Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (113 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (113 KB)

«Avtorli’q huqi’q ha’m tu’rles huqi’qlar haqqi’nda»g’i’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’ (I-yari’m)

I–bap. Uli’wma rejeler

1-statya. Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti.
Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti ilim, a’debiyat ha’m ko’rkem wo’ner shi’g’armalari’n (avtorli’q huqi’q), atqari’wlar, fonogrammalar, efir yamasa kabel arqali’ ko’rsetiw yaki yesittiriw beriwshi sho’lkemlerdin’ ko’rsetiwleri yaki yesittiriwlerin (tu’rles huqi’qlar) do’retiw ha’m wolardan paydalani’w menen baylani’sli’ payda bolati’n qatnasi’qlardi’ ta’rtiplestiriwden ibarat.

2-statya. Avtorli’q huqi’q ha’m tu’rles huqi’qlar haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetleri.
Avtorli’q huqi’q ha’m tu’rles huqi’qlar haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetleri usi’ Ni’zam ha’m basqa da ni’zam hu’jjetlerinen ibarat.
Yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’q arali’q sha’rtnamasi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ avtorli’q huqi’q ha’m tu’rles huqi’qlar haqqi’ndag’i’ ni’zam hu’jjetlerinde na’zerde tuti’lg’ani’nan basqasha qag’i’ydalar belgilengen bolsa, xali’q arali’q sha’rtnamani’n’ qag’i’ydalari’ qollani’ladi’.

3-statya. Tiykarg’i’ tu’sinikler.
Usi’ Ni’zamda to’mendegi tiykarg’i’ tu’sinikler qollani’ladi’:
shi’g’armani’n’ nusqasi’ – shi’g’armani’n’ ha’r qanday materialli’q tu’rde tayarlang’an ko’shirmesi;
shi’g’armani’ ko’pshilik aldi’nda jari’qqa shi’g’ari’w – shi’g’armani’n’ tu’p nusqasi’n yamasa ko’shirmesin tikkeley yaki plenka, diapozitiv, televiziyali’q kadr ja’rdeminde yamasa qaysi’ bir basqa da texnikali’q qurallar arqali’ ekranda ko’rsetiw, sonday-aq, audiovizual shi’g’armani’n’ ayi’ri’m kadrlari’n wolardi’n’ izbe-izligin saqlamastan ko’pshilik ushi’n ashi’q jerde yamasa bir shan’araq ag’zalari’ bolmag’an shaxslardi’n’ ken’ do’geregi ji’ynalg’an wori’nda ko’rsetiw;
shi’g’armani’ ja’riya yetiw – avtordi’n’ kelisimi menen a’melge asi’ri’lg’an, shi’g’armani’ basi’p shi’g’ari’w, ko’pshilik aldi’nda jari’qqa shi’g’ari’w, ko’pshilik aldi’nda atqari’w, efirge beriw yamasa basqasha usi’lda jiberiw joli’ menen tun’g’i’sh ma’rte shi’g’armadan ha’mmenin’ xabardar boli’wi’ ushi’n imkaniyat beretug’i’n ha’reket;
audiovizual shi’g’arma – bir-biri menen baylani’sli’ (ses penen yamasa sessiz) ali’ng’an su’wretlerdin’ jazi’p ali’ng’an du’rkiminen ibarat bolg’an, tiyisli texnikali’q qurallar ja’rdeminde ko’rip ha’m yesitip (sesli bolsa) qabi’llaw ushi’n arnalg’an shi’g’arma, soni’n’ ishinde da’slepki yamasa keyingi bildiriw usi’li’ qanday boli’wi’na qaramastan kinematografiya shi’g’armalari’ ha’m kinematografiyanikine usas qurallar menen bildirilgen barli’q shi’g’armalar (tele ha’m videofilmler, diafilmler, slayd-filmler ha’m basqa da shi’g’armalar);
audiovizual shi’g’armani’ tayarlawshi’ – usi’nday shi’g’armani’ tayarlaw intasi’ ha’m juwapkershiligin wo’z moyni’na alg’an yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxs;
ha’mmenin’ di’qqati’na jetkeriw – shi’g’armalardi’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerin si’mlar yaki si’msi’z baylani’s qurallari’ arqali’ telekommunikaciya sistemalari’nan paydalani’wshi’lar wo’z tan’lawi’ boyi’nsha qa’legen wori’nda ha’m qa’legen waqi’tta wolardan paydalana ali’wi’ mu’mkin bolg’an ta’rizde ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw;
ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw – shi’g’armalardi’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerin efirge beriw, kabel arqali’ jiberiw, sonday-aq, wolardi’ jiberiw worni’nda wa’killeri bolmag’an ko’pshilik yesitip ha’m (yamasa) ko’rip qabi’llawi’ ushi’n, usi’ ta’rizde yesitiw yamasa ko’riw mu’mkin bolg’an shi’g’armalar yaki tu’rles huqi’qlar wobektleri haqi’yqati’nda qabi’l yetiliwi– yetilmesligine qaramastan, ha’r qanday basqasha usi’llarda jetkeriw (nusqalardi’ tarqati’w bug’an kirmeydi);
jazi’w – dawi’slar ha’m (yamasa) ko’rinislerdi qayta-qayta qabi’llaw, ta’kirarlaw yamasa jiberiw mu’mkinshiligin beretug’i’n qaysi’ bir materialli’q tu’rde texnikali’q qurallar ja’rdeminde jazi’wg’a tu’siriw;
atqari’w – shi’g’armani’ (soni’n’ ishinde xali’q do’retiwshiligi shi’g’armasi’n) fonogrammani’, atqari’wdi’, saxna shi’g’armasi’n, woyi’n, ko’rkem woqi’w, qosi’q ayti’w, woyi’ng’a tu’siw arqali’ janli’ atqari’w yamasa texnikali’q qurallar ja’rdeminde usi’ni’w;
atqari’wshi’ – akter, qosi’qshi’, sazende, woyi’nshi’ yamasa rol atqari’wshi’, qosi’q ayti’wshi’, woqi’wshi’, ko’rkem yetip woqi’wshi’, woyi’ng’a tu’siwshi, interpretaciya qi’li’wshi’, saz a’sbabi’n shertiwshi yamasa a’debiyat yaki ko’rkem wo’ner shi’g’armasi’n (soni’n’ ishinde xali’q do’retiwshiligi shi’g’armasi’n) basqa bir ta’rizde atqari’wshi’ fizikali’q shaxs, sonday-aq spektakldi saxnalasti’ri’wshi’ rejisseri ha’m dirijer;
kabel arqali’ jiberiw – shi’g’armalardi’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerin kabel, si’m yamasa usi’g’an uqsas qurallar ja’rdeminde ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw;
dekorativ – a’meliy ko’rkem wo’ner shi’g’armasi’ – tu’p nusqalari’ yamasa nusqalari’ a’melde paydalani’w buyi’mlari’ si’pati’nda qollani’latug’i’n yamasa usi’nday buyi’mlarg’a ko’shirilgen yeki wo’lshemli yamasa u’sh wo’lshemli ko’rkem wo’ner shi’g’armasi’, soni’n’ ishinde ko’rkem wo’nermentshilik shi’g’armasi’ yamasa sanaat usi’li’ menen tayarlang’an shi’g’arma;
mag’li’wmatlar bazasi’ – wobektiv tu’rde bildirilgen ha’m elektron-esaplaw mashinalari’ (bunnan bi’lay tekstte EYeM dep ali’nadi’) ja’rdeminde tabi’w ha’m mu’mkin bolatug’i’n ta’rizde sistemalasti’ri’lg’an mag’li’wmatlar (maqalalar, yesap-kitaplar ha’m usi’g’an uqsaslar) ji’yi’ndi’si’;
avtor – do’retiwshilik miyneti menen shi’g’armani’ do’retken fizikali’q shaxs;
ko’pshilik aldi’nda atqari’w – shi’g’armalardi’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerin atqari’w yamasa ma’lim yetiwdin’ ha’r qanday basqa formasi’ ja’rdeminde, tikkeley yaki texnikali’q qurallar ja’rdeminde, ko’pshilik ushi’n ashi’q wori’nda yamasa bir shan’araq ag’zalari’ bolmag’an shaxslardi’n’ ken’ do’geregi ja’mlengen wori’nda yesitip ha’m (yamasa) ko’rip qabi’l yetiw ushi’n jetkeriw;
prokatqa beriw – shi’g’armalardi’n’ tu’p nusqasi’n yamasa nusqalari’n yaki tu’rles huqi’qlar wobektlerin da’ramat ali’w maqsetinde waqi’tsha paydalani’w ushi’n beriw;
reprografikali’q ta’kirarlaw – foto ko’shirmesin ali’w joli’ menen yamasa basqa da texnikali’q qurallar ja’rdeminde jazba ha’m basqa da shi’g’armalardi’n’ tu’p nusqalari’n yaki wolardi’n’ ko’shirmelerin bir yamasa wonnan da ko’p nusqada, ha’r qanday wo’lshemde ha’m formada faksimil ta’kirarlaw, su’wretlew ko’rkem wo’ner shi’g’armalari’ reprodukciyalari’n baspaxana usi’llari’nan paydalani’p tayarlaw jag’daylari’ bug’an kirmeydi. Reprografikali’q ta’kirarlaw usi’ ko’shirmelerdi cifrali’ tu’rde saqlaw yaki ko’beytiwdi wo’z ishine almaydi’, reprografikali’q ta’kirarlaw ushi’n paydalani’latug’i’n texnikali’q qurallardi’n’ wo’zine ta’n wo’zgeshelikleri menen baylani’sli’ turaqli’ ko’shirme nusqalar jarati’w jag’daylari’ bug’an kirmeydi;
retranslyaciya – efir yamasa kabel arqali’ ko’rsetiw yaki yesittiriw beriwshi bir sho’lkemnin’ ko’rsetiw yamasa yesittiriwin efir yaki kabel arqali’ ko’rsetiw yamasa yesittiriw beriwshi basqa sho’lkem ta’repinen bir waqi’tta efirge beriw yamasa kabel arqali’ jiberiw;
ta’kirarlaw – shi’g’armalardi’n’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerinin’ yaki wolardan bir bo’leginin’ ha’r qanday usi’lda ha’m ha’r qanday materialli’q formada bir yamasa wonnan da ko’p nusqalari’n tayarlaw, soni’n’ ishinde yeki wo’lshemli shi’g’armani’n’ bir yamasa wonnan da ko’p nusqalari’n u’sh wo’lshemde ha’m u’sh wo’lshemli shi’g’armani’n’ bir yamasa wonnan da ko’p nusqalari’n yeki wo’lshemde tayarlaw, EYeM ha’m basqa da elektron quri’lmalar yadi’na jazi’p ali’w;
fonogramma – qaysi’ bir atqari’wdi’n’, basqa da seslerdin’ ha’r qanday tek g’ana sesli jazi’wi’, audiovizual shi’g’armag’a kirgizilgen sesli jazi’w bug’an jatpaydi’;
fonogrammani’n’ nusqasi’ – ha’r qanday materialli’q denedegi, fonogrammadan tikkeley yamasa basqasha ta’rizde tayarlang’an ha’m usi’ fonogrammada jazi’lg’an seslerdin’ ha’mmesin yaki bir bo’legin wo’z ishine qamti’g’an fonogrammani’n’ ko’shirmesi;
fonogrammani’ tayarlawshi’ – atqari’wdi’n’ yamasa basqa seslerdin’ birinshi sesli jazi’wi’ ushi’n inta ha’m juwapkershilikti wo’z moyni’na alg’an yuridikali’q yamasa fizikali’q shaxs;
xali’q do’retiwshiligi shi’g’armalari’ – ani’q avtori’ bolmag’an yertekler, qosi’qlar, ayaq woyi’nlar, dekorativ-a’meliy ko’rkem wo’ner shi’g’armalari’ ja’ne ko’rkem ha’m ha’weskerlik xali’q do’retiwshiliginin’ basqa da na’tiyjeleri;
ja’riyalaw – shi’g’armani’n’, atqari’w jazi’wi’ni’n’ yamasa fonogrammani’n’ wo’zgesheliginen kelip shi’g’i’p, ko’pshiliktin’ aqi’lg’a ug’ras talaplari’n qanaatlandi’ri’w ushi’n jeterli mug’darda shi’g’armani’n’, atqari’w jazi’wi’ni’n’ yamasa fonogrammani’n’ nusqalari’n shi’g’arma avtori’ni’n’, atqari’wshi’ni’n’ yamasa fonogrammani’ tayarlawshi’ni’n’ kelisimi menen aylani’sqa shi’g’ari’w;
efirge beriw – shi’g’armalardi’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerin radio yamasa televidenie, soni’n’ ishinde jasalma joldaslar (kabel televideniesi bug’an kirmeydi) arqali’ beriw ja’rdeminde ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw. Shi’g’armalardi’ yamasa tu’rles huqi’qlar wobektlerin jasalma joldas arqali’ efirge beriw degende signallardi’ jerdegi stanciyadan jasalma joldasqa qabi’l yetiw ha’m jasalma joldastan signallardi’ jiberiw tu’siniledi, wolardi’n’ ja’rdeminde shi’g’arma yamasa tu’rles huqi’qlar wobektleri, wolardi’ ko’pshilik a’melde qabi’l yetiwi – yetpewine qaramastan, ha’mmenin’ di’qqati’na jetkeriliwi mu’mkin;
efir yamasa kabel arqali’ ko’rsetiw yamasa yesittiriw beriwshi sho’lkem – efirge beriw yamasa kabel arqali’ jiberiw ushi’n inta ha’m juwapkershilikti wo’z moyni’na alg’an ha’m wolardi’ belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’wshi’ shaxs;
efir yamasa kabel arqali’ ko’rsetiw yaki yesittiriw beriwshi sho’lkemnin’ ko’rsetiwi yamasa yesittiriwi – efir yamasa kabel arqali’ ko’rsetiw yaki yesittiriw beriwshi sho’lkemnin’ wo’zi ta’repinen, sonday-aq woni’n’ buyi’rtpasi’ boyi’nsha ha’m woni’n’ qarji’lari’ yesabi’nan basqa sho’lkem ta’repinen do’retilgen ko’rsetiw yamasa yesittiriw;
huqi’q iyesi – avtorli’q huqi’qqa qatnasli’ avtor yamasa woni’n’ miyrasxorlari’, tu’rles huqi’qlarg’a qatnasli’ atqari’wshi’ yamasa woni’n’ miyrasxorlari’, fonogrammani’ tayarlawshi’, efir yaki kabel arqali’ ko’rsetiw yamasa yesittiriw beriwshi sho’lkem, sonday-aq sha’rtnamada yamasa usi’ Ni’zamda na’zerde tuti’lg’an basqa tiykar boyi’nsha shi’g’armalardan yaki tu’rles huqi’qlar wobektlerinen paydalani’w huqi’qi’n alg’an basqa da yuridikali’q yaki fizikali’q shaxslar.

II–bap. Avtorli’q huqi’q

4-statya. Avtorli’q huqi’qti’n’ ha’reket yetiw salasi’.
Usi’ Ni’zamg’a muwapi’q avtorli’q huqi’q:
Wo’zbekstan Respublikasi’ puqaralari’ bolg’an yamasa Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda turaqli’ jasaw worni’na iye bolg’an avtorlardi’n’ yaki avtorli’q huqi’qti’n’ basqa da da’slepki iyelik yetiwshilerinin’ shi’g’armalari’na;
avtorlardi’n’ puqarali’g’i’ ha’m turaqli’ jasaw worni’na qaramastan, Wo’zbekstan Respublikasi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda birinshi ma’rte ja’riyalang’an shi’g’armalarg’a;
Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’qarali’q sha’rtnamalari’na muwapi’q, Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda qorg’alatug’i’n shi’g’armalarg’a taraladi’.
Yeger shi’g’arma Wo’zbekstan Respublikasi’ aymag’i’nan ti’sqari’da birinshi ma’rte ja’riyalang’an sa’neden son’ woti’z ku’n ishinde Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda ja’riyalang’an bolsa, Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda da birinshi ma’rte ja’riyalang’an dep yesaplanadi’.
Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’q arali’q sha’rtnamalari’na muwapi’q, shi’g’armag’a Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda qorg’aw berilgen jag’dayda, yeger avtor avtorli’q huqi’qi’n ali’w ushi’n tiykar boli’p xi’zmet yetken yuridikali’q fakt qaysi’ ma’mlekettin’ aymag’i’nda ju’zege kelgen bolsa, usi’ ma’mlekettin’ ni’zami’ menen ani’qlanadi’.

5-statya. Avtorli’q huqi’q wobekti.
Avtorli’q huqi’q do’retiwshilik jumi’s na’tiyjesi bolg’an ilim, a’debiyat ha’m ko’rkem- wo’ner shi’g’armalari’na qatnasli’, wolardi’n’ maqseti ha’m qa’dir qi’mbati’na, sonday-aq bildiriw usi’li’na qaramastan taraladi’.
Avtorli’q huqi’q to’mendegi, qaysi’ bir wobektivlik formada, ja’riyalang’an, sonday-aq, ja’riyalanbag’an shi’g’armalarg’a da taraladi’:
jazba (qoljazba, mashinkalang’an jazi’w, notali’ jazi’w ha’m tag’i’ basqalar;
awi’zeki (ko’pshilik aldi’nda so’ylew, ko’pshilik aldi’nda atqari’w ha’m tag’i’ basqalar);
sesli yamasa video jazi’w (mexanikali’q, magnitli, cifrali’, woptikali’q ha’m tag’i’ basqalar);
su’wretlew (su’wret, eskiz, kartina, joba, si’zi’lma, kino-tele, video, yamasa fotokadr ha’m tag’i’ basqalar);
ko’lemli-ken’islik (skulptura, model, maket, quri’lma h.t.b.);
basqa formalarda.
Avtorli’q huqi’q ideyalar, principler, metodlar, processler, sistemalar, usi’llar yamasa koncepciyalarg’a yemes, al ta’riyplew formasi’na taraladi’.

6-statya. Avtorli’q huqi’q wobektleri bolg’an shi’g’armalar.
To’mendegiler avtorli’q huqi’q wobektleri boli’p tabi’ladi’:
a’debiy shi’g’armalar (a’debiy-ko’rkem, ilimiy, woqi’w, publicistikali’q ha’m basqa da shi’g’armalar);
drama ha’m scenariy shi’g’armalari’;
tekstli yamasa tekstsiz muzi’kali’ shi’g’armalar;
sazli’ dramali’q shi’g’armalar;
xoreografiya shi’g’armalari’ ha’m pantomimalar;
audiovizual shi’g’armalar;
ren’li su’wretlew, skulptura, grafika, dizayn shi’g’armalari’ ha’m basqa da su’wretlew ko’rkem wo’neri shi’g’armalari’;
dekorativ – a’meliy ha’m saxna bezewi wo’neri shi’g’armalari’;
arxitektura, qala quri’li’si’ ha’m bag’-park do’retiw ko’rkem wo’neri shi’g’armalari’;
fotografiya shi’g’armalari’ ha’m fotografiyag’a uqsas usi’llarda do’retilgen shi’g’armalar;
geografiya, geologiya kartalari’ ha’m basqa da kartalar, geografiya, topografiya ha’m basqa da pa’nlerge tiyisli jobalar, eskizler ha’m shi’g’armalar;
barli’q tu’rdegi EYeM ushi’n bag’darlamalar, soni’n’ ishinde ha’r qanday bag’darlama du’ziw tilinde ha’m ha’r qanday formada, soni’n’ ishinde baslang’i’sh tekst ha’m wobekt kodi’nda ta’riypleniwi mu’mkin bolg’an a’meliy bag’darlamalar ha’m woperaciya sistemalari’;
usi’ Ni’zamni’n’ 5-shi statyasi’nda belgilengen talaplarg’a juwap beretug’i’n basqa da shi’g’armalar.

7-statya. Avtorli’q huqi’qi’ wobektleri boli’p yesaplanatug’i’n shi’g’armani’n’ bo’lekleri, do’rendi ha’m toplam shi’g’armalar.
Usi’ Ni’zamni’n’ 5-statyasi’nda belgilengen talaplarg’a juwap beretug’i’n:
shi’g’armani’n’ wo’z aldi’na paydalani’li’wi’ mu’mkin bolg’an bo’lekleri (soni’n’ ishinde woni’n’ atamasi’);
do’rendi shi’g’armalar (awdarmalar, qayta islengen shi’g’armalar, annotaciyalar, referatlar, juwmaqlar, sholi’wlar, inscenirovkalar, aranjirovkalar, a’piwayi’lasti’ri’lg’an ha’m ilimiy, a’debiy ja’ne ko’rkem wo’ner shi’g’armalari’ni’n’ basqa da qayta islengen tu’rleri);
toplamlar (enciklopediyalar, antologiyalar, mag’li’wmatlar bazalari’) ha’m materiallardi’n’ tan’lani’wi’ yamasa jaylasti’ri’li’wi’na qaray do’retiwshilik miynet na’tiyjesi bolg’an basqa da ja’mlengen shi’g’armalar avtorli’q huqi’q wobektleri boli’p yesaplanadi’;
do’rendi ha’m toplang’an shi’g’armalar, wolardi’n’ jarati’li’wi’ ushi’n tiykar bolg’an yamasa wolardi’n’ qurami’na kirgen shi’g’armalar avtorli’q huqi’q wobektleri boli’wi’ yamasa bolmawi’na qaramastan, avtorli’q huqi’q penen qorg’aladi’.

8-statya. Avtorli’q huqi’q wobektleri boli’p yesaplanbaytug’i’n materiallar.
To’mendegiler avtorli’q huqi’q wobektleri bolmaydi’:
ra’smiy hu’jjetler (ni’zamlar, qararlar, sheshimler ha’m usi’g’an uqsaslar) sonday-aq wolardi’n’ ra’smiy awdarmalari’;
ra’smiy ni’shanlar ha’m belgiler (bayraqlar, gerbler, wordenler, aqsha belgileri ha’m t.b.);
xali’q do’retiwshiligi shi’g’armalari’;
a’piwayi’ baspaso’z mag’li’wmati’ tu’rindegi ku’ndelikli jan’ali’qlarg’a baylani’sli’ yamasa ag’i’mdag’i’ waqi’yalar haqqi’ndag’i’ xabarlar;
adamni’n’ tikkeley individual shi’g’arma do’retiwge qarati’lg’an do’retiwshilik jumi’si’ qatnasi’g’i’si’z, belgili bir tu’rdegi wo’ndiris ushi’n arnalg’an texnikali’q qurallar ja’rdeminde ali’ng’an na’tiyjeler.

9-statya. Ra’smiy hu’jjetler, ni’shanlar ha’m belgilerdin’ joybarlari’na bolg’an huqi’qlar.
Ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belginin’ joybari’na bolg’an avtorli’q huqi’q joybardi’ do’retken (islep shi’qqan) shaxsqa tiyisli boladi’.
Ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belginin’ joybari’n islep shi’qqan shaxs, yeger bunday joybardi’ islep shi’g’i’w haqqi’nda tapsi’rma bergen uyi’m ta’repinen qadag’an yetilgen bolmasa, wo’zi do’retken joybardi’ ja’riyalaw huqi’qi’na iye. Joybardi’ ja’riyalawda woni’ islep shi’qqan shaxs wo’zinin’ ati’n, familiyasi’n ko’rsetiwge haqli’.
Wa’killikli uyi’m ra’smiy hu’jjet tayarlaw ushi’n ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belginin’ joybari’nan, yeger joybar woni’ islep shi’qqan shaxs ta’repinen ja’riyalang’an yamasa tiyisli uyi’mg’a jiberilgen bolsa, usi’ shaxsti’n’ kelisimisiz paydalani’wi’ mu’mkin.
Joybar tiykari’nda ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belgi tayarlaw payti’nda ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belgini tayarlap ati’rg’an uyi’mni’n’ qa’lewi boyi’nsha joybarg’a wo’zgerisler ha’m qosi’mshalar kirgiziliwi mu’mkin.
Wa’killikli uyi’m joybar tiykari’ndag’i’ ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belgini qabi’l yetkennen (tasti’yi’qlag’annan) keyin usi’ ra’smiy hu’jjet, ni’shan yamasa belgiden joybardi’ islep shi’qqan shaxsti’n’ ati’, familiyasi’n ko’rsetpegen halda paydalani’ladi’.

10-statya. Avtorli’q huqi’qti’n’ ju’zege keliwi. Avtorli’q prezumpciyasi’.
Ilim, a’debiyat ha’m ko’rkem wo’ner shi’g’armasi’na avtorli’q huqi’q woni’ do’retiw fakti’ boyi’nsha ju’zege keledi. Avtorli’q huqi’qti’n’ ju’zege keliwi ha’m a’melge asi’ri’li’wi’ ushi’n shi’g’armani’ dizimnen wo’tkeriw yamasa qanday da bir basqa ra’smiyshilikke boysi’ni’w talap yetilmeydi.
Shi’g’armani’n’ tu’p nusqasi’nda yamasa nusqasi’nda avtor si’pati’nda ko’rsetilgen shaxs, yeger basqasha jag’day da’liyllenbegen bolsa, shi’g’armani’n’ avtori’ boli’p yesaplanadi’.
Shi’g’arma ati’ ko’rsetilmey yamasa laqap penen ja’riyalang’an jag’dayda (avtordi’n’ laqabi’ woni’n’ kim yekenligine gu’man qaldi’rmaytug’i’n jag’daylar bug’an kirmeydi), shi’g’armani’ ja’riyalag’an, shi’g’armada ati’-familiyasi’ yamasa atamasi’ ko’rsetilgen basi’p shi’g’ari’wshi’, yeger basqa da’liyller bolmasa, avtordi’n’ wa’kili boli’p yesaplanadi’ ha’m avtordi’n’ huqi’qlari’n qorg’aw ja’ne wolardi’n’ a’melge asi’ri’wdi’ ta’miyinlew huqi’qi’na iye. Bul qag’i’yda bunday shi’g’armani’n’ avtori’ wo’z shaxsi’n ja’riyalag’ang’a shekem ha’m wo’zinin’ avtor yekenligin ma’lim yetkenge shekem ha’rekette boladi’.

11-statya. Avtorli’q huqi’qti’n’ qorg’aw belgileri.
Ayri’qsha avtorli’q huqi’qlar iyesi wo’z huqi’qlari’nan xabardar yetiw ushi’n avtorli’q huqi’qti’n’ qorg’aw belgisinen paydalani’wi’ mu’mkin boli’p, bul belgi shi’g’armani’n’ ha’r bir nusqasi’na qoyi’ladi’ ha’m to’mendegi u’sh elementten ibarat boladi’:
aylana ishindegi lati’nsha «S» ha’ribi;
ayri’qsha avtorli’q huqi’qlar iyesinin’ ati’-familiyasi’ (atamasi’);
shi’g’arma birinshi ma’rte ja’riyalang’an ji’l.
Avtorli’q huqi’qti’n’ qorg’aw belgisinde ko’rsetilgen shaxs, yeger basqasha jag’day da’liyllengen bolmasa, ayri’qsha avtorli’q huqi’qlar iyesi boli’p yesaplanadi’.

12-statya. Birgeliktegi avtorli’q.
Yeki yamasa wonnan da arti’q fizikali’q shaxslardi’n’ birgeliktegi do’retiwshilik miyneti na’tiyjesinde jarati’lg’an shi’g’armag’a bolg’an avtorli’q huqi’q, usi’ shi’g’arma bo’linbeytug’i’n bir tutas yamasa ha’r biri de wo’z aldi’na mazmung’a iye bo’limlerden ibarat boli’wi’na qaramastan, birgeliktegi avtorlarg’a birgelikte tiyisli boladi’.
Yeger shi’g’armani’n’ belgili bir bo’leginen woni’n’ basqa bo’leklerine baylani’sli’ bolmag’an halda paydalani’w mu’mkin bolsa, wol wo’zi aldi’na mazmung’a iye bolg’an bo’lim dep ta’n ali’nadi’.
Birgeliktegi avtorlardi’n’ ha’r biri, yeger wolardi’n’ arasi’ndag’i’ kelisimde basqasha qag’i’yda na’zerde tuti’lg’an bolmasa, shi’g’armani’n’ wo’zi do’retken, wo’z aldi’na mazmung’a iye bolg’an bo’leginen wo’z qa’legeninshe paydalani’wg’a haqi’li’.
Birgeliktegi avtorlar arasi’ndag’i’ qatnasi’qlar, a’dette, kelisim tiykari’nda belgilenedi. Bunday kelisim bolmag’an jag’dayda shi’g’armag’a bolg’an avtorli’q huqi’q barli’q avtorlar ta’repinen birgelikte a’melge asi’ri’ladi’, al avtorli’q haqi’ wolardi’n’ arasi’nda ten’ bo’listiriledi.
Yeger birgeliktegi avtorlardi’n’ shi’g’armasi’ bo’linbeytug’i’n bir tutas bolsa, shi’g’armadan paydalani’wdi’ jeterli tiykarlar bolmastan qadag’an yetiwge birgeliktegi avtorlardan hesh biri haqi’li’ yemes.

13-statya. Do’rendi shi’g’armag’a bolg’an avtorli’q huqi’q.
Do’rendi shi’g’arma avtori’na ilim, a’debiyat ha’m ko’rkem wo’ner shi’g’armasi’ni’n’ usi’ avtor ta’repinen a’melge asi’ri’lg’an qayta islewge bolg’an avtorli’q huqi’qi’ tiyisli boli’p tabi’ladi’.
Do’rendi shi’g’armani’n’ avtori’ qayta islengen shi’g’armani’n’ avtori’ni’n’ huqi’qlari’n moyi’nlag’an jag’dayda, wo’zi do’retken shi’g’armag’a avtorli’q huqi’qi’nan paydalanadi’.
Do’rendi shi’g’arma avtori’ni’n’ avtorli’q huqi’qi’ qayta islewge tiykar bolg’an shi’g’armani’ basqa shaxslar da wo’zleri qayta islewine tosqi’nli’q yete almaydi’.

14-statya. Ji’yi’ndi’ shi’g’armag’a bolg’an avtorli’q huqi’q.
Ji’yi’ndi’ shi’g’armani’n’ avtori’na (du’ziwshisine) do’retiwshilik miynet na’tiyjesi bolg’an, usi’ avtor ta’repinen a’melge asi’ri’lg’an, materiallardi’ tan’lap ali’w yamasa jaylasti’ri’wg’a bolg’an avtorli’q huqi’qi’ tiyisli.
Du’ziwshi ji’yi’ndi’ shi’g’armag’a kirgizilgen shi’g’armalardan ha’r birinin’ avtori’ni’n’ huqi’qlari’n ta’n alg’an ha’m saqlag’an jag’dayda, avtorli’q huqi’qtan paydalanadi’.
Yeger avtorli’q sha’rtnamasi’nda basqasha qag’i’yda na’zerde tuti’lg’an bolmasa, ji’yi’ndi’ shi’g’armag’a kirgizilgen shi’g’armalardi’n’ avtorlari’ wo’z shi’g’armalari’nan paydalani’wg’a bolg’an toli’q huqi’qlari’n ji’yi’ndi’ shi’g’armadan baylani’ssi’z saqlap qaladi’.
Du’ziwshinin’ avtorli’q huqi’qi’ basqa shaxslardi’n’ wo’z ji’yi’ndi’ shi’g’armalari’n do’retiw ushi’n usi’ materiallardi’ g’a’rezsiz ra’wishte tan’lap ali’wi’na yamasa jaylasti’ri’wi’na tosqi’nli’q yete almaydi’.

15-statya. Audiovizual shi’g’armag’a bolg’an avtorli’q huqi’q.
Audiovizual shi’g’armani’n’ avtori’ (birgeliktegi avtorlari’) to’mendegilerden ibarat:
saxnalasti’ri’wshi’ rejissyor;
scenariy avtori’;
belgili bir audiovizual shi’g’arma ushi’n arnap do’retilgen tekstli yamasa tekstsiz muzi’kali’ shi’g’armani’n’ avtori’;
saxnalasti’ri’wshi’ woperator;
saxnalasti’ri’wshi’ xudojnik.
Atamasi’ yamasa ati’-familiyasi’ tayarlawshi’ si’pati’nda shi’g’armani’n’ tu’p nusqasi’nda yamasa nusqasi’nda ko’rsetilgen yuridikali’q yaki fizikali’q shaxs, yeger basqasha jag’day da’liyllengen bolmasa, usi’ audiovizual shi’g’armani’ tayarlawshi’ dep ta’n ali’nadi’.
Audiovizual shi’g’arma ko’pshilik aldi’nda atqari’lg’an jag’dayda, sazli’ shi’g’arma (tekstli yamasa tekstsiz) avtori’ wo’z sazli’ shi’g’armasi’ni’n’ ko’pshilik aldi’nda atqari’lg’anli’g’i’ ushi’n haqi’ ali’w huqi’qi’n saqlap qaladi’.

16-statya. Intervyu avtorlari’.
Intervyuge bolg’an avtorli’q huqi’q intervyu bergen shaxsqa ha’m intervyudi alg’an shaxsqa, yeger wolardi’n’ arasi’ndag’i’ kelisimde basqasha qag’i’yda na’zerde tuti’lg’an bolmasa, birgeliktegi avtorlar si’pati’nda tiyisli boladi’.
Intervyudan paydalani’wg’a tek g’ana intervyu bergen shaxsti’n’ kelisimi menen jol qoyi’ladi’.

17-statya. Shi’g’armalardi’n’ do’retiliwin sho’lkemlestiriwshi shaxslardi’n’ huqi’qlari’.
Shi’g’armalardi’n’ do’retiliwin sho’lkemlestiriwshi shaxslar (audiovizual shi’g’armalardi’ tayarlawshi’lar, enciklopediyalardi’ basi’p shi’g’ari’wshi’lar, prodyuserlar h.t.b.) tiyisli shi’g’armalardi’n’ avtorlari’ dep ta’n ali’nbaydi’. Biraq usi’ Ni’zamda yamasa basqa da ni’zamlarda na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda, bunday shaxslar usi’nday shi’g’armalardan paydalani’wda ayri’qsha huqi’qlarg’a iye boladi’.
Audiovizual shi’g’armani’ tayarlawshi’, bul shi’g’armadan paydalani’lg’anda, wo’z ati’-familiyasi’n yamasa atamasi’n ko’rsetiwge yaki ati’-familiyasi’ yamasa atamasi’ ko’rsetiliwin talap yetiwge huqi’qli’.
Enciklopediyalardan, enciklopediyali’q so’zliklerden, ilimiy jumi’slardi’n’ da’wirli ha’m dawamli’ toplamlari’nan, gazetalar, jurnallar ha’m basqa da da’wirli basi’li’mlardan paydalani’wg’a bolg’an ayri’qsha huqi’qlar wolardi’ basi’p shi’g’ari’wshi’g’a tiyisli. Bunday basi’li’mlardan ha’r qanday ta’rizde paydalani’lg’anda basi’p shi’g’ari’wshi’ wo’z ati’-familiyasi’n yamasa atamasi’n ko’rsetiwge yaki ati’-familiyasi’ yamasa atamasi’ ko’rsetiliwin talap yetiwge huqi’qli’.

18-statya. Avtordi’n’ jeke mu’lklik yemes huqi’qlari’.
Shi’g’armani’n’ avtori’na to’mendegi jeke mu’lklik yemes huqi’qlar tiyisli:
shi’g’armani’n’ avtori’ dep moyi’nlani’w huqi’qi’ (avtorli’q huqi’qi’);
shi’g’armadan avtordi’n’ haqi’qi’y ati’-familiyasi’n, laqabi’n ko’rsetken halda yamasa ati’-familiyasi’n ko’rsetpesten yag’ni’y ati’ ko’rsetilmey paydalani’w yamasa paydalani’wg’a ruxsat beriw huqi’qi’ (avtorli’q ati’-familiyasi’na bolg’an huqi’q);
shi’g’armani’ ha’r qanday formada ja’riyalaw yamasa ja’riyalawg’a ruxsat beriw huqi’qi’ (ja’riyalawg’a bolg’an huqi’q), soni’n’ ishinde qaytari’p ali’w huqi’qi’;
shi’g’armani’, soni’n’ ishinde woni’n’ atamasi’n avtordi’n’ nami’si’ ha’m abi’royi’na zi’yan keltiriw mu’mkin bolg’an ha’r qanday ta’rizde buzi’p ko’rsetiliwine yamasa ha’r qanday basqa da usi’nday ha’reketlerden qorg’aw huqi’qi’ (avtordi’n’ abi’royi’n qorg’aw huqi’qi’).
Avtor shi’g’armani’ ja’riyalaw haqqi’nda aldi’n qabi’l yetken sheshiminen shi’g’armadan paydalani’w huqi’qi’n alg’an shaxslarg’a wolar usi’nday sheshimnin’ sebebinen ko’rgen za’leldin’ worni’n, soni’n’ ishinde qoldan berilgen paydani’ wo’tew sha’rti menen, bas tarti’w huqi’qi’na (shi’g’armani’ shaqi’ri’p ali’w huqi’qi’na) iye. Yeger shi’g’arma ja’riyalang’an bolsa, avtor woni’ shaqi’ri’p alg’anli’g’i’ haqqi’nda ko’pshilikke ma’lim yetiwi sha’rt. Bunda wol shi’g’armani’n’ buri’n tayarlang’an nusqalardi’n’ wo’z yesabi’nan aylani’stan ali’p qoyi’wg’a huqi’qli’. Yeger avtor menen du’zilgen sha’rtnamada basqasha qag’i’yda na’zerde tuti’lg’an bolmasa, bul qag’i’ydalar xi’zmet shi’g’armalari’na qollani’lmaydi’.
Shi’g’armani’ ja’riyalaw, ko’pshilik aldi’nda atqari’w yamasa wonnan basqasha ta’rizde paydalani’wda shi’g’armani’n’ wo’zine, atamasi’na ha’m avtordi’n’ ati’-familiyasi’ ko’rsetiliwine qanday da bir wo’zgeris kirgiziwge tek g’ana avtordi’n’ kelisimi menen jol qoyi’ladi’.
Avtordi’n’ kelisimisiz woni’n’ shi’g’armasi’n illyustraciyalar, so’z basi’, son’g’i’ so’z, sholi’wlar yamasa qanday da bir tu’sindirmeler menen basi’p shi’g’ari’w qadag’an yetiledi.
Avtordi’n’ jeke mu’lklik yemes huqi’qlari’, woni’n’ mu’lklik huqi’qlari’na qaramastan, wog’an tiyisli boli’p, shi’g’armadan paydalani’wg’a bolg’an ayri’qsha huqi’qlar basqa shaxsqa wo’tkerilgen jag’dayda da woni’n’ wo’zinde saqlani’p qaladi’.
Avtordi’n’ wo’z jeke mu’lklik yemes huqi’qlari’n a’melge asi’ri’wdan bas tarti’w haqqi’nda qaysi’ bir shaxs penen kelisimi ha’m bul haqqi’ndag’i’ arzasi’ wo’z-o’zinen haqi’qi’y yemes.

19-statya. Avtordi’n’ mu’lklik huqi’qlari’.
Avtor shi’g’armadan ha’r qanday formada ha’m ha’r qanday usi’lda paydalani’wda ayri’qsha huqi’qlarg’a iye.
Yuridikali’q ha’m fizikali’q shaxslar, usi’ Ni’zamda ko’rsetilgennen ti’sqari’ jag’daylarda, shi’g’armadan tek g’ana huqi’q iyesi yamasa basqa wa’killikli shaxs penen du’zilgen sha’rtnamag’a muwapi’q, soni’n’ ishinde mu’lklik huqi’qlardi’ ja’ma’a’tlik tiykarda basqari’wshi’ sho’lkemler menen du’zilgen sha’rtnamag’a muwapi’q yamasa wolar bolmag’an jag’dayda, bul sho’lkemlerdin’ wazi’ypalari’ ha’m minnetlemelerin wori’nlawshi’ sho’lkem menen du’zilgen sha’rtnamag’a muwapi’q paydalani’wi’ mu’mkin.
Avtordi’n’ shi’g’armadan paydalani’wg’a bolg’an ayri’qsha huqi’qlari’ to’mendegi ha’reketlerdi a’melge asi’ri’w yamasa bunday ha’reketlerge ruxsat beriw huqi’qi’n an’latadi’:
shi’g’armani’ ta’kirarlaw (ta’kirarlaw huqi’qi’);
shi’g’armani’n’ tu’p nusqasi’n yamasa nusqalari’n sati’w yaki menshik huqi’qi’n basqasha ta’rizde basqa bir shaxsqa wo’tkeriw joli’ menen tarqati’w (tarqati’w huqi’qi’);
shi’g’armani’ ha’mmenin’ di’qqati’na jetkeriw (ha’mmenin’ di’qqati’na jetkeriw huqi’qi’);
shi’g’armani’n’ tu’p nusqasi’n yamasa nusqalari’n prokatqa beriw (prokatqa beriw huqi’qi’);
tarqati’w maqsetinde shi’g’armani’n’ nusqalari’n, soni’n’ ishinde toli’q avtorli’q huqi’qlari’ iyesinin’ ruxsati’ menen tayarlang’an nusqalari’n import yetiw (import yetiw huqi’qi’);
shi’g’armani’ si’m (kabel) arqali’ yamasa basqa da usi’g’an uqsas qurallar ja’rdeminde beriw joli’ menen ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw (kabel arqali’ jiberiw huqi’qi’);
shi’g’armag’a du’zetiwler kirgiziw, woni’ aranjirovkalaw yamasa basqasha ta’rizde qayta islew (qayta islew huqi’qi’);
shi’g’armani’ ko’pshilik aldi’nda ko’rsetiw (ko’pshilik aldi’nda ko’rsetiw huqi’qi’);
shi’g’armani’ ko’pshilik aldi’nda atqari’w (ko’pshilik aldi’nda atqari’w huqi’qi’);
shi’g’armani’ si’msi’z qurallar ja’rdeminde beriw joli’ menen ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw (efirge uzati’w huqi’qi’);
shi’g’armani’ awdari’w (awdari’w huqi’qi’);
shi’g’armani’ ha’mmenin’ di’qqati’na ta’kirarlap jiberiw, yeger bunday jiberiw da’slepki jiberiwdi a’melge asi’rg’an sho’lkemnen basqa sho’lkem ta’repinen a’melge asi’ri’lsa (ha’mmenin’ di’qqati’na ta’kirarlap jiberiw huqi’qi’).
Avtor wo’z shi’g’armasi’nan paydalani’wdi’n’ ha’r bir tu’ri ushi’n haqi’ ali’w huqi’qi’na (haqi’ ali’w huqi’qi’) iye.
Yeger ja’riyalang’an shi’g’armani’n’ nusqalari’ wolardi’ sati’w yamasa menshik huqi’qi’n basqasha ta’rizde basqa shaxsqa wo’tkeriw arqali’ puqarali’q aylani’sqa ni’zamli’ kirgizilgen bolsa, wolardi’ keleshekte avtordi’n’ kelisimisiz ha’m wog’an haqi’ to’lemesten tarqati’wg’a jol qoyi’ladi’, usi’ Ni’zamni’n’ 23-statyasi’ni’n’ u’shinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an jag’day bug’an kirmeydi.
Shi’g’armadan da’ramat ali’w maqsetinde paydalani’lg’anli’g’i’ yamasa wonnan paydalani’w bunday maqsetke qarati’lmag’anli’g’i’na qaramastan, shi’g’armadan paydalani’lg’an dep yesaplanadi’.
Shi’g’armani’n’ mazmuni’n qurawshi’ rejelerdi (oylap tabi’wlardi’, basqa da texnikali’q, ekonomikali’q, sho’lkemlestiriwshilik ha’m usi’g’an uqsas sheshimlerdi) a’meliy qollani’w shi’g’armadan avtorli’q huqi’q ma’nisinde paydalani’w dep yesaplanbaydi’.

20-statya. Avtordi’n’ ayi’ri’m mu’lklik huqi’qlari’ni’n’ wo’zine ta’n wo’zgeshelikleri.
Avtordi’n’ shi’g’armani’ awdari’wg’a ha’m qayta islewge bolg’an ayri’qsha huqi’qlari’ awdari’lg’an yamasa qayta islengen shi’g’armag’a baylani’sli’ usi’ Ni’zamni’n’ 19-statyasi’ni’n’ u’shinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an ha’reketlerdi a’melge asi’ri’w yamasa bunday ha’reketlerge ruxsat beriw huqi’qi’n wo’z ishine aladi’.
Avtordi’n’ dizaynerlik, arxitekturali’q, qala quri’li’si’ ha’m bag’-park do’retiw joybarlari’nan paydalani’wg’a bolg’an ayri’qsha huqi’qlari’ bunday joybarlardi’ haqi’yqatta a’melge asi’ri’wdi’ da wo’z ishine aladi’. Qabi’l yetilgen arxitekturali’q joybardi’n’ avtori’, yeger sha’rtnamada basqasha qag’i’yda na’zerde tuti’lg’an bolmasa, buyi’rtpashi’dan quri’li’sqa baylani’sli’ hu’jjetlerdi islep shi’g’i’w ha’m imarat yamasa quri’lmani’ quri’wda wo’z joybari’n a’melge asi’ri’wda qatnasi’w huqi’qi’n beriwdi talap yetiwge huqi’qli’.

21-statya. Prokatqa beriw huqi’qi’.
Audiovizual shi’g’armalar, EYeM ushi’n bag’darlamalar, fonogrammag’a jazi’lg’an shi’g’armalardi’n’ avtorlari’ shi’g’armani’n’ tu’p nusqasi’n yamasa nusqasi’n prokatqa beriwge ruxsat yetiwde ayri’qsha huqi’qqa iye. Yeger usi’nday prokat bul shi’g’armalardi’ ta’kirarlawg’a bolg’an ayri’qsha huqi’qqa aytarli’qtay zi’yan keltiretug’i’n ken’ ko’lemli ta’kirarlawg’a ali’p kelmese, sonday-aq, EYeM ushi’n bag’darlamalarg’a baylani’sli’, yeger EYeM bag’darlamani’n’ wo’zi prokatti’n’ tiykarg’i’ wobekti bolmasa, usi’ bo’limnin’ rejeleri audiovizual shi’g’armalarg’a qollani’lmaydi’.
Fonogramma yamasa audiovizual shi’g’armani’n’ nusqalari’n prokatqa beriwde fonogramma yamasa audiovizual shi’g’armani’ prokatqa beriw huqi’qi’ fonogrammani’ tayarlawshi’g’a yamasa audiovizual shi’g’armani’ prokatqa beriw huqi’qi’ fonogrammani’ tayarlawshi’g’a yamasa audiovizual shi’g’armani’ tayarlawshi’g’a wo’tkerilgenligine qaramastan avtor fonogramma yamasa audiovizual shi’g’armani’n’ nusqalari’ni’n’ prokati’ ushi’n haqi’ ali’w huqi’qi’n saqlap qaladi’. Usi’ haqi’ni’n’ yen’ kem mug’dari’, woni’ to’lew sha’rtleri ha’m ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.

22-statya. Shi’g’armalardi’ saqlaw ushi’n tapsi’ri’w.
Yeger shi’g’arma saqlaw ushi’n ha’r kimnin’ paydalani’wi’ mu’mkin bolg’an saqlaw worni’na (depozitariyge) tapsi’ri’lg’an bolsa ha’m depozitariy menen du’zilgen sha’rtnamag’a muwapi’q usi’ depozitariyge mu’ra’jat yetetug’i’n ha’r qanday shaxsti’n’ shi’g’armani’n’ nusqasi’n ali’wi’ mu’mkin bolsa, shi’g’armadan bul ta’rizde paydalani’w shi’g’armalardi’n’ qoljazbalari’n, ha’r qanday materialli’q tu’rdegi basqa da shi’g’armalardi’ saqlaw ushi’n tapsi’ri’w dep ta’n ali’nadi’.
Shi’g’armani’ saqlaw ushi’n tapsi’ri’w ayri’qsha avtorli’q huqi’q iyesinin’ depozitariy menen du’zilgen, shi’g’armadan paydalani’w sha’rtlerin belgilewshi sha’rtnama tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’. Bunday sha’rtnama ha’m depozitariydin’ paydalani’wshi’ menen du’zgen sha’rtnamasi’ g’alaba sha’rtnama boli’p yesaplanadi’.

23-statya. Su’wretlew ko’rkem wo’neri sha’rtnamalari’nan paydalani’w huqi’qi’. Dawamli’ huqi’q.
Su’wretlew ko’rkem wo’neri shi’g’armasi’ni’n’ avtori’ shi’g’armani’n’ menshik iyesinen wo’z shi’g’armalari’n ta’kirarlaw huqi’qi’n (paydalani’w huqi’qi’n) a’melge asi’ri’w imkaniyati’n beriwdi talap yetiwge huqi’qli’. Bunda shi’g’armani’n’ menshik iyesinen shi’g’armani’ avtorg’a jetkerip beriwdi talap yetiw mu’mkin yemes.
Su’wretlew ko’rkem wo’neri shi’g’armasi’na bolg’an menshik huqi’qi’ni’n’ avtordan basqa shaxsqa (haqi’ to’lenip yamasa tegin) wo’tiwi bul shi’g’armani’n’ da’slepki sati’li’wi’n bildiredi.
Su’wretlew ko’rkem wo’neri shi’g’armasi’n aldi’ng’i’ bahasi’nan keminde jigirma procent joqari’ baha boyi’nsha ja’riyali’ qayta sati’wdi’n’ («Kim zi’yat» sawdasi’, su’wretlew ko’rkem wo’neri galereyasi’, ko’rkemlik salon, du’kan ha’m t.b. arqali’) ha’r bir jag’dayi’nda avtor sati’wshi’dan qayta sati’w bahasi’ni’n’ bes procenti mug’dari’nda haqi’ ali’w huqi’qi’na iye (dawamli’ huqi’q). Bul huqi’q basqa shaxsqa wo’tkerilmeydi ha’m tek g’ana avtordi’n’ ni’zam boyi’nsha miyrasxorlari’na avtorli’q huqi’qti’n’ ha’reket yetiw mu’ddetine wo’tedi.

24-statya. Avtorli’q huqi’qlardi’n’ shekleniwi.
Avtor ha’m basqa shaxslardi’n’ shi’g’armadan paydalani’w bari’si’ndag’i’ ayri’qsha huqi’qlari’n sheklewge usi’ Ni’zamni’n’ 25-33-statyalari’nda yamasa basqa ni’zamlarda na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda g’ana jol qoyi’ladi’.
Usi’ sheklewler shi’g’armadan normal paydalani’li’wi’na wori’nsi’z zi’yan keltirmew ha’m avtordi’n’ ni’zamli’ ma’plerin tiykarsi’z kemsitpew sha’rti menen g’ana qollani’ladi’.

25-statya. Shi’g’armalardi’ avtordi’n’ kelisimisiz ha’m haqi’ to’lemesten jeke maqsetlerde ta’kirarlaw.
Ja’riyalang’an shi’g’armani’ jeke maqsetlerde avtordi’n’ yamasa basqa huqi’q iyesinin’ kelisimisiz ha’m haqi’ to’lemegen halda ta’kirarlawg’a jol qoyi’ladi’, usi’ Ni’zamni’n’ 33-statyasi’nda na’zerde tuti’lg’an jag’daylar bug’an kirmeydi.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminin’ qag’i’ydalari’:
imaratlar ha’m quri’lmalar tu’rindegi arxitekturali’q shi’g’armalardi’ ta’kirarlawg’a;
mag’li’wmatlar bazalari’n yamasa wolardi’n’ a’hmiyetli bo’leklerin ta’kirarlawg’a;
ni’zamda na’zerde tuti’lg’an jag’daylardi’ yesapqa almag’anda, EYeM ushi’n bag’darlamalardi’ ta’kirarlawg’a;
kitaplardi’ (toli’q) ha’m notali’ tekstlerdi reprografiyali’q ta’kirarlawg’a baylani’sli’ qollani’lmaydi’.

26-statya. Shi’g’armalardan avtordi’n’ ati’-familiyasi’n ko’rsetip, yerkin paydalani’w.
Shi’g’armadan avtordi’n’ ati’-familiyasi’n ha’m ali’ng’an derekti a’lbette ko’rsetken halda ja’ne shi’g’armadan normal paydalani’wi’na zi’yan keltirmew ha’m avtordi’n’ ni’zamli’ ma’plerin kemsitpew sha’rti menen to’mendegi ta’rizde yerkin paydalani’wg’a jol qoyi’ladi’:
jariyalang’an shi’g’armalardan tu’p nusqada ha’m awdarmada ilimiy, izertlew, polemika, si’n ha’m reklama menen baylani’sli’ bolmag’an ma’limleme maqsetlerinde go’zlengen maqsetke sa’ykes ko’lemde citata ali’w, soni’n’ ishinde gazeta ha’m jurnallardag’i’ maqalalardan u’zindilerdi baspaso’z sholi’wlari’ tu’rinde ta’kirarlaw;
ja’riyalang’an shi’g’armalardan yamasa bunday shi’g’armalardi’n’ u’zindilerinen bilimlendiriw ha’m woqi’w tu’rindegi basi’li’mlarda, radioesittiriw ha’m teleko’rsetiwlerde, sesli ha’m video jazi’wlarda go’zlengen maqsetke sa’ykes ko’lemde mi’sal si’pati’nda paydalani’w;
ku’ndelikli siyasiy, ekonomikali’q, socialli’q ha’m diniy ma’seleler boyi’nsha gazeta ha’m jurnallarda basi’lg’an maqalalar yamasa efirge berilgen yaki kabel arqali’ jiberilgen usi’ tu’rdegi shi’g’armalardi’ gazetalarda ta’kirarlaw, efirge beriw yamasa kabel arqali’ jiberiw, usi’nday paydalani’w avtor ta’repinen qadag’an yetilgen jag’daylar bug’an kirmeydi;
ko’pshilik aldi’nda shi’g’i’p so’ylengen siyasiy bayanatlar, mu’ra’jatlar, bildiriwler ha’m usi’g’an uqsas shi’g’armalardi’ go’zlengen maqsetlerge sa’ykes ko’lemde gazetalarda ta’kirarlaw, efirge beriw yamasa kabel arqali’ jiberiw. Bunda usi’nday shi’g’armalardi’ toplamlarda ja’riyalaw huqi’qi’ avtorda saqlani’p qaladi’;
ku’ndelikli waqi’yalar processinde ko’riw yamasa yesitiw mu’mkin bolg’an shi’g’armalardi’ usi’nday waqi’yalardi’n’ sholi’wlari’nda fotografiya yamasa kinemotografiya qurallari’ ja’rdeminde efirge uzati’w yamasa kabel arqali’ jiberiw joli’ menen ma’limleme maqsetine sa’ykes ko’lemde ta’krarlaw yamasa ha’mmenin’ di’qqati’ ushi’n jiberiw. Bunda usi’nday shi’g’armalardi’ toplamlarda ja’riyalaw huqi’qi’ avtorda saqlani’p qaladi’;
da’ramat ali’wdi’ go’zlemegen halda ko’zi a’zziler ushi’n relefli – tochkali’ ha’ripler yaki basqa usi’llar menen ja’riyalang’an shi’g’armalardi’ ta’kirarlaw, usi’nday ta’kirarlaw usi’llari’ ushi’n arnawli’ do’retilgen shi’g’armalar bug’an kirmeydi.
Puqarali’q aylani’sqa ni’zamli’ kirgizilgen shi’g’armalardi’n’ nusqalari’n kitapxanalar ta’repinen waqi’tsha paydalani’wg’a avtordi’n’ yaki basqa da huqi’q iyesinin’ kelisimisiz ha’m haqi’ to’lemegen halda beriwge jol qoyi’ladi’. Bunda avtorli’q huqi’q wobektleri bolg’an, cifrali’ tu’rde bildirilgen shi’g’armalardi’n’ nusqalari’, soni’n’ ishinde kitapxana resurslari’nan wo’z-ara paydalani’w ta’rtibinde beriletug’i’n shi’g’armalardi’n’ nusqalari’ bul shi’g’armalardi’n’ cifrali’ tu’rdegi ko’shirme nusqalari’n do’retiw imkaniyati’na jol qoymaw sha’rti menen tek g’ana kitapxanalardi’n’ imaratlari’nda waqi’tsha paylani’wg’a beriliwi mu’mkin.

27-statya. Shi’g’armalardan reprografiyali’q ta’kirarlaw joli’ menen paydalani’w.
Da’ramat ali’wdi’ go’zlemegen halda, avtordi’n’ yamasa basqa da huqi’q iyesinin’ kelisimisiz ha’m haqi’ to’lemesten, lekin shi’g’armadan paydalani’li’p ati’rg’an avtordi’n’ ati’-familiyasi’n ha’m ali’ng’an deregin a’lbette ko’rsetken ta’rizde:
kitapxanalar ha’m arxivler ta’repinen – shi’g’armani’n’ jog’alg’an yamasa jaramsi’z boli’p qalg’an nusqalari’n tiklew, almasti’ri’w ushi’n, sonday-aq wo’z qorlari’nan bul shi’g’armalardi’ qanday da bir sebep penen jog’altqan basqa kitapxanalar ha’m arxivlerge shi’g’armalardi’n’ nusqalari’n beriw ushi’n ja’riyalang’an shi’g’armani’;
kitapxanalar ha’m arxivler ta’repinen puqaralardi’n’ woqi’w ha’m izertlew maqsetlerindegi sorawlari’ boyi’nsha, sonday-aq bilimlendiriw ma’kemeleri ta’repinen auditoriya shi’ni’g’i’wlari’ ushi’n toplamlarda, gazetalar ha’m basqa da da’wirli basi’li’mlarda basi’lg’an ayi’ri’m maqalalar ha’m kishi ko’lemli shi’g’armalardi’, ja’riyalang’an jazba shi’g’armalardan (su’wretli yamasa su’wretsiz) qi’sqa u’zindilerdi bir nusqada reprografiyali’q ta’kirarlawg’a jol qoyi’ladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 2419

Betler