Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (95 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (95 KB)

«Telekommunikaciyalar haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

1-statya. Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti.
Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti telekommunikaciyalardi’ jarati’w, isletiw ha’m rawajlandi’ri’w salasi’ndag’i’ ja’miyetlik qatnasi’qlardi’ retlestiriwden ibarat.

2-statya. Tiykarg’i’ tu’sinikler.
Usi’ Ni’zamda to’mendegi tiykarg’i’ tu’sinikler qollani’ladi’:
telekommunikaciyalar – signallar, belgiler, tekstler, sesler yamasa ma’limlemenin’ basqa tu’rlerin =WO’tkizgishli, radio, =WOptikali’q yamasa basqa da elektromagnit sistemalardan paydalang’an halda uzati’w, qabi’l =YEtiw, qayta islew;
telekommunikaciyalar tarmag’i’ – uzati’wlardi’n’ bir yamasa birneshe tu’rin: telefon, telegraf, faksimil tu’rlerin, mag’li’wmatlar uzati’w ha’m hu’jjetli xabarlardi’n’ basqa da tu’rlerin, televiziyali’q ha’m radio =YEsittiriw bag’darlamalari’n translyaciya =YEtiwdi ta’miyinlewshi telekommunikaciya qurallari’ni’n’ kompleksi;
telekommunikaciya qurallari’ – elektromagnit yamasa =WOptikali’q signallardi’ payda =YEtiw, uzati’w, qabi’l =YEtiw, qayta islew, kommutaciyalaw ha’m =WOlardi’ basqari’w imkaniyati’n beriwshi texnikali’q quri’lmalar, a’sbap-u’skeneler, quri’lmalar ha’m sistemalar;
telekommunikaciya quri’lmalari’ – telekommunikaciya tarmaqlari’ ha’m qurallari’ni’n’ islewin ha’m =WOlardan paydalani’wdi’ ta’miyinlewshi imaratlar, quri’lmalar, telekommunikaciya liniyalari’, u’skeneler, tayani’shlar, machtalar ha’m basqa da quri’lmalar;
aqi’rg’i’ (terminal) a’sbap-u’skeneler – telekommunikaciyalar tarmaqlari’ menen birge islesiwshi ha’m telekommunikaciyalar tarmaqlari’ arqali’ uzati’latug’i’n yamasa qabi’l =YEtiletug’i’n signallardi’ payda =YEtiw, =WO’zgertiw, qayta islewge arnalg’an paydalani’wshi’lardi’n’ texnikali’q qurallari’ (telefon, faksimil, radio-telepriemnikler ha’m basqa da quri’lmalar);
tarmaqlararali’q jalg’ani’wlar – tu’rli telekommunikaciyalar =WOperatorlari’ni’n’ paydalani’wshi’lar arasi’nda ma’limlemeni uzati’w ha’m qabi’l =YEtiwin ta’miyinlewshi telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ =WO’z-ara texnologiyali’q birge islesiwi;
telekommunikaciya =WOperatori’ (bunnan bi’lay – =WOperator) – menshik huqi’qi’ yamasa basqa zatli’q huqi’q tiykari’nda telekommunikaciyalar tarmag’i’na iye bolg’an, =WOni’n’ islewin, rawajlani’wi’n ta’miiynlewshi ha’m telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiwshi yuridikali’q shaxs;
telekommunikaciya xi’zmetleri provayderi (bunnan bi’lay – provayder) – paydalani’wshi’larg’a =WOperatorlar tarmag’i’ arqali’ kommerciyali’q tiykarda telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiwshi yuridikali’q shaxs;
telekommunikaciyalar xi’zmetleri – =WOperator ha’m provayderdin’ signalllar ha’m basqa da ma’limleme tu’rlerin telekommunikaciya tarmaqlari’ arqali’ qabi’l =YEtiw, uzati’w, qayta islew boyi’nsha jumi’si’ni’n’ =WO’nimi;
nomerlew sistemasi’ – =WOperatorlar, provayderler ha’m paydalani’wshi’lardi’n’ aqi’rg’i’ (terminal) a’sbap-u’skeneler arasi’nda nomerlerdi bo’listiriw ha’m =WOlarg’a nomer (nomerler yamasa belgiler kombinaciyasi’n) beriw ta’rtibi;
nomerlew jobasi’ – =WOperatorlar, provayderler ha’m paydalani’wshi’lardi’n’ aqi’rg’i’ (terminal) a’sbap-u’skeneleri arasi’ndag’i’ ani’q nomerlerdin’ beriliwi;
telekommunikaciyalar xi’zmetlerinen paydalani’wshi’ (bunnan bi’lay -paydalani’wshi’) – telekommunikaciyalar xi’zmetlerinin’ tuti’ni’wshi’si’ boli’p tabi’latug’i’n yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxs;
universal xi’zmetler – uli’wma paydalani’wdag’i’ telekommunikaciya tarmaqlari’ arqali’ barli’q paydalani’wshi’larg’a ko’rsetiletug’i’n belgilengen sapadag’i’ ma’jbu’riy xi’zmetler toplami’ (paydalani’wshi’lardi’n’ bul tarmaqtan paydalani’wi’n ta’miyinlew, jergilikli, qalalararali’q ha’m xali’qarali’q telefon so’ylesiwleri, telegrammalar jo’netiw ha’m basqalar).

3-statya. Telekommunikaciyalar haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri.
Telekommunikaciyalar haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri usi’ Ni’zamnan ha’m basqa da ni’zam aktlerinen ibarat.
Telekommunikaciyalar tarmaqlari’ni’n’ qorg’ani’w, milliy qa’wipsizlik ha’m huqi’q ta’rtibi uyi’mlari’ za’ru’rlikleri ushi’n islewi menen baylani’sli’ qatnasi’qlar =WO’z aldi’na ni’zam aktleri menen retlestiriledi.
Yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’qarali’q sha’rtnamasi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ telekommunikaciyalar haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’ani’nan basqasha qag’i’ydalar belgilengen bolsa, xali’qarali’q sha’rtnama qag’i’ydalari’ qollani’ladi’.

4-statya. Telekommunikaciya tarmaqlari’na bolg’an menshik.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda telekommunikaciya tarmaqlari’ g’alaba yamasa jeke menshik boli’wi’ mu’mkin.
Telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ barli’q menshik iyeleri ten’dey huqi’qlarg’a iye ha’m ni’zam menen kepillik berilgen ten’dey qorg’awdan paydalanadi’.

5-statya. Telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ jerleri.
Telekommunikaciya quri’lmalari’ ha’m =WObektlerinen paydalani’w, =WOlardi’ saqlaw, quri’w, qayta quri’w, =WOn’law boyi’nsha =WO’zine ju’klengen wazi’ypalardi’ =WOri’nlaw ushi’n =WOperatorlarg’a turaqli’ paydalani’wg’a berip qoyi’lg’an jerler telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ jerleri boli’p =YEsaplanadi’.
Telekommunikaciyalar jumi’si’n ta’miyinlew ushi’n jerler ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte beriledi.
Telekommunikaciyalardi’n’ kabel, radiorele ha’m hawa tarmaqlari’nan paydalani’wdi’ ta’miyinlew maqsetinde qorg’aw zonalari’ belgilenedi.
Qorg’aw zonalari’n =WOrnati’w ta’rtibi, =WOlardi’n’ =WO’lshemleri, usi’ maqsetler ushi’n aji’rati’lg’an jerlerden paydalani’w rejimi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.

6-statya. Telekommunikaciya tarmaqlari’.
Telekommunikaciya tarmaqlari’ belgilengen maqsetleri boyi’nsha uli’wma paydalani’wdag’i’, vedomstvoli’q ha’m aji’rati’lg’an telekommunikaciyalar tarmaqlari’na bo’linedi.
Telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiwdin’ birden-bir principleri, =WOlardi’ usi’ni’w ha’m haqi’ to’lewdin’ ta’rtibi tiykari’nda Wo’zbekstan Respublikasi’ aymag’i’ndag’i’ barli’q yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslarg’a telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiw ushi’n arnalg’an telekommunikaciyalar tarmag’i’ uli’wma paydalani’wdag’i’ telekommunikaciyalar tarmaqlari’na kiredi. Uli’wma paydalani’wdag’i’ telekommunikaciyalar tarmag’i’nda telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiw qag’i’ydalari’ telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen belgilenedi.
Yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ =WO’ndirislik ha’m arnawli’ za’ru’rlikleri ushi’n mo’lsherlengen, =WOlardi’n’ i’qti’yari’nda bolg’an ha’m =WOlar ta’repinen paydalani’li’p ati’rg’an telekommunikaciyalar tarmaqlari’ vedomstvoli’q telekommunikaciyalar tarmaqlari’na kiredi. Vedomstvoli’q telekommunikaciya tarmaqlari’ basqa paydalani’wshi’larg’a telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiw ushi’n da paydalani’li’wi’ mu’mkin.
Aji’rati’lg’an telekommunikaciya tarmaqlari’ qatari’na paydalani’wshi’lardi’n’ belgili bir shen’berine xi’zmet ko’rsetiw ushi’n yuridikali’q shaxslardi’n’ kommerciyali’q maqsetlerde jaratqan telekommunikaciya tarmaqlari’ kiredi.
Vedomstvoli’q ha’m aji’rati’lg’an telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ =WOperatorlari’ ta’repinen xi’zmetler ko’rsetiw qag’i’ydalari’ usi’ telekommunikaciyalardi’n’ =WOperatorlari’ yamasa provayderleri ta’repinen ni’zam aktlerine muwapi’q belgilenedi.

7-statya. Telekommunikaciyalar salasi’nda ma’mleket ta’repinen retlestiriw ha’m basqari’w.
Telekommunikaciyalar salasi’nda ma’mleket ta’repinen retlestiriw licenziyalaw, sertifikatlasti’ri’w, sali’q sali’w, birden-bir ilimiy-texnikali’q siyasatti’ qa’liplestiriw joli’ menen, sonday-aq ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an basqa da usi’llar menen a’melge asi’ri’ladi’.
Telekommunikaciyalar salasi’nda ma’mleketlik basqari’w telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’.

8-statya. Telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m.
Telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m:
telekommunikaciyalar salasi’nda ma’mleketlik siyasatti’ ju’rgizedi;
telekommunikaciyalardi’ rawajlandi’ri’wdi’n’ milliy bag’darlamasi’n islep shi’g’adi’;
telekommunikaciyalar salasi’nda standartlar, normalar ha’m qag’i’ydalardi’ islep shi’g’adi’;
yuridikali’q shaxslardi’n’ telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ jumi’si’n licenziyalawdi’ a’melge asi’radi’;
telekommunikaciyalar xi’zmetlerinin’ ayi’ri’m tu’rlerin, sonday-aq tarmaqlar arali’q jalg’ani’wlar tariflerin retlestiredi;
operatorlar ha’m provayderlerdin’ jumi’s ali’p bari’wi’ ushi’n ten’dey sharayatlar jarati’li’wi’na ko’meklesedi;
telekommunikaciyalardi’n’ texnikali’q qurallari’ sertifikatlani’wi’na baylani’sli’ jumi’slardi’ sho’lkemlestiredi;
telekommunikaciya xi’zmetleri bazari’n qa’liplestiriw ha’m rawajlandi’ri’wg’a ko’meklesedi;
operatorlar ha’m provayderlerdin’ telekommunikaciyalar tarmaqlari’ni’n’ ma’limleme qa’wipsizligin ta’miyinlew boyi’nsha jumi’si’n muwapi’qlasti’radi’;
paydalani’wshi’lardi’n’ huqi’qlari’n ha’m ni’zamli’ ma’plerin qorg’aydi’, =WOperatorlar, provayderler ha’m paydalani’wshi’lar arasi’ndag’i’ =WO’z-ara qatnasi’qlar ma’selelerin qarap shi’g’adi’;
telekommunikaciyalar tarmaqlari’n nomerlew sistemasi’n islep shi’g’adi’ ha’m nomerlew jobasi’n basqari’wdi’ a’melge asi’radi’;
Internet du’nya ju’zilik ma’limleme tarmag’i’ milliy segmentinin’ ma’nzil ma’kani’nan ha’m domen atlari’nan paydalani’w ta’rtibin islep shi’g’adi’ ha’m tasti’yi’qlaydi’;
telekommunikaciyalar haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerine boysi’ni’li’wi’n ta’miyinleydi;
ma’mleketlik basqari’w uyi’mlari’, =WOperatorlar ha’m provayderlerdin’ telekommunikaciyalar tarmaqlari’ ha’m xi’zmetlerin rawajlandi’ri’w ma’selelerine baylani’sli’ jumi’si’n muwapi’qlasti’radi’;
kadrlardi’ =WOqi’ti’w ha’m qa’nigeligin artti’ri’wdi’ sho’lkemlestiredi;
telekommunikaciya salasi’nda xali’qarali’q birge islesiwdi a’melge asi’radi’;
ni’zam hu’jjetlerine muwapi’q basqa da wa’killiklerdi a’melge asi’radi’.
Telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’mni’n’ =WO’z wa’killigi sheklerinde qabi’l =YEtken normativlik aktleri barli’q yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar ta’repinen =WOri’nlani’wi’ ma’jbu’riy boli’p tabi’ladi’.

9-statya. Telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ jumi’sti’ licenziyalaw.
Yuridikali’q shaxslardi’n’ telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ ayi’ri’m jumi’s tu’rleri arnawli’ ruxsatnamalar (licenziyalar) tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Telekommunikaciyalardi’n’ to’mendegi tu’rlerinin’, yag’ni’y:
jergilikli tarmaqlar;
qalalararali’q tarmaqlar;
xali’qarali’q tarmaqlar;
ko’shpeli radiotelefon baylani’s tarmaqlari’;
jeke radio shaqi’ri’w tarmaqlari’;
mag’li’wmatlar uzati’w tarmaqlari’;
teleradioesittiriwlerdi tarqati’w (translyaciya =YEtiw) tarmaqlari’ joybarlani’wi’, quri’li’si’, =WOlardan paydalani’w ha’m =WOlardi’n’ xi’zmet ko’rsetiwi licenziyalani’wi’ sha’rt.
Telekommunikaciyalar salasi’nda belgili bir jumi’s tu’rin a’melge asi’ri’w ushi’n beriletug’i’n licenziyalar u’lgi yamasa jeke ta’rtipte boli’wi’ mu’mkin.
Yuridikali’q shaxslarg’a telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ jumi’sti’ a’melge asi’ri’w ushi’n birden-bir talaplar ha’m sha’rtler tiykari’nda beriletug’i’n licenziyalar u’lgi licenziyalar boli’p tabi’ladi’.
Yuridikali’q shaxslarg’a telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ jumi’sti’ a’melge asi’ri’w ushi’n ayri’qsha talaplar ha’m sha’rtler tiykari’nda beriletug’i’n licenziyalar jeke ta’rtiptegi licenziyalar boli’p =YEsaplanadi’.
Licenziyalardi’ beriw ta’rtibi ha’m sha’rtleri, =WOlardi’n’ ha’reket =YEtiw mu’ddetleri, ha’reket =YEtiwin toqtati’p qoyi’w yamasa toqtati’w ta’rtibi ha’m sha’rtleri Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.
Telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ ayi’ri’m jumi’s tu’rleri ushi’n licenziyalar beriw tan’law (tender) tiykari’nda a’melge asi’ri’li’wi’ mu’mkin. Tan’lawlar (tenderler) di’ =WO’tkeriw ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.
Licenziyalardi’n’ iyeleri ni’zam aktlerin buzg’an jag’dayda licenziyalar toqtati’li’wi’ yamasa biykar =YEtiliwi mu’mkin.

10-statya. Telekommunikaciyalar salasi’nda sertifikatlasti’ri’w.
Telekommunikaciyalardi’n’ texnikali’q qurallari’, soni’n’ ishinde Wo’zbekstan Respublikasi’ndag’i’ telekommunikaciya tarmaqlari’nda paydalani’latug’i’n aqi’rg’i’ (terminal) a’sbap-u’skeneler belgilengen standartlarg’a, texnikali’q sha’rtlerge ha’m ni’zam aktlerine muwapi’q basqa normalarg’a muwapi’qli’g’i’ boyi’nsha sertifikatlani’wi’ tiyis.

11-statya. Telekommunikaciya tarmaqlari’n nomerlew sistemasi’ ha’m jobasi’.
Telekommunikaciya tarmaqlari’n nomerlew sistemasi’ ha’m jobasi’ telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Nomerlew resurslari’n =YEsapqa ali’w, ta’rtipke sali’w ha’m =WOlardan paydalani’wdi’ qadag’alaw-telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’.
Nomerlew resurslari’nan =WOperatorlar ha’m provayderlerdin’ paydalani’wi’ to’lemli boli’p tabi’ladi’. Nomerlew resurslari’nan paydalang’anli’g’i’ ushi’n to’lenetug’i’n haqi’lardi’n’ mug’darlari’ ha’m =WOlardi’ to’lew ta’rtibi, sonday-aq =WOlarg’a baylani’sli’ jen’illikler ni’zam aktleri menen belgilenedi.

12-statya. Ba’sekilik ha’m monopoliyali’q jumi’sti’ sheklew.
Telekommunikaciyalar salasi’nda investiciya jumi’si’n a’melge asi’ri’wshi’ =WOperatorlar, provayderler, yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar, sonday-aq a’sbap-u’skenelerdi tayarlawshi’lar ha’m jetkerip beriwshiler telekommunikaciya tarmaqlari’n ha’m xi’zmetler bazari’n sho’lkemlestiriw ha’m rawajlandi’ri’wda qatnasi’wdi’n’ ten’dey imkaniyati’na iye boladi’.
Telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m monopoliyag’a qarsi’ ma’mleketlik uyi’m menen birgelikte telekommunikaciyalar salasi’nda ba’sekilikti rawajlandi’ri’wg’a ko’meklesedi, g’a’rrem ba’sekilik jag’daylari’n toqtati’w ha’m monopoliyali’q jumi’sti’ sheklew boyi’nsha ni’zam aktlerinde belgilengen ilajlardi’ ko’redi.
G’a’rrem ba’sekilik, paydalani’wshi’lardi’n’ ma’plerin kemsitiw, ba’sekilikke tosqi’nli’q =YEtiwshi yamasa =WOni’ sheklewshi basqa da qandayda bir ha’reketlerge jol qoyg’ani’ ushi’n =WOperatorlar ha’m provayderler ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.

13-statya. Telekommunikaciyalardi’n’ universal xi’zmetleri.
Uli’wma paydalani’wdag’i’ telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ =WOperatorlari’ ha’m provayderleri licenziya tiykari’nda barli’q paydalani’wshi’larg’a sheklenbegen ta’rizde telekommunikaciyalardi’n’ universal xi’zmetlerin belgilengen sapada ko’rsetedi.
Universal xi’zmetlerdin’ dizimi ha’m =WOlardi’n’ sapasi’na baylani’sli’ talaplar telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen belgilenedi.

14-statya. Telekommunikaciya xi’zmetlerine baylani’sli’ tarifler.
Telekommunikaciya xi’zmetlerine baylani’sli’ tarifler bunday xi’zmetti ko’rsetiw ushi’n ketken qa’rejetlerdi =YEsapqa alg’an halda sha’rtnama tiykari’nda ni’zam aktlerine muwapi’q belgilenedi.
Telekommunikaciyalardi’n’ universal xi’zmetleri ushi’n tarifler paydalani’wshi’lardi’n’ ma’plerin =YEsapqa alg’an halda, ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen retlestiriledi.
Qi’stawli’ =WOperativ xi’zmetlerdi (o’rtke qarsi’, miliciya, tez medicinali’q ja’rdem, gaz tarmag’i’ni’n’ avariya xi’zmeti ha’m basqa da xi’zmetlerdi) shaqi’ri’w barli’q paydalani’wshi’lar ta’repinen biypul a’melge asi’ri’ladi’. Woperativ qi’stawli’ xi’zmetlerdin’ dizimi ni’zam aktleri menen belgilenedi.

15-statya. Telekommunikaciya tarmaqlari’ arqali’ uzati’latug’i’n telefon  so’ylesiwleri, telegraf ha’m basqa da xabarlardi’n’ si’r tuti’li’wi’.
Telekommunikaciya tarmaqlari’ arqali’ uzati’latug’i’n telefon so’ylesiwleri, telegraf ha’m basqa da xabarlardi’n’ si’r tuti’li’wi’n buzi’wg’a hesh kim huqi’qli’ =YEmes. Barli’q =WOperatorlar ha’m provayderler usi’ so’ylesiwler ha’m xabarlardi’n’ si’r tuti’li’wi’n ta’miyinlewi sha’rt.
Telekommunikaciyalar tarmaqlari’ arqali’ uzati’li’p ati’rg’an xabarlar haqqi’ndag’i’ mag’li’wmat, sonday-aq xabarlardi’n’ =WO’zi tek g’ana usi’nday xabarlardi’ jo’netiwshiler ha’m =WOlardi’ ali’wshi’larg’a yamasa =WOlardi’n’ ni’zamli’ wa’killerine beriliwi mu’mkin.
Telekommunikaciya tarmaqlari’ arqali’ uzati’latug’i’n telefon so’ylesiwlerin =YEsitiwge, xabarlar menen tani’si’wg’a =WOlar haqqi’nda mag’li’wmatlar ali’wg’a, sonday-aq so’ylesiwler ha’m xabarlardi’n’ si’r tuti’li’wi’n basqasha ta’rizde sheklewlerge tek g’ana ni’zamda na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda ha’m ta’rtipte jol qoyi’ladi’.
Usi’ statyani’n’ qag’i’ydalari’ni’n’ buzi’li’wi’na jol qoyg’an lawazi’mli’ ha’m basqa da shaxslar ni’zamg’a muwapi’q juwapkershilikke tarti’ladi’.

16-statya. Telekommunikaciyalar tarmaqlari’ ha’m qurallari’n rawajlandi’ri’w ha’m rekonstrukciyalaw.
Telekommunikaciya tarmaqlari’ ha’m qurallari’n rawajlandi’ri’w ha’m rekonstrukciyalaw =WOlardi’n’ iyeleri ta’repinen =WO’z qarji’lari’, ma’pdar yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ qarji’lari’ ha’mde ni’zam aktleri menen qadag’an =YEtilmegen basqa da derekler =YEsabi’nan a’melge asi’ri’ladi’.
Uli’wma ma’mleketlik wazi’ypalardi’ sheshiwge arnalg’an telekommunikaciyalar tarmaqlari’ ha’m qurallari’n rawajlandi’ri’w ha’m rekonstrukciyalaw Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen tasti’yi’qlanatug’i’n ha’m ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte qarji’landi’ri’latug’i’n rawajlandi’ri’wdi’n’ milliy bag’darlamalari’ tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Telekommunikaciyalar tarmaqlari’ ha’m qurallari’n rawajlandi’ri’w ha’m rekonstrukciyalaw joybarlari’n a’melge asi’ri’wda qatnasi’wshi’ yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslarg’a ni’zam hu’jetlerinde belgilengen ta’rtipte sali’q boyi’nsha ha’m basqa da jen’illikler beriliwi mu’mkin.
Qalalardi’, poselkalardi’ ha’m basqa da =YElatli’ punktlerdi, turaq-jay rayonlari’n ha’m komplekslerin, ayi’ri’m imaratlardi’ ha’m quri’lmalardi’ joybarlaw ha’m rawajlandi’ri’wda jergilikli ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ belgilengen normativlerge muwapi’q telekommunikaciya qurallari’n jaylasti’ri’w ushi’n imaratlar yamasa =WO’z aldi’na xanalar quri’wdi’ na’zerde tuti’wi’ kerek.
Yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar imaratlar ha’m telekommunikaciya quri’lmalari’n usi’ maqset ushi’n berilgen jer uchastkalari’nda belgilengen ta’rtipte quri’wg’a, sonday-aq imaratlar ha’m quri’lmalardi’n’ to’belerine (tayani’shlar, ko’pirler, kollektorlar, jer asti’ jollari’ ha’m basqa da quri’lmalarg’a) usi’ jer uchastkalari’, imaratlar ha’m quri’lmalardi’n’ menshik iyeleri (iyeleri, ijarashi’lari’) menen kelisilgen halda telekommunikaciyalar qurallari’n =WOrnati’w ha’m xi’zmet ko’rsetiwge huqi’qli’.
Yelatli’ punktler ha’m ayi’ri’m imaratlar, jollar, ko’pirler ha’m basqa da =WObektlerdi jan’adan quri’w, ken’eytiw, rekonstrukciyalaw, jan’a jerlerdi =WO’zlestiriw, melioraciya sistemalari’n =WO’zgertiw, paydali’ qazi’lmalardi’ qazi’p ali’w sebepli telekommunikaciya qurallari’n ko’shiriw yamasa qayta quri’w quri’li’sti’n’ buyi’rtpashi’si’ ta’repinen =WO’z qarji’lari’ =YEsabi’nan =WOperatorlar ha’m provayderlerdin’ texnikali’q sha’rtleri boyi’nsha a’melge asi’ri’ladi’.
Telekommunikaciyalardi’n’ kvartal ishindegi tarmaqlari’ ha’m quri’lmalari’ quri’li’sti’n’ buyi’rtpashi’lari’ ta’repinen joybarlanadi’ ha’m quri’ladi’.

17-statya. Tarmaqlararali’q jalg’ani’wlar.
Tarmaqlararali’q jalg’ani’wlar telekommunikaciyani’n’ ha’r qi’yli’ tarmaqlari’ni’n’ paydalani’wshi’lari’ arasi’nda ma’limleme uzati’w ha’m qabi’l =YEtiw ushi’n a’melge asi’ri’ladi’.
Woperatorlar ha’m provayderler =WO’z tarmaqlari’na basqa =WOperatorlar ha’m provayderlerdin’ ten’ huqi’qli’ tiykarda kire ali’wi’n ta’miyinlewi sha’rt.
Woperatorlar ha’m provayderler ha’rekettegi normalar ha’m qag’i’ydalarg’a muwapi’q qabi’l =YEtiletug’i’n, jalg’ap ati’rg’an telekommunikaciya tarmag’i’ =WOperatori’ni’n’ texnikali’q sha’rtlerine muwapi’q tarmaqlararali’q jalg’ani’wdi’ ta’miyinlewi sha’rt.
Tarmaqlararali’q jalg’ani’wlar tiyisli telekommunikaciya tarmaqlari’ni’n’ =WOperatorlari’ ha’m provayderleri arasi’nda sha’rtnamalar tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Telekommunikaciya tarmaqlari’n jalg’aw, =WOperatorlar ta’repinen =WO’z ara xi’zmet ko’rsetiw ha’m =WOlar arasi’ndag’i’ =WO’z ara =YEsaplasi’wlardi’ a’melge asi’ri’w ta’rtibi ha’m sha’rtleri telekommunikaciya salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.

18-statya. Woperatorlar ha’m provayderlerdin’ =WOperativ-izlew jumi’si’n  a’melge asi’ri’wshi’ uyi’mlar menen =WO’z-ara qatnasi’qlari’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda ha’reket =YEtiwshi =WOperatorlar ha’m provayderler =WOperativ-izlew jumi’si’n a’melge asi’ri’wshi’ uyi’mlar telekommunikaciyalar tarmaqlari’nda =WOperativ-izlew ilajlari’n =WO’tkeriwi ushi’n paydalani’latug’i’n a’sbap-u’skenelerdi =WO’z qarji’lari’ =YEsabi’nan =WOrnati’wi’ ha’m =WOlardi’n’ islewin ta’miyinlewi, sonday-aq usi’ ilajlardi’ =WO’tkeriwdin’ sho’lkemlestiriw ha’m taktikali’q usi’llari’ ja’riya =YEtiliwine jol qoymaw ilajlari’n ko’riwi sha’rt.
Telekommunikaciya tarmaqlari’nda =WOperativ-izlew ilajlari’n =WO’tkeriw ushi’n qollani’latug’i’n texnikali’q qurallar ha’m a’sbap-u’skenelerdin’ mug’dari’n ha’m qurami’n =WOperatorlar ha’m provayderler =WOperativ-izlew jumi’si’n a’melge asi’ri’wshi’ uyi’mlar menen kelisilip ali’nadi’.
Telekommunikaciya tarmaqlari’ yamasa qurallari’nan shaxs, ja’miyet ha’m ma’mleket ma’plerine zi’yan keltiriwshi ji’nayatli’ maqsetlerde paydalani’lg’an jag’dayda, bunday telekommunikaciya tarmaqlari’ ha’m qurallari’ni’n’ jumi’s ali’p bari’wi’ toqtati’ladi’.

19-statya. Ayri’qsha jag’daylarda telekommunikaciya tarmaqlari’n basqari’w.
Ayri’qsha jag’daylarda (a’skeriy ha’reketler, jer silkiniwler, suw tasqi’nlari’, =WO’rtler, epidemiyalar ha’m basqalar) telekommunikaciyalar salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli uyi’m telekommunikaciyalar tarmaqlari’ ha’m qurallari’nan arti’qmashi’li’qli’ paydalani’w ha’m =WOlardi’ =WOraylasqan halda basqari’w, sonday-aq =WOlardi’n’ islewin sheklew yamasa toqtati’p qoyi’w huqi’qi’na iye.
Woperatorlar ha’m provayderler xali’qti’ ayri’qsha jag’daylar qa’wpinen xabardar =YEtiwdi sho’lkemlestiriw ushi’n za’ru’r bolg’an qurallar =WOrnati’li’wi’n ha’m =WOlardan paydalani’wdi’ ta’miyinlewi sha’rt.
Ayri’qsha jag’daylarda telekommunikaciya tarmaqlari’ ha’m qurallari’nan paydalani’w payi’ti’nda =WOperatorlar ha’m provayderler ko’rgen zi’yanlar ma’mleketlik byudjet =YEsabi’nan qaplanadi’.
Woperatorlar ha’m provayderler adamlardi’n’ ten’izdegi, jerdegi, hawadag’i’, kosmos ken’isligindegi qa’wipsizligin, qorg’ani’w, qa’wipsizlik ha’m huqi’q ta’rtibin saqlaw salasi’ndag’i’ keshiktirip bolmaytug’i’n ilajlardi’ =WO’tkeriwge baylani’sli’ barli’q xabarlarg’a, sonday-aq iri avariyalar, apatshi’li’qlar, epidemiyalar ha’m basqa da ayri’qsha jag’daylar haqqi’ndag’i’ xabarlarg’a toli’q arti’qmashi’li’q beriwi tiyis.

20-statya. Telekommunikaciya tarmaqlari’nda ju’z bergen ha’diyseler aqi’betlerin saplasti’ri’w.
Telekommunikaciya tarmaqlari’nda ju’z bergen ha’diyseler (avariyalar, buzi’li’wlar) aqi’betlerin saplasti’ri’w usi’ tarmaqlardi’n’ =WOperatorlari’ ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’.
Ma’mleketlik ha’kimiyat ha’m basqari’w uyi’mlari’ =WOperatorlarg’a telekommunikaciya tarmaqlari’nda ju’z bergen ha’diyseler aqi’betlerin saplasti’ri’wda ko’meklesedi.
Telekommunikaciya tarmaqlari’nda ju’z bergen ha’diyselerdin’ aqi’betlerin saplasti’ri’w jumi’slari’n =WOri’nlaw telekommunikaciya qurallari’ jaylasqan jer uchastkasi’, imarat yamasa quri’lmani’n’ menshik iyesi (iyesi, ijarashi’si’) nin’ kelisimi ali’ni’wi’n talap =YEtpeydi. Ha’diyseler aqi’betlerin saplasti’ri’w na’tiyjesinde menshik iyesine (iyesine, ijarashi’si’na) keltirilgen zi’yan tiyisli =WOperator ta’repinen qaplani’wi’ kerek.
Telekommunikaciya tarmaqlari’nda yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ ayi’bi’ menen ju’z bergen ha’diyseler na’tiyjesinde =WOperatorlar ha’m provayderlerge keltirilgen zi’yan usi’ shaxslar ta’repinen ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte qaplanadi’.

21-statya. Woperatorlar ha’m provayderlerdin’ huqi’qlari’.
Woperatorlar ha’m provayderler to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
paydalani’wshi’larg’a xi’zmetler ko’rsetiw;
paydalani’wshi’lar telekommunikaciyalardan paydalani’wdi’n’ belgilengen qag’i’ydalari’n buzg’an jag’dayda =WOlarg’a xi’zmet ko’rsetiwdi toqtati’w;
yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ ayi’bi’ menen ju’zege kelgen zi’yandi’ qaplati’w;
yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslardi’n’ ni’zamsi’z ha’reketleri u’stinen ni’zam aktlerine muwapi’q shag’i’m =YEtiw.
Woperatorlar ha’m provayderler ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

22-statya. Woperatorlar ha’m provayderlerdin’ minnetleri.
Woperatorlar ha’m provayderler to’mendegilerge minnetli:
telekommunikaciya salasi’ndag’i’ jumi’sti’ licenziyadag’i’ sha’rtlerge ha’m belgilengen qag’i’ydalarg’a muwapi’q a’melge asi’ri’w;
ko’rsetilip ati’rg’an xi’zmetler sapasi’ belgilengen standartlar, qag’i’ydalar ha’m normalarg’a muwapi’q boli’wi’n ta’miyinlew;
telekommunikaciya tarmaqlari’ arqali’ uzati’latug’i’n telefon so’ylesiwleri, telegraf ha’m basqa da xabarlar si’r tuti’li’wi’n saqlaw;
xi’zmet ko’rsetiw sha’rtleri ha’m ta’rtibi haqqi’ndag’i’, soni’n’ ishinde telekommunikaciya xi’zmetleri tariflerinin’ =WO’zgergenligi haqqi’ndag’i’ toli’q mag’li’wmatti’ paydalani’wshi’larg’a =WO’z waqti’nda usi’ni’w;
telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiw haqqi’ndag’i’ sha’rtnamalardi’n’ =WOri’nlanbag’anli’g’i’ yamasa tiyisli da’rejede =WOri’nlanbag’anli’g’i’ ushi’n, sonday-aq xi’zmetler ko’rsetilmegenligi yamasa tiyisli da’rejede sapali’ xi’zmetler ko’rsetilmegenligi aqi’betinde paydalani’wshi’larg’a keltirilgen zi’yandi’ ni’zam aktlerine muwapi’q qaplaw.
Woperatorlar ha’m provayderler ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da minnetlerge iye boli’wi’ mu’mkin.

23-statya. Paydalani’wshi’lardi’n’ huqi’qlari’.
Paydalani’wshi’lar to’mendegi huqi’qlarg’a iye:
uli’wma paydalani’wdag’i’ telekommunikaciya tarmaqlari’ xi’zmetlerinen paydalani’w;
uli’wma paydalani’wdag’i’ telekommunikaciya tarmaqlari’na =WO’zinin’ aqi’rg’i’ (terminal) a’sbap-u’skenelerin ni’zam aktlerinde belgilengen sha’rtlerde ha’m ta’rtipte jalg’aw;
operatorlar ha’m provayderler ta’repinen belgilengen qag’i’ydalarg’a muwapi’q =WO’z waqti’nda ha’m sapali’ xi’zmet ko’rsetiliwinen paydalani’w;
operator ha’m provayderler sha’rtnamada kelisilgen sha’rtlerdi buzg’an jag’dayda telekommunikaciya xi’zmetlerinen bas tarti’w;
telekommunikaciya xi’zmetleri ko’rsetilmegenligi yamasa tiyisli da’rejede sapali’ xi’zmet ko’rsetilmegenligi na’tiyjesinde keltirilgen zi’yandi’ =WO’ndiriw, ruwxi’y za’leldi qaplati’w;
o’z huqi’qlari’ buzi’lg’an jag’dayda wa’killikli ma’mleketlik uyi’mlarg’a yamasa sudqa mu’ra’jat =YEtiw.
Paydalani’wshi’lar ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

24-statya. Paydalani’wshi’lardi’n’ minnetleri.
Paydalani’wshi’lar to’mendegilerge minnetli:
telekommunikaciya xi’zmetlerinen paydalani’wdi’n’ belgilengen qag’i’ydalari’na boysi’ni’w;
belgilengen standartlarg’a muwapi’q sertifikatqa iye bolg’an aqi’rg’i’ (terminal) a’sbap-u’skenelerden paydalani’w;
o’zlerine ko’rsetilgen xi’zmetleri ushi’n haqi’ni’ =WO’z waqti’nda to’lew;
jumi’s sapasi’n pa’seytiwge yamasa telekommunikaciya tarmaqlari’na zi’yan keltiriwge qarati’lg’an ha’reketlerdi islemew.
Paydalani’wshi’lar ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da minnetlerge iye boli’wi’ mu’mkin.

25-statya. Telekommunikaciya xi’zmetlerinen paydalani’wdag’i’ jen’illikler ha’m arti’qmashi’li’qlar.
Ni’zam aktlerinde puqaralardi’n’ ayi’ri’m kategoriyalari’na telekommunikaciya xi’zmetlerinen paydalani’w bari’si’nda jen’illikler belgileniwi mu’mkin.
Puqaralardi’n’ ayi’ri’m kategoriyalari’na telekommunikaciya xi’zmetlerinen paydalani’w bari’si’nda belgilengen jen’illikler beriliwine baylani’sli’ =WOperator ha’m provayderlerdin’ qarji’lari’n qaplaw ni’zam aktlerinde belgilenetug’i’n ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Ma’mleketlik uyi’mlardi’n’ lawazi’mli’ shaxslari’ni’n’ ayi’ri’m kategoriyalari’na, si’rt =YEl ma’mleketleri diplomatiyali’q ha’m konsulli’q wa’killerine, xali’qarali’q sho’lkemlerdin’ wa’killerine, sonday-aq puqaralardi’n’ ayi’ri’m kategoriyalari’na telekommunikaciya xi’zmetlerinen paydalani’wda gezekte turi’w ha’m paydalani’w ma’selesinde arti’qmashi’li’qlar belgileniwi mu’mkin.
Telekommunikaciya xi’zmetlerinen paydalani’wda arti’qmashi’li’qlar beriletug’i’n lawazi’mli’ shaxslar, sho’lkemler ha’m puqaralar kategoriyalari’ni’n’ dizimi ha’m telekommunikaciya xi’zmetlerin ko’rsetiw ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.

26-statya. Telekommunikaciya qurallari’n qori’qlaw.
Telekommunikaciya qurallari’n qori’qlaw ta’rtibi ni’zam aktleri menen belgilenedi.
Telekommunikaciya qurallari’na zi’yan keltiriliwine, =WOlarg’a ruxsatsi’z jalg’ani’wg’a jol qoyg’an yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.

27-statya. Tarti’slardi’ sheshiw.
Woperatorlar, provayderler ha’m paydalani’wshi’lar arasi’nda ju’zege keletug’i’n tarti’slar ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte sheshiledi.

28-statya. Telekommunikaciyalar haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerin buzg’anli’g’i’ ushi’n juwapkerlik.
Telekommunikaciyalar haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerin buzi’wda ayi’pli’ bolg’an shaxslar ni’zamda belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 1450

Betler