’ tamamlang’annan keyin ja’miyettin’ sap aktivlerinin’ bahasi’ woni’n’ ustavli’q qori’nan (ustavli’q kapitali’nan) az boli’p qalsa, ja’miyet wo’zinin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) wo’zinin’ sap aktivi bahasi’nan aspaytug’i’n mug’darg’a shekem kemeytiliwin ja’riyalawi’ ha’m bunday kemeytiwdi belgilengen ta’rtipte dizimnen wo’tkeriwi sha’rt.
Yeger yekinshi ha’m ha’r bir keyingi finans ji’li’ tamamlang’annan keyin ja’miyettin’ sap aktivlerinin’ bahasi’ ja’miyettin’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriliwi sa’nesindegi jag’day boyi’nsha usi’ Ni’zamda belgilengen ustavli’q qori’ni’n’ (ustavli’q kapitali’ni’n’) minimal mug’dari’nan kem boli’p qalsa, ja’miyet saplasti’ri’li’wi’ tiyis.
Ja’miyettin’ sap aktivlerinin’ bahasi’ ni’zam hu’jjetlerinde belgilengen ta’rtipte ani’qlanadi’.
Ja’miyet wo’z ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiw haqqi’nda sheshim qabi’l yetilgen sa’neden baslap woti’z ku’n ishinde ja’miyettin’ ustavli’q qori’ (ustavli’q kapitali’) kemeytilgeni ha’m woni’n’ jan’a mug’dari’ haqqi’nda ja’miyettin’ wo’zine ma’lim bolg’an barli’q kreditorlari’n jazba tu’rde xabarlar yetiwi, sonday-aq, qabi’l yetilgen sheshim haqqi’nda g’alaba xabar qurallari’nda ja’riyalawi’ sha’rt. Bunda ja’miyet kreditorlari’ wo’zlerine xabarnama jollang’an sa’neden baslap woti’z ku’n ishinde yamasa qabi’l yetilgen sheshim haqqi’nda xabar ja’riyalang’an sa’neden baslap woti’z ku’n ishinde ja’miyettin’ tiyisli minnetlemelerin mu’ddetinen buri’n toqtati’wi’n yamasa wori’nlawi’n ha’m wo’zleri ko’rgen za’leldin’ worni’n qaplawi’n jazba ra’wishte talap yetiwge haqi’li’.
Ja’miyettin’ ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiwge baylani’sli’ sho’lkemlestiriw hu’jjetlerindegi wo’zgerislerdi ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriw kreditorlar usi’ statyada belgilengen ta’rtipte xabardar yetilgenligi haqqi’nda da’liyller usi’ni’lg’an jag’dayda g’ana ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Usi’ statyada na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda ja’miyet wo’z ustavli’q qori’n (ustavli’q kapitali’n) kemeytiwi yamasa wo’zinin’ saplasti’ri’li’wi’ haqqi’nda u’sh ayli’q mu’ddette sheshim qabi’l yetpese, kreditorlar ja’miyettin’ minnetlemelerin mu’ddetinen buri’n toqtati’wdi’ yamasa wori’nlawdi’ ha’m wo’zleri ko’rgen za’leldin’ worni’n qaplawdi’ talap yetiwge haqi’li’.
Yuridikali’q shaxslardi’ ma’mleketlik dizimnen wo’tkeriwshi uyi’m bunday jag’daylarda ja’miyetti saplasti’ri’w haqqi’nda sudqa talapnama usi’ni’wg’a haqi’li’.

20-statya. Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) u’lesinin’ (u’lesinin’ bir bo’leginin’) ja’miyettin’ basqa qatnasi’wshi’lari’na ha’m u’shinshi shaxslarg’a wo’tiwi.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ ja’miyettin’ ustavli’q qori’ndag’i’ (ustavli’q kapitali’ndag’i’) wo’z u’lesin yamasa woni’n’ bir bo’legin ja’miyettin’ bir yamasa bir neshe qatnasi’wshi’si’na sati’wg’a yamasa basqasha ta’rizde wolardi’n’ paydasi’na bas tarti’wg’a haqi’li’. Bunday kelisimdi du’ziw ushi’n, yeger ja’miyettin’ ustavi’nda basqasha qa’de na’zerde tuti’lmag’an bolsa, ja’miyettin’ yamasa ja’miyettin’ basqa qatnasi’wshi’lari’ni’n’ kelisimi talap yetilmeydi.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’, yeger ja’miyettin’ ustavi’nda qadag’an yetilgen bolmasa, wo’z u’lesin (u’lesinin’ bir bo’legin) u’shinshi shaxslarg’a sati’wi’ yamasa basqasha ta’rizde wolardi’n’ paydasi’na bas tarti’wi’ mu’mkin.
Ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ u’lesi toli’q to’lengenge shekem bolg’an da’wirde wol tek to’lengen bo’legi boyi’nsha basqa shaxsqa wo’tkeriliwi mu’mkin.
Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ ja’miyet qatnasi’wshi’si’ni’n’ u’lesin (u’lesinin’ bir bo’legin) u’shinshi shaxsqa usi’ni’latug’i’n baha boyi’nsha wo’z u’lesleri mug’darlari’na sa’ykes ra’wishte sati’p ali’wda jen’illikli huqi’qtan, yeger ja’miyettin’ ustavi’nda yamasa ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ kelisiminde usi’ huqi’qti’ a’melge asi’ri’wdi’n’ basqasha ta’rtibi na’zerde tuti’lg’an bolmasa, paydalanadi’. Yeger ja’miyettin’ basqa qatnasi’wshi’lari’ u’lesti (u’lestin’ bir bo’legin) sati’p ali’wda wo’zlerinin’ jen’illikli huqi’qlari’nan paydalang’an bolmasa, ja’miyet wo’zinin’ qatnasi’wshi’si’ ta’repinen sati’li’p ati’rg’an u’lesti (u’lestin’ bir bo’legin) sati’p ali’wda jen’illikli huqi’qqa iye boladi’.
Wo’z u’lesin (u’lestin’ bir bo’legin) u’shinshi shaxsqa sati’w niyetinde bolg’an ja’miyet qatnasi’wshi’si’ u’lesi sati’latug’i’n bahani’ ha’m basqa sha’rtlerdi ko’rsetken halda bul haqqi’nda ja’miyettin’ qalg’an qatnasi’wshi’lari’n ha’m ja’miyettin’ wo’zin jazba ra’wishte xabardar yetiwi sha’rt. Ja’miyettin’ ustavi’nda xabarnama ja’miyet qatnasi’wshi’lari’na ja’miyet arqali’ jiberiliwi na’zerde tuti’li’wi’ mu’mkin. Ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ ha’m (yamasa) ja’miyet sati’w ushi’n usi’ni’li’p ati’rg’an toli’q u’lesti (u’lestin’ pu’tin bo’legin) sati’p ali’wda jen’illikli huqi’qtan, usi’nday xabar berilgen ku’nnen baslap bir ay dawami’nda paydalanbag’an jag’dayda (eger ja’miyettin’ ustavi’nda yamasa ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ni’n’ kelisiminde basqa mu’ddet na’zerde tuti’lg’an bolmasa) u’les (u’lestin’ bir bo’legi) ja’miyetke ha’m woni’n’ qatnasi’wshi’lari’na xabar yetilgen bahalarda ha’m sha’rtlerde u’shinshi shaxsqa sati’li’wi’ mu’mkin.
U’lesti (u’lestin’ bir bo’legin) ja’miyet qatnasi’wshi’lari’ u’leslerinin’ mug’dari’na sa’ykes yemes ra’wishte sati’p ali’wdi’n’ jen’illikli huqi’qi’n a’melge asi’ri’wdi’n’ ta’rtibin belgilewshi rejeler ja’miyettin’ ustavi’nda woni’ sho’lkemlestiriw payi’ti’nda na’zerde tuti’li’wi’, ja’miyettin’ barli’q qatnasi’wshi’lari’ ta’repinen bir awi’zdan qabi’l yetilgen uli’wma ji’ynali’sti’n’ sheshimine muwapi’q, ja’miyettin’ ustavi’na kirgiziliwi, wo’zgertiliwi ha’m ja’miyettin’ ustavi’nan ali’p taslani’wi’ mu’mkin.
U’les (u’lestin’ bir bo’legi) sati’p ali’wdi’n’ jen’illikli huqi’qi’ buzi’lg’an halda sati’lg’an jag’dayda, ja’miyettin’ qa’legen qatnasi’wshi’si’ ha’m (yamasa) ja’miyet, yeger ja’miyettin’ ustavi’nda u’lesti (u’lestin’ bir bo’legin) sati’p ali’wda ja’miyet jen’illikli huqi’qqa iyeligi na’zerde tuti’lg’an bolsa, bunday buzi’li’wdi’ bilgen yamasa woni’ biliwi sha’rt bolg’an payi’ttan baslap u’sh ay ishinde sati’wshi’ni’n’ huqi’qlari’n ha’m minnetlemelerin wo’zlerine wo’tkeriwdi sud ta’rtibinde tal

Ko'rip shi'g'i'ldi': 2192

Betler