Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (110 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (110 KB)

«Pochta baylani’si’ haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

I–bap. Uli’wma rejeler

1-statya. Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti.
Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti pochta baylani’si’ni’n’ sho’lkemlestiriliwi ha’m jumi’s ali’p bari’wi’ salasi’ndag’i’ qatnasi’qlardi’ ta’rtiplestiriwden ibarat.
hu’jjet

2-statya. Pochta baylani’si’ haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri.
Pochta baylani’si’ haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri usi’ Ni’zam ha’m basqa da ni’zam aktlerinen ibarat.
Yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’qarali’q sha’rtnamasi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ pochta baylani’si’ haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’ani’nan basqasha qag’i’ydalar belgilengen bolsa, xali’qarali’q sha’rtnama qag’i’ydalari’ qollani’ladi’.

3-statya. Tiykarg’i’ tu’sinikler.
Usi’ Ni’zamda to’mendegi tiykarg’i’ tu’sinikler qollani’ladi’:
abonement pochta shkafi’ – pochta baylani’si’ wobektlerinde wornati’latug’i’n quli’planatug’i’n quti’shalardan ibarat arnawli’ shkaf boli’p, bul quti’shalar jazba xat-xabarlardi’, da’wirli baspa basi’li’mlardi’, pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermeleri kelgenligi haqqi’ndag’i’ xabarnamalardi’ ali’w ushi’n adresatlar ta’repinen belgili bir mu’ddetke ijarag’a ali’nadi’;
abonent pochta shkafi’ – ko’p kvartirali’ jayda, sonday-aq jetkerip beriw uchastkasi’nda wornati’latug’i’n, jazba xat-xabarlardi’, da’wirli baspa basi’li’mlardi’, pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermeleri kelgenligi haqqi’ndag’i’ xabarnamalardi’ adresatlarg’a jetkerip beriw ushi’n arnalg’an quli’planatug’i’n quti’shalardan ibarat arnawli’ shkaf;
adresat – pochta, kurerlik jo’neltpe, aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermesi, telegraf xabari’ yamasa basqa da xabar jollang’an yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxs;
jazba xat-xabarlar – a’piwayi’, buyi’rtpa, quni’ ja’riyalang’an xatlar ha’m banderollar, a’piwayi’ buyi’rtpa pochta kartochkalari’ ha’mde a’piwayi’ buyi’rtpa sekogrammalar, sonday-aq mayda paketler;
kurerlik jo’neltpeler – jo’netiliwi qi’sqa mu’ddetlerde qoldan qolg’a jetkerip berilgen (tapsi’ri’lg’an) halda a’melge asi’ri’latug’i’n pochta kartochkalari’, xatlar, banderollar, posi’lkalar, baspa basi’li’mlar;
kurerlik xi’zmetler – pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderinin’ kurerlik jo’neltpelerin jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) boyi’nsha jumi’si’;
qadag’alaw mu’ddetleri – pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin qabi’l yetiw worni’ndag’i’ pochta baylani’si’ wobektinen wolardi’ tapsi’ri’w ha’m jetkerip beriw worni’nda pochta baylani’si’ wobektine shekem jo’netiw ushi’n belgilengen yen’ ko’p waqi’t arali’g’i’;
pochta baylani’si’ – pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin jo’netiw ha’m jetkerip beriwdi (tapsi’ri’wdi’) ta’miyinlewshi texnika ha’m transport qurallari’ni’n’ birden-bir wo’ndirislik-texnologiyali’q kompleksinen ibarat baylani’s tu’ri;
pochta baylani’si’ qurallari’ – pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw ushi’n paydalani’latug’i’n imaratlar, jasaw ushi’n arnalmag’an jaylar, a’sbap-u’skeneler, texnika ha’m transport qurallari’, sonday-aq pochta konvertleri, kartochkalari’ ha’m taralar;
pochta baylani’si’ni’n’ milliy woperatori’ – Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen Wo’zbekstan Respublikasi’ sheklerinde ma’jbu’riy ra’wishte universal xi’zmetler ko’rsetiw wazi’ypasi’ ju’klengen pochta baylani’si’ woperatori’;
pochta baylani’si’ wobektleri – pochta baylani’si’ woperatorlari’ni’n’ wo’z aldi’na bo’limleri (pochtamtlar, pochta baylani’si’ uzelleri, bo’limleri, punktleri, sonday-aq basqa da bo’limler);
pochta baylani’si’ woperatori’ – menshik huqi’qi’ yamasa basqa da zatli’q huqi’qlar tiykari’nda pochta baylani’si’ tarmag’i’na iyelik yetiwshi ha’m jumi’si’ni’n’ tiykarg’i’ tu’ri si’pati’nda pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw huqi’qi’na iye bolg’an yuridikali’q shaxs;
pochta baylani’si’ provayderi – paydalani’wshi’larg’a pochta baylani’si’ woperatorlari’ni’n’ tarmag’i’ arqali’ pochta, kurerlik xi’zmetler ko’rsetiwshi yuridikali’q shaxs;
pochta baylani’si’ tarmag’i’ – pochta baylani’si’ wobektleri ha’m pochta jo’nelisleri kompleksi;
pochta baylani’si’ xi’zmetleri – pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderinin’ pochta ha’m kurerlik xi’zmetler ko’rsetiw boyi’nsha jumi’si’;
pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wshi’ (paydalani’wshi’) – pochta baylani’si’ xi’zmetlerinin’ tuti’ni’wshi’si’ bolg’an yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxs;
pochta jo’neltpeleri – ma’nzili ko’rsetilgen jazba xat-xabarlar, posi’lkalar ha’m tiyisli worawdag’i’ baspa basi’li’mlar;
pochta to’leminin’ ma’mleketlik belgileri – pochta markalari’ ha’m frankirlaw mashinalari’ni’n’ pochta jo’neltpelerine pochta baylani’si’ xi’zmetleri haqi’si’ to’lengenligin tasti’yi’qlaw ushi’n tu’siriletug’i’n tamg’asi’;
pochta xi’zmetleri – pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderinin’ pochta jo’neltpelerin, sonday-aq aqsha qarji’lari’ni’n’ aqsha wo’tkermelerin jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) boyi’nsha jumi’si’;
pochta quti’si’ – pochta baylani’si’ milliy woperatori’ni’n’ ma’nzili ko’rsetilgen a’piwayi’ xatlar ha’m pochta kartochkalari’n ji’ynaw ushi’n arnalg’an belgilengen forma ha’m wo’lshemdegi quli’planatug’i’n arnawli’ quti’si’;
aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermesi – pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderinin’ pochta baylani’si’ ha’m telekommunikaciya tarmaqlari’nan paydalang’an halda aqsha qarji’lari’n jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) boyi’nsha xi’zmeti;
sekogramma – ko’zi a’zziler ushi’n ma’kemeler ta’repinen pochta baylani’si’ tarmag’i’ arqali’ jo’netiletug’i’n, ko’zi a’zziler ushi’n arnalg’an ashi’q ta’rizde tapsi’ri’latug’i’n jazba xat-xabarlar, baspa basi’li’mlar, ko’zi a’zziler ushi’n jazi’w sistemasi’ni’n’ belgilerine iye tamg’a, sonday-aq ko’zi a’zziler ushi’n arnalg’an sesli jazi’wlar ha’m arnawli’ qag’az;
universal xi’zmetler – paydalani’wshi’larg’a Wo’zbekstan Respublikasi’ sheklerinde qolayli’ bahalarda ko’rsetiletug’i’n ha’m belgilengen talaplarg’a sa’ykes keletug’i’n sapadag’i’ pochta xi’zmetleri;
frankirlew mashinasi’ – jazba xat-xabarlarg’a pochta baylani’si’ xi’zmetleri ushi’n haqi’ to’lengenligin, usi’ xat-xabarlar qabi’l yetilgen sa’neni ha’m basqa da mag’li’wmatti’ tasti’yi’qlawshi’ tamg’a izlerin tu’siriwge arnalg’an mashina;
quni’ ja’riyalang’an jo’neltpeler – jo’netilip ati’rg’anda jaylanba quni’ paydalani’wshi’ ta’repinen ja’riyalang’an pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler.

4-statya. Pochta baylani’si’ salasi’ndag’i’ tiykarg’i’ principler.
Pochta baylani’si’ salasi’ndag’i’ tiykarg’i’ principler to’mendegilerden ibarat:
barli’q paydalani’wshi’lar ushi’n pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’w imkaniyati’;
standartlar, normalar ha’m qag’i’ydalardi’n’ birden-birligi;
paydalani’wshi’lardi’n’ huqi’qlari’ ha’m ni’zamli’ ma’pleri saqlani’wi’;
xat ali’si’wlar, pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerinin’ si’r tuti’li’wi’, saqlani’wi’;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler tranzitinin’ yerkinligi.

II–bap. Pochta baylani’si’ salasi’n ma’mleket ta’repinen ta’rtiplestiriw ha’m basqari’w

5-statya. Pochta baylani’si’ salasi’n ma’mleket ta’repinen ta’rtiplestiriw.
Pochta baylani’si’ salasi’n ma’mleket ta’repinen ta’rtiplestiriw ilimiy-texnikali’q siyasatti’ qa’liplestiriw, licenziyalaw, sertifikatlasti’ri’w arqali’, sonday-aq ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an basqa da usi’llar menen a’melge asi’ri’ladi’.

6-statya. Pochta baylani’si’ salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m.
Pochta baylani’si’ salasi’ndag’i’ ma’mleketlik basqari’wdi’ Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilengen arnawli’ wa’killikli uyi’m (bunnan bi’lay tekstte arnawli’ wa’killikli uyi’m dep ali’nadi’) a’melge asi’radi’.
Arnawli’ wa’killikli uyi’m:
pochta baylani’si’n rawajlandi’ri’wdi’n’ ma’mleketlik bag’darlamalari’n qa’liplestiredi ha’m wolardi’n’ a’melge asi’ri’li’wi’n sho’lkemlestiredi;
pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’n tasti’yi’qlaydi’;
pochta to’leminin’ ma’mleketlik belgileri, u’lgilerin tasti’yi’qlaydi’ ha’mde markalari’n basi’p shi’g’aradi’, wolardi’ aylani’sqa kirgiziw ha’m aylani’stan shi’g’ari’w ta’rtibin belgileydi;
pochta to’leminin’ ma’mleketlik belgileri ma’mleketlik kollekciyasi’n qa’liplestiredi;
universal xi’zmetlerge baylani’sli’ tariflerdi tasti’yi’qlaydi’;
pochta baylani’si’ tarmaqlari’ ha’m xi’zmetlerin rawajlandi’ri’w, pochta ha’m ma’limleme qa’wipsizligin ta’miyinlew ma’seleleri boyi’nsha pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ jumi’si’n muwapi’qlasti’radi’;
pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri ushi’n ma’jbu’riy bolg’an pochta indekslerin, sonday-aq jazba xat-xabarlardi’ ali’p ketiw da’wirliligi normativlerin ha’m pochta jo’neltpeleri wo’tiwin qadag’alaw mu’ddetlerin tasti’yi’qlaydi’;
frankirlew mashinalari’nan paydalani’w ta’rtibin belgileydi;
ko’rsetilip ati’rg’an xi’zmetler sapasi’ u’stinen ma’mleketlik qadag’alawdi’ a’melge asi’radi’, paydalani’wshi’lardi’n’ huqi’qlari’ ha’m ni’zamli’ ma’plerin qorg’aydi’, pochta baylani’si’ woperatorlari’, provayderleri ha’m paydalani’wshi’lar arasi’ndag’i’ wo’z-ara qatnasi’qlar ma’selelerin qarap shi’g’adi’;
pochta baylani’si’ qa’niygelerin tayarlaw ha’m wolardi’n’ mamanli’g’i’n asi’ri’wdi’ sho’lkemlestiredi;
xali’qarali’q birge islesiwdi a’melge asi’radi’.
Arnawli’ wa’killikli uyi’m ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da wa’killiklerdi a’melge asi’ri’wi’ mu’mkin.

7-statya. Ayri’qsha jag’daylarda pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw.
Ayri’qsha jag’daylarda (a’skeriy ha’reketler, jer silkiniwler, suw tasqi’nlari’, wo’rtler, epidemiyalar ha’m basqalarda) pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.

8-statya. Pochta baylani’si’ wobektlerinde ju’z bergen ha’diyseler, avariyalar aqi’betlerin saplasti’ri’w.
Pochta baylani’si’ wobektlerinde ju’z bergen ha’diyseler, avariyalar aqi’betlerin saplasti’ri’w wolardi’n’ mu’lkdarlari’, iyeleri ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’.
Ma’mleketlik basqari’w uyi’mlari’, jergilikli ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’, pochta baylani’si’ wobektlerinde ju’z bergen ha’diyseler, avariyalar aqi’betlerin saplasti’ri’wg’a pochta baylani’si’ woperatorlari’na ko’meklesedi.
Pochta baylani’si’ wobektlerinde yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ ayi’bi’ menen ju’z bergen ha’diyseler, avariyalar aqi’betlerinde pochta baylani’si’ woperatorlari’ yaki provayderlerine keltirilgen zi’yanni’n’ worni’ ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte qaplanadi’.

III–bap. Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw

9-statya. Pochta baylani’si’ xi’zmetleri.
Pochta baylani’si’ xi’zmetleri pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri ta’repinen pochta ha’m kurerlik xi’zmetler tu’rinde ko’rsetiledi.
Pochta xi’zmetleri to’mendegiler boli’p tabi’ladi’:
pochta jo’neltpelerin, soni’n’ ishinde xali’qarali’q pochta jo’neltpelerin jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w);
aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin, soni’n’ ishinde, aqsha qarji’lari’ni’n’ xali’qarali’q pochta wo’tkermelerin jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w);
pochta jo’neltpelerin, soni’n’ ishinde xali’qarali’q pochta jo’neltpelerin tezlestirilgen pochta rejiminde jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w).
Kurerlik xi’zmetler kurerlik jo’neltpelerdi, soni’n’ ishinde xali’qarali’q kurerlik jo’neltpelerdi jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) boli’p tabi’ladi’.

10-statya. Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’.
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’nda to’mendegiler boli’wi’ kerek:
paydalani’wshi’larg’a xi’zmet ko’rsetiwdi sho’lkemlestiriwge baylani’sli’ talaplar;
pochta baylani’si’ woperatorlari’ni’n’ arnawli’ buyi’mlardan (shtamplar, shtempeller, mo’rlerden) paydalani’wi’ ta’rtibi;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi ra’smiylestiriw standartlari’;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdin’ tu’rleri ha’m wolardi’n’ texnikali’q ta’riyplemeleri;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi, soni’n’ ishinde xali’qarali’q pochta ha’m jo’neltpelerdi jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) ta’rtibi;
aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin, soni’n’ ishinde, aqsha qarji’lari’ni’n’ xali’qarali’q pochta wo’tkermelerin jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) ta’rtibi;
pochta jo’neltpelerin, soni’n’ ishinde xali’qarali’q pochta jo’neltpelerin tezletilgen ra’wishte jo’netiw ha’m jetkerip beriw (tapsi’ri’w) ta’rtibi;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi saqlaw mu’ddetleri;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi qayta jo’netiw ha’m qaytari’w sha’rtleri;
pochta baylani’si’ tarmag’i’ arqali’ jo’netiliwi qadag’an yetilgen ha’m sheklengen predmetler ha’m zatlar dizimi;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi irkip turi’w ha’m ko’zden wo’tkeriw ta’rtibi;
paydalani’wshi’lardi’n’ mu’ra’jatlari’n qarap shi’g’i’w ta’rtibi;
Wo’zbekstan Respublikasi’ sheklerinde jo’netiletug’i’n pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerinen pochta baylani’si’ tarmag’i’ arqali’ jo’netiliwi qadag’an yetilgen predmetler ha’m zatlardi’ ali’p qoyi’w ta’rtibi;
pochta baylani’si’ tarmag’i’ arqali’ jo’netiliwi qadag’an yetilgen predmetler ha’m zatlardi’ joq yetip taslaw ta’rtibi;
universal xi’zmetler ko’rsetiw ta’rtibi ha’m wolardi’n’ sapasi’na bolg’an talaplar.
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’nda ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da rejeler boli’wi’ mu’mkin.

11-statya. Universal xi’zmetler.
Universal xi’zmetlerge to’mendegiler kiredi:
Paydalani’wshi’lardi’n’ pochta kartochkalari’, xatlar, banderollar ha’m mayda paketlerdi Wo’zbekstan Respublikasi’ sheklerinde qolayli’ bahalarda jo’netiw ha’m jetkerip beriwge (tapsi’ri’wg’a) baylani’sli’ talaplari’n qanaatlandi’ri’w boyi’nsha pochta xi’zmetleri;
ko’zi a’zzilerdin’ ha’m ko’zi a’zziler ushi’n ma’kemelerdin’ talaplari’n qanaatlandi’ri’wda sekogrammalar almasi’wi’ boyi’nsha pochta xi’zmetleri.
Universal xi’zmetler ko’rsetiw minnetlemesi pochta baylani’si’ni’n’ milliy woperatori’na ju’klenedi.

12-statya. Pochta baylani’si’ xi’zmetleri ushi’n to’lem.
Pochta baylani’si’ xi’zmetleri ushi’n to’lem pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderi ta’repinen sha’rtnama tiykari’nda belgilenetug’i’n tarifler boyi’nsha ani’qlanadi’.
Universal xi’zmetler ushi’n to’lem ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen tasti’yi’qlanatug’i’n tarifler tiykari’nda ani’qlanadi’.
Jazba xat-xabar jo’netkenligi ushi’n to’lem jazba xat-xabarg’a pochta to’leminin’ ma’mleketlik belgilerin tu’siriw arqali’ tasti’yi’qlanadi’.

13-statya. Pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wdag’i’ jen’illikler ha’m abzalli’qlar.
Ni’zam aktlerinde paydalani’wshi’lardi’n’ ayi’ri’m taypalari’ ushi’n pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wda jen’illikler belgileniwi mu’mkin.
Paydalani’wshi’lardi’n’ ayi’ri’m taypalari’na pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wda belgilengen jen’illikler beriliwine baylani’sli’ pochta baylani’si’ woperatorlari’ yaki provayderlerinin’ qarji’lari’n kompensaciyalaw ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Paydalani’wshi’lardi’n’ ayi’ri’m taypalari’ ushi’n pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wda abzalli’qlar belgileniwi mu’mkin.
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wda abzalli’qlar beriletug’i’n paydalani’wshi’lardi’n’ taypalari’ dizimi ha’m usi’ xi’zmetlerdi ko’rsetiw ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.

14-statya. Pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pu’tin saqlani’wi’n ta’miyinlew.
Pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pu’tin saqlani’wi’n pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri ta’miyinleydi.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri arasi’nda pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin qabi’l yetiw ha’m tapsi’ri’w qabi’l yetiletug’i’n ha’m tapsi’ri’latug’i’n pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermeleri hu’jjetlestirilip yesapqa ali’ni’wi’ ta’miyinlengen halda, Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’nda belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ tasi’latug’i’n transport qurallari’ belgilengen normalar ha’m qag’i’ydalarg’a muwapi’q u’skenelengen boli’wi’ kerek.
Pochta, kurerlik jo’neltpelerge islew beriletug’i’n ha’m saqlanatug’i’n, sonday-aq aqsha qarji’lari’ saqlanatug’i’n imaratlar, xanalar za’ru’rli asbap-u’skeneler, qori’qlaw-o’rtke qarsi’ signalizaciya qurallari’ menen u’skenelengen boli’wi’ kerek.
Quni’ ja’riyalang’an jo’neltpeler ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte qamsi’zlandi’ri’li’wi’ mu’mkin.

15-statya. Tapsi’ri’lmay qalg’an pochta, kurerlik jo’neltpelerden ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerinen paydalani’w.
Pochta, kurerlik jo’neltpeni yamasa aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermesin paydalani’wshi’ni’n’ ma’nziline baylani’sli’ za’ru’rli mag’li’wmatlar ani’q yemesligi yamasa joqli’g’i’, adresat ko’ship ketkenligi sebepli jetkerip beriw (tapsi’ri’w) imkaniyati’ bolmasa yamasa pochta baylani’si’ woperatori’ ha’m provayderi pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw sha’rtnamasi’ndag’i’ wo’z minnetlemelerin wori’nlay ali’wi’ imkaniyati’ bolmag’an basqa jag’daylarda wolar jo’netiwshige Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’nda belgilengen mu’ddetlerde qaytari’ladi’.
Yeger paydalani’wshi’ni’n’ ma’nziline baylani’sli’ za’ru’r mag’li’wmatlar ani’q yemesligi yamasa joqli’g’i’ sebepli jetkerip berilmegen (tapsi’ri’lmay qalg’an) pochta, kurerlik jo’neltpelerdi yamasa aqsha qarji’lari’n jo’netiwshige qaytari’wdi’n’ imkaniyati’ bolmasa yamasa jo’netiwshi qaytari’lg’an pochta, kurerlik jo’neltpeni yamasa aqsha qarji’lari’n ali’wdan bas tartsa, bul jag’dayda tarqati’lmay qalg’an si’pati’nda waqi’tsha saqlaw ushi’n pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderi ta’repinen qabi’l yetiledi.
Tarqati’lmay qalg’an pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi waqi’tsha saqlaw ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte pochta baylani’si’ woperatori’ yamasa provayderi ta’repinen alti’ ay dawami’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Usi’ statyani’n’ u’shinshi bo’liminde belgilengen mu’ddeti wo’tkennen son’:
bahali’ qag’azlar, qi’mbat bahali’ metallar ha’m basqa da predmetler belgilengen ta’rtipte realizaciya yetiledi ha’m pochta baylani’si’ woperatorlari’ yamasa provayderleri qarejetlerinin’ worni’ qaplang’annan son’ tu’sken pul qarji’lari’, sonday-aq pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerde ani’qlang’an pul qarji’lari’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ ma’mleketlik byudjeti da’ramati’na wo’tkeriledi;
hu’jjetler (pasportlar, diplomlar, gu’wali’qlar ha’m t.b.) wolardi’ bergen ka’rxanalar, ma’kemeler ha’m sho’lkemlerge tapsi’ri’ladi’;
xatlar tiyisli akt du’zilip, joq yetip taslanadi’.
Adresatlardi’ ha’m jo’netiwshilerdi izlewdin’ ilaji’ bolmasa tarqati’lmay qalg’an aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermeleri pochta baylani’si’ woperatori’ ta’repinen 18 ay dawami’nda saqlanadi’, bunnan son’ bul aqsha qarji’lari’ jergilikli byudjet da’ramati’na wo’tkeriledi.

16-statya. Xat ali’si’wlardi’n’, pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdin’ si’ri’.
Xat ali’si’wlardi’n’, pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdin’ si’ri’n saqlaw maqsetinde pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’:
basqa shaxsqa pochta, kurerlik jo’neltpeler, aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermeleri haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlardi’, sonday-aq paydalani’wshi’lardi’n’ ma’nzilleri haqqi’ndag’i’ mag’li’wmatlardi’ ja’riya yetiwi;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpeni ashi’w yamasa ashpag’an halda wolardi’n’ mazmuni’na (jaylanbasi’na) baylani’sli’ mag’li’wmatlardi’ bilip ali’wi’;
pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdin’ mazmuni’ (jaylanbasi’) haqqi’nda basqa shaxsti’ xabardar yetiwi qadag’an yetiledi, ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an jag’daylar bug’an kirmeydi.

17-statya. Pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi jo’netiwdegi sheklewler.
Pochta baylani’si’ tarmag’i’ arqali’ pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi jo’netiwge baylani’sli’ sheklewler ni’zam aktlerinde belgilenedi.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri jo’netiliwi qadag’an yetilgen jaylanbasi’ bolg’an pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi irkip turi’w, sonday-aq jaylanbasi’ basqa pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdin’ buzi’li’wi’na (zi’yanlani’wi’na) ali’p keliwshi, pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri xi’zmetkerlerinin’ yamasa wo’zge shaxslardi’n’ wo’miri ha’m densawli’g’i’ ushi’n qa’wip tuwdi’ratug’i’n pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi, yeger bul qa’wipti basqa jol menen saplasti’ri’p bolmasa, joq yetip taslaw yamasa joq yetip taslawg’a ruxsat beriw huqi’qi’na iye.

IV–bap. Pochta baylani’si’ salasi’ni’n’ sho’lkemlestiriwshilik ha’m ekonomikali’q tiykarlari’

18-ctatya. Pochta baylani’si’ni’n’ menshigi.
Pochta baylani’si’ni’n’ mu’lki g’alaba yamasa jeke menshik boli’wi’ mu’mkin.
Pochta baylani’si’ mu’lkinin’ mu’lkdarlari’, iyeleri ni’zam menen kepillik berilgen ten’dey huqi’qlarg’a iye.

19-statya. Pochta baylani’si’ tarmaqlari’ ha’m qurallari’n rawajlandi’ri’w ha’m rekonstrukciyalaw.
Pochta baylani’si’ tarmaqlari’ ha’m qurallari’n rawajlandi’ri’w ha’mde rekonstrukciyalaw wolardi’n’ mu’lkdarlari’, iyeleri ta’repinen wo’z qarji’lari’, ma’pdar yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ qarji’lari’, ni’zam aktlerinde qadag’an yetilmegen basqa da derekler yesabi’nan a’melge asi’ri’ladi’.
Qalalar, poselkalar ha’m awi’llar, turaq-jay massivleri ha’m kompleksleri, wo’z aldi’na imaratlar ha’m quri’lmalar joybarlani’p ha’m rawajlandi’ri’li’p ati’rg’anda ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ pochta baylani’si’ wobektlerin jaylasti’ri’w ushi’n imaratlar yamasa wo’z aldi’na xanalar quri’li’wi’n qala quri’li’si’ hu’jjetlerine muwapi’q na’zerde tuti’li’wi’ kerek.
Pochta baylani’si’ wobektlerin avtomobil ha’m temir jol vokzallari’, aeroportlar jani’nda, bazarlar ha’m miymanxanalarda jaylasti’ri’w belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Avtomobil ha’m temir jol vokzallari’, aeroportlar jani’nda pochta baylani’si’ wobektlerinin’ imaratlari’ ha’m quri’lmalari’n sali’w ushi’n jer uchastkalari’ tikkeley wolarg’a jaqi’n jerlerden aji’rati’li’wi’, qalalarda pochtamtlar quri’li’wi’ ushi’n bolsa qalani’n’ worayli’q bo’leginen pochta ha’m kurerlik jo’netpeler almasi’wi’ ushi’n sharayatlar ta’miyinlengen halda aji’rati’li’wi’ kerek.
Yelatli’ punktlerdi ha’m ayi’ri’m imaratlardi’ jan’adan quri’w, ken’eytiw, rekonstrukciyalaw, paydali’ qazi’lmalardi’ qazi’p ali’w sebepli pochta baylani’si’ wobektlerin ko’shiriw (qayta ko’shiriw) buyi’rtpashi’ ta’repinen wo’z qarji’lari’ yesabi’nan, pochta baylani’si’ woperatorlari’ni’n’ texnologiyali’q sha’rtlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.
Pochta quti’lari’ paydalani’wshi’lar ushi’n ha’mde a’piwayi’ xatlar ha’m pochta kartochkalari’n ji’ynap ali’w ushi’n qolay bolg’an jerlerge jaylasti’ri’li’wi’ kerek.
Abonent pochta shkaflari’ quri’li’s sho’lkemleri ta’repinen ko’p kvartirali’ jaylardi’n’ birinshi qabatlari’nda wornati’ladi’. Abonent pochta shkaflari’n sati’p ali’w ha’m wornati’w qa’rejetleri usi’ ko’p kvartirali’ jaylardi’n’ quri’li’s smetasi’na kirgiziledi. Abonent pochta shkaflari’n saz halatta saqlaw ko’p kvartirali’ jaylardi’n’ menshik iyeleri ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’.

20-statya. Pochta baylani’si’ni’n’ transport qurallari’nan paydalani’w.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’n tasi’wi’ ushi’n wo’zlerine tiyisli transport qurallari’: pochta vagonlari’nan, avtomobillerden, sonday-aq, sha’rtnama tiykari’nda yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslarg’a tiyisli transport qurallari’nan paydalanadi’.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ pochta, kurerlik jo’neltpe ha’m aqsha qarji’lari’n tasi’w ushi’n paydalanatug’i’n transport qurallari’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen tasti’yi’qlanatug’i’n arnawli’ pari’qlaw belgilerine iye boli’wi’ kerek.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’n tasi’w ushi’n paydalanatug’i’n transport qurallari’ basqa jumi’slardi’ wori’nlaw ushi’n wolardi’n’ kelisimisiz paydalani’li’wi’ ha’m ali’p qoyi’li’wi’ mu’mkin yemes.
Qalalar arali’q ha’m xali’qarali’q bag’darlarda jolawshi’ ha’m ju’klerdi turaqli’ tasi’wshi’ temir jol, hawa ha’m avtomobil transporti’ni’n’ xojali’q ju’rgiziwshi subektleri pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri menen pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’n tasi’w sha’rtnamalari’n du’ziwden bas tarti’wg’a haqi’li’ yemes.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’n tasi’w ushi’n paydalanatug’i’n transport qurallari’ qalalar, poselkalar, awi’llardi’n’ ko’shelerin boylap, avtomobil jollari’nda tosqi’nli’qsi’z ju’riw ha’m avtomobil, temir jol vokzallari’ ha’m aeroportlar jani’nda jaylasqan pochta baylani’si’ wobektlerine, ju’k (bagaj) komplekslerine tosqi’nli’qsi’z kiriw huqi’qi’na iye.

21-statya. Pochta baylani’si’ milliy woperatori’ xi’zmetkerinin’ formali’ kiyimi ha’m wo’n’ir belgisi.
Pochta baylani’si’ milliy woperatori’ xi’zmetkeri xi’zmet wazi’ypalari’n wori’nlaw ushi’n formali’ kiyim ha’m wo’n’ir belgisi menen ta’miyinlenedi.
Pochta baylani’si’ milliy woperatori’ xi’zmetkerinin’ formali’ kiyimi ha’m wo’n’ir belgisin tasti’yi’qlaw ha’m wolardan paydalani’w ta’rtibi arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen belgilenedi.

V–bap. Pochta baylani’si’ woperatorlari’, provayderlerinin’ ha’mde paydalani’wshi’lardi’n’ huqi’q ha’m minnetleri

22-statya. Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ huqi’qlari’.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw, usi’ Ni’zamni’n’ 23-statyasi’nda atap ko’rsetilgen xi’zmetler bug’an kirmeydi;
xali’qarali’q pochta baylani’si’ xi’zmetleri ko’rsetilgenligi ushi’n basqa ma’mleketlerdin’ pochta baylani’si’ woperatorlari’ menen wo’z-ara yesaplasi’wlardi’ a’melge asi’ri’w;
emblemag’a iye boli’w ha’m wonnan wo’z jumi’si’nda ni’zam aktlerine muwapi’q paydalani’w.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

23-statya. Pochta baylani’si’ milliy woperatori’ni’n’ ayri’qsha huqi’qlari’.
Pochta baylani’si’ milliy woperatori’ to’mendegi ayri’qsha huqi’qlarg’a iye:
pochta vagonlari’ ha’m pochta quti’lari’na Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ Ma’mleketlik gerbi su’wretin jaylasti’ri’w;
basqa ma’mleketlerdin’ pochta baylani’si’ woperatorlari’ menen pochta baylani’si’ salasi’ndag’i’ wo’z-ara ha’reketlerde ha’m xali’qarali’q sho’lkemlerde Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ ma’plerin wo’z wa’killikleri sheklerinde bildiriw ha’m qorg’aw;
a’piwayi’ xatlar ha’m pochta kartochkalari’n jo’netiw, ma’mleketlik pensiyalar ha’m napaqalardi’ jetkerip beriw (tapsi’ri’w) boyi’nsha xi’zmetler ko’rsetiw.

24-statya. Paydalani’wshi’lardi’n’ huqi’qlari’.
Paydalani’wshi’lar to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ pu’tkil aymag’i’nda pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’w;
o’z huqi’q ha’m minnetleri, Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’, ko’rsetilip ati’rg’an xi’zmetler haqqi’nda ha’m usi’ xi’zmetlerge baylani’sli’ tarifler haqqi’ndag’i’ mag’li’wmattan yerkin paydalani’w;
o’z pochta ma’nzili boyi’nsha, talap yetip ali’w ta’rizinde yamasa abonement pochta shkafi’ni’n’ quti’shalari’nan paydalang’an halda pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin ali’w;
o’z pochta ma’nziline kelgen pochta, kurerlik jo’neltpeler yamasa aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerinen bas tarti’w;
quni’ ja’riyalang’an jo’neltpe jaylanbasi’ni’n’ bahasi’ summasi’n wo’z betinshe belgilew;
pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri ta’repinen wo’z waqti’nda ha’m sapali’ xi’zmet ko’rsetiliwi;
pochta baylani’si’ xi’zmetleri ko’rsetilmegenligi yamasa tiyisli da’rejede ko’rsetilmegenligi na’tiyjesinde keltirilgen za’leldin’ worni’ qaplani’wi’, ruwxi’y zi’yan kompensaciya yetiliwi;
o’z huqi’qlari’ ha’m ni’zamli’ ma’plerin buzatug’i’n ha’reketler (ha’reketsizlik) ha’m sheshimler u’stinen tikkeley sudqa yamasa boysi’ni’w ta’rtibinde joqari’ uyi’mg’a, lawazi’mli’ shaxsqa shag’i’m menen mu’ra’jat yetiw.
Paydalani’wshi’lar ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

25-statya. Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ minnetleri.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri:
pochta baylani’si’ salasi’nda usi’ Ni’zamg’a ha’m Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’na muwapi’q jumi’sti’ a’melge asi’ri’wi’;
paydalani’wshi’lardi’n’ pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen yerkin paydalana ali’wi’n ta’miyinlewi;
ko’rsetilip ati’rg’an pochta baylani’si’ xi’zmetlerinin’ sapasi’n ta’miyinlewi;
pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pu’tin saqlani’wi’n ta’miyinlewi;
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’nda belgilengen talaplar paydalani’wshi’ ta’repinen buzi’lg’an jag’dayda pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiwdi toqtati’p qoyi’wi’;
pochta baylani’si’ni’n’ u’zliksiz ha’m qa’wipsiz islewin ta’miyinlewi;
pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw ushi’n za’ru’r bolg’an texnologiyali’q u’skeneler, mexanizaciyalasti’ri’w, avtomatlasti’ri’w ha’m ma’limlemelestiriw qurallari’na iye boli’wi’;
paydalani’wshi’larg’a pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw sha’rtleri ha’m ta’rtibi haqqi’ndag’i’, sonday-aq pochta baylani’si’ xi’zmetleri tariflerinin’ wo’zgergenligi haqqi’nda ma’limlemeni usi’ni’wi’;
pochta baylani’si’ xi’zmetleri ko’rsetilmegenligi yamasa tiyisli da’rejede ko’rsetilmegenligi na’tiyjesinde keltirilgen za’leldin’ worni’n ni’zam aktlerine muwapi’q qaplawi’, sonday-aq wolarg’a keltirilgen ruwxi’y zi’yandi’ ni’zam aktlerine muwapi’q kompensaciya yetiwi sha’rt.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da minnetlerge iye boli’wi’ mu’mkin.

26-statya. Paydalani’wshi’lardi’n’ minnetleri.
Paydalani’wshi’lar:
usi’ Ni’zamg’a ha’m Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’na boysi’ni’wi’;
o’zlerine ko’rsetilgen xi’zmetler ushi’n haqi’ to’lewi;
pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ jumi’s sapasi’n pa’seytiwge qarati’lg’an ha’reketlerdi islemewi sha’rt.
Paydalani’wshi’lar ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da minnetlerge iye boli’wi’ mu’mkin.

VI–bap. Juwmaqlawshi’ rejeler

27-statya. Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerinin’ juwapkershiligi.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw boyi’nsha minnetlerdi wori’nlamag’ani’ yamasa tiyisli da’rejede wori’nlamag’ani’ ushi’n paydalani’wshi’lar aldi’nda belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderlerin juwapkershiligi pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler jog’alg’an, buzi’lg’an (zi’yanlang’an), jaylanbalar kemis shi’qqan, pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler jetkerip berilmegen (tapsi’ri’lmag’an), qadag’alaw mu’ddetleri ha’m pochta baylani’si’ haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri buzi’lg’an basqa da jag’daylarda ju’zege keledi.
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiwde paydalani’wshi’larg’a keltirilgen zi’yanni’n’ worni’ pochta baylani’si’ woperatori’ yaki provayderi ta’repinen to’mendegi jag’daylarda ha’m mug’darlarda qaplanadi’:
buyi’rtpa xat, buyi’rtpa pochta kartochkasi’, buyi’rtpa banderol yamasa pochta jo’neltpesi ali’ng’anli’g’i’ haqqi’ndag’i’ buyi’rtpa bildiriwnama jog’alg’anda – pochta baylani’si’ xi’zmetine to’lengen summa mug’dari’nda neustoyka;
quni’ ja’riyalang’an posi’lka, banderol ha’m xat jog’alg’anda – ja’riyalang’an qunni’n’ yeki yesesi mug’dari’nda ha’m pochta baylani’si’ xi’zmeti ushi’n to’lengen summa mug’dari’nda neustoyka, ja’riyalang’an qun ushi’n tarif to’lemi bug’an kirmeydi;
quni’ ja’riyalang’an jo’neltpe jaylanba dizimi menen jo’netilgende jaylanbani’n’ bir bo’legi jetispegende yamasa buzi’lg’anda (zi’yanlang’anda) – jo’netiwshi dizimde ko’rsetken jaylanbani’n’ jetispey ati’rg’an yamasa buzi’lg’an (zi’yanlang’an) bo’legi ushi’n ja’riyalang’an qunni’n’ yeki yesesi mug’dari’nda;
quni’ ja’riyalang’an jo’neltpe jaylanba dizimisiz jo’netilgende jaylanbani’n’ bir bo’legi jetispese yamasa buzi’lsa (zi’yanlansa) – jaylanbani’n’ jetispey ati’rg’an yamasa buzi’lg’an (zi’yanlang’an) bo’legi awi’rli’g’i’ni’n’ jiberilgen jaylanbani’n’ awi’rli’g’i’na (pochta ha’m kurerlik jo’neltpesi worami’ni’n’ awi’rli’g’i’si’z) proporcional ta’rizde ani’qlanatug’i’n pochta ha’m kurerlik jo’neltpenin’ quni’ ja’riyalang’an bo’leginin’ yeki yesesi mug’dari’nda;
adresatqa aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermesi boyi’nsha pul to’lenbegende yamasa natuwri’ to’lengende yaki, yeger wo’tkerilgen pullardi’ adresatqa beriwdin’ imkaniyati’ bolmay, wol jo’netiwshige de to’lenbegen bolsa – wo’tkermenin’ to’lenbegen yamasa jeterli da’rejede to’lenbegen bo’legi summasi’ mug’dari’nda ha’mde pochta baylani’si’ xi’zmetine to’lengen summa mug’dari’nda neustoyka;
adresattan u’steme to’lem mug’dari’ kemis ali’ng’anda yamasa u’steme to’lem naduri’s to’lengende – ali’nbay qalg’an yamasa naduri’s to’lengen u’steme to’lem summasi’ mug’dari’nda;
quni’ ja’riyalang’an posi’lkalar, banderollar ha’m xatlar, sonday-aq aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin jo’netiw yamasa jetkerip beriw (tapsi’ri’w) qadag’alaw mu’ddetlerinen ko’birek irkip qali’ng’anda – irkip qali’ng’an ha’r bir ku’n ushi’n pochta baylani’si’ xi’zmetine to’lengen summani’n’ bir procenti mug’dari’nda, lekin usi’ xi’zmetke to’lengen summadan ko’p bolmag’an mug’darda neustoyka. Za’leldin’ worni’ jo’netiwshilerdin’ yaki adresatlardi’n’ talabi’na muwapi’q qaplanadi’;
avia jo’neltpelerdi (banderollar, posi’lkalar) jo’netiw yamasa jetkerip beriw (tapsi’ri’w) qadag’alaw mu’ddetlerinen ko’birek irkip qali’ng’anda – avia ha’m jer u’sti transporti’nda jo’netiw arasi’ndag’i’ to’lem parqi’ mug’dari’nda ha’m bunnan ti’sqari’ jer u’sti transporti’ arqali’ jo’netiwdin’ qadag’alaw mu’ddetinen ko’birek irkip qali’ng’an ha’r bir sutka ushi’n – usi’ statyani’n’ yekinshi bo’liminin’ segizinshi abzaci’na muwapi’q;
salamatlasti’ri’w ma’kemelerine jollamalar, avia ha’m jer u’sti transporti’ jol biletleri sali’ng’an quni’ ja’riyalang’an xatlardi’ jo’netiw yamasa tapsi’ri’w qadag’alaw mu’ddetlerinen keshikkenligi sebepli wolardan paydalani’w mu’ddetleri wo’tip ketken jag’dayda – keltirilgen za’leldin’ yeki yesesi mug’dari’nda, lekin jaylanba diziminde ja’riyalang’an quni’ni’n’ yeki yesesinen ko’p bolmag’an mug’darda ha’m pochta baylani’si’ xi’zmeti ushi’n to’lengen summa mug’dari’nda neustoyka;
xali’qarali’q pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler joyti’lg’anda, buzi’lg’anda (zi’yanlang’anda), jaylanbalar jetispegende, tapsi’ri’lmag’anda, aqsha qarji’lari’ni’n’ xali’qarali’q pochta wo’tkermeleri a’melge asi’ri’lmag’anda – keltirilgen za’leldin’ worni’n Wo’zbekstan Respublikasi’ xali’qarali’q sha’rtnamalari’ menen ani’qlanatug’i’n mug’darda qaplaw.
Pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdin’ jog’alg’anli’g’i’, buzi’lg’anli’g’i’ (zi’yanlang’anli’g’i’), tapsi’ri’lmag’anli’g’i’ yamasa wolardi’ jo’netiw mu’ddetleri buzi’lg’anli’g’i’ ushi’n, yeger bul jen’ip bolmas ku’sh yamasa pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler jaylanbasi’ni’n’ wo’zgeshelikleri sebepli ju’zege kelgenligi da’lillense, sonday-aq pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerdi baji’xana ko’riginen wo’tkeriw mu’ddetleri buzi’lg’anli’g’i’ yamasa wolardi’n’ baji’xana uyi’mlari’ ta’repinen ali’p qoyi’lg’anli’g’i’ ushi’n pochta baylani’si’ woperatorlari’ ha’m provayderleri juwapker bolmaydi’.

28-statya. Pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wshi’lardi’n’ juwapkershiligi.
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerinen paydalani’wshi’lar pochta baylani’si’ xi’zmetlerinin’ basqa paydalani’wshi’lari’nan pochta baylani’si’ woperatorlari’ yamasa provayderlerine keltirilgen, jo’netiliwi qadag’an yetilgen predmetler ha’m zatlardi’ pochta ha’m kurerlik jo’neltpelerge jaylaw na’tiyjesinde yamasa wolardi’n’ tiyisli da’rejede woralmag’anli’g’i’ na’tiyjesinde ju’zege kelgen zi’yan ushi’n belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.

29-statya. Qa’lbeki pochta to’leminin’ ma’mleketlik belgilerin tayarlag’anli’g’i’, satqanli’g’i’ ushi’n juwapkerlik.
Qa’lbeki pochta to’lemi ma’mleketlik belgilerin sati’w maqsetinde tayarlawda yamasa sati’wda, sonday-aq bilqastan frankirlew mashinalari’ni’n’ qa’lbekilestirilgen tamg’a izlerinen paydalani’wda ayi’pker bolg’an shaxslar belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.

30-statya. Talapnamalardi’ usi’ni’w ta’rtibi ha’m mu’ddetleri.
Pochta baylani’si’ xi’zmetlerin ko’rsetiw boyi’nsha minnetler wori’nlanbag’an yamasa tiyisli da’rejede wori’nlanbag’an jag’dayda paydalani’wshi’ pochta baylani’si’ woperatori’ yaki provayderine talapnama usi’ni’wg’a, soni’n’ ishinde keltirilgen zi’yanni’n’ worni’ qaplani’wi’n talap yetiwge haqi’li’.
Pochta ha’m kurerlik jo’neltpeler tapsi’ri’lmag’anli’g’i’, wo’z waqti’nda jetkerip berilmegenligi yamasa joyti’lg’anli’g’i’, buzi’lg’anli’g’i’ (zi’yanlang’anli’g’i’) yaki wo’tkerilgen aqsha qarji’lari’ to’lenbegenligi haqqi’nda talapnama pochta, kurerlik jo’neltpeler yamasa aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermesi tapsi’ri’lg’an ku’nnen baslap alti’ ay dawami’nda usi’ni’ladi’.
Talapnamalar jazba tu’rde usi’ni’ladi’ ha’m belgilengen ta’rtipte dizimnen wo’tkeriliwi sha’rt.
Talapnamalarg’a jazba juwaplar to’mendegi mu’ddetlerde beriliwi kerek:
bir yelatli’ punkt sheklerinde jo’netiletug’i’n (o’tkeriletug’i’n) pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerine baylani’sli’ talapnamalarg’a – bes ku’n ishinde;
basqa barli’q pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermeleri boyi’nsha talapnamalarg’a bir ay ishinde.
Pochta baylani’si’ woperatorlari’ yaki provayderlerine pochta, kurerlik jo’neltpe ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermesi qabi’l yetilgen yaki jo’netiliwi belgilengen ma’nzil boyi’nsha talapnama usi’ni’li’wi’ mu’mkin.
Xali’qarali’q pochta, kurerlik jo’neltpeler ha’m aqsha qarji’lari’ni’n’ pochta wo’tkermelerin izlep tabi’w boyi’nsha talapnamalar Wo’zbekstan Respublikasi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ ni’zam aktleri ha’m xali’q-arali’q sha’rtnamalarda na’zerde tuti’lg’an ta’rtip ha’m mu’ddetlerde qabi’l yetiledi ha’m qarap shi’g’i’ladi’.

31-statya. Tarti’slardi’ sheshiw.
Pochta baylani’si’ sho’lkemlestiriliwi ha’m jumi’s ali’p bari’wi’ salasi’ndag’i’ tarti’slar ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte sheshiledi.

32-statya. Pochta baylani’si’ haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerin buzg’anli’g’i’ ushi’n juwapkerlik.
Pochta baylani’si’ haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri buzi’li’wi’nda ayi’pker shaxslar belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 1912

Betler