Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (91 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (91 KB)

«Arxeologiyali’q miyras obyektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

I–bap. Uli’wma rejeler

1-statya. Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti.
Usi’ Ni’zamni’n’ maqseti arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ qatnasi’qlardi’ retlestiriwden ibarat.

2-statya. Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri.
Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri usi’ Ni’zam ha’m basqa da ni’zam aktlerinen ibarat.
Yeger Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’qarali’q sha’rtnamasi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ «Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’nda»g’i’ Ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’ani’nan basqasha qag’i’ydalar belgilengen bolsa, xali’qarali’q sha’rtnamani’n’ qag’i’ydalari’ qollani’ladi’.

3-statya. Tiykarg’i’ tu’sinikler
Usi’ Ni’zamda to’mendegi tiykarg’i’ tu’sinikler qollani’ladi’:
arxeolog – tiyisli joqari’ mag’li’wmatqa iye bolg’an izertlewshi;
Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’ – ha’r bir arxeologiyali’q predmet haqqi’ndag’i’ tiykarg’i’ mag’li’wmatlar wori’n alg’an yesapqa ali’w hu’jjeti;
arxeologiyali’q predmet  arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’wda yamasa xojali’q ha’m basqa da jumi’s bari’si’nda ani’qlang’an, sonday-aq tosattan tabi’lg’an (g’a’ziyne) ha’m identifikaciyalawdan wo’tkerilgen materialli’q qaldi’q;
arxeologiyali’q yestelik – materialli’q ma’deniy miyras wobektlerinin’ ma’mleketlik kadastri’na kirgizilgen arxeologiyali’q wobekt;
arxeologiyali’q miyras wobektleri – arxeologiyali’q wobektler ha’m arxeologiyali’q predmetler kompleksi;
arxeologiyali’q qadag’alaw – arxeologiyali’q wobektti saqlaw maqsetinde a’melge asi’ri’latug’i’n ha’m arxeologiyali’q wobekt aymag’i’ni’n’ shegaralari’nda jer qazi’w, jer du’ziw, quri’li’s, melioraciya, xojali’q, jol quri’w jumi’slari’n ha’m basqa da jumi’slardi’ wori’nlawda ma’deniy miyras wobektlerin saqlaw talaplari’na boysi’ni’li’wi’ u’stinen qadag’alaw wornati’latug’i’n arxeologiyali’q izertlew tu’ri;
arxeologiyali’q wobekt – insanni’n’ turmi’s ha’reketinin’ barli’q ko’rinislerine baylani’sli’ ha’m saqlani’w jag’dayi’na qaramastan arxeologiyali’q, antropologiyali’q, etnografiyali’q qunli’li’qqa yamasa basqa da tariyxi’y, ilimiy, ko’rkemlik, ma’deniy qunli’li’qqa iye bolg’an wori’n, quri’lma (shi’g’arma) imarat, kompleks (ansambl), wolardi’n’ bo’lekleri, wolar menen baylani’sli’ aymaqlar;
arxeologiyali’q izertlew – arxeologiyali’q wobektler, arxeologiyali’q yestelikler ha’m arxeologiyali’q predmetlerdi u’yreniw arqali’ jan’a bilimlerdi iyelew maqsetinde a’melge asi’ri’latug’i’n jumi’s;
arxeologiyali’q qazi’wlar – arxeologiyali’q izertlewdin’ arxeologiyali’q wobektte qazi’w jumi’slari’n paydalang’an halda ma’deniy qatlamlar, arxitekturali’q ha’m basqa da materialli’q qaldi’qlardi’ u’yreniw maqsetinde a’melge asi’ri’latug’i’n tu’ri;
arxeologiyali’q izleniwler – arxeologiyali’q wobekttin’ ma’deniy qatlami’ni’n’ jemiriliwi menen baylani’sli’ bolmag’an (ma’deniy qatlamni’n’ qali’n’li’g’i’n ani’qlaw ushi’n sheklengen qazi’wdan ti’sqari’) ha’m arxeologiyali’q wobektti ani’qlaw, kartag’a tu’siriw, woni’n’ shegaralari’n belgilew, tu’sindiriw, tekseriw, sonday-aq buri’n ani’qlang’an arxeologiyali’q wobekt haqqi’nda zamanago’y mag’li’wmatlardi’ ali’w maqsetinde a’melge asi’ri’latug’i’n arxeologiyali’q izertlew tu’ri;
ilimiy yesabat – ashi’q qag’az ha’m ruxsatnamag’a muwapi’q a’melge asi’ri’lg’an arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’n’ na’tiyjeleri haqqi’nda toli’q mag’li’wmat beriwshi hu’jjet;
ashi’q qag’az – arxeologti’n’ professional da’rejesin tasti’yi’qlawshi’ ha’m wog’an arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w huqi’qi’n beriwshi hu’jjet;
ruxsatnama – ashi’q qag’az alg’an arxeologqa arxeologiyali’q wobektte arxeologiyali’q izleniwlerdi, arxeologiyali’q qazi’wlardi’ ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w huqi’qi’n beriwshi hu’jjet.

4-statya. Arxeologiyali’q miyras wobektlerine bolg’an menshik huqi’qi’.
Arxeologiyali’q miyras wobektlerine bolg’an menshik huqi’qi’ ma’mleketke tiyisli boli’p tabi’ladi’.
Arxeologiyali’q predmetler woperativ basqari’w huqi’qi’ tiykari’nda ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’li’wi’ mu’mkin.
Arxeologiyali’q miyras wobektleri materialli’q ma’deniy miyras wobektleri qatari’na kiredi.

II–bap. Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ ma’mleketlik basqari’w

5-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esinin’ arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ wa’killikleri.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi:
Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’ haqqi’ndag’i’ rejeni tasti’yi’qlaydi’;
arxeologiyali’q predmetlerdi Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik kataloginde dizimnen wo’tkeriw ta’rtibin belgileydi;
arxeologiyali’q predmetlerdi ma’mleketke tapsi’ri’w ha’m wolardi’ ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’w ta’rtibin belgileydi;
ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’lg’an arxeologiyali’q predmetlerden paydalani’w ta’rtibin belgileydi;
arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli ma’kemeni (bunnan bi’lay tekstte arnawli’ wa’killikli ma’keme dep ali’nadi’) belgileydi;
xali’qarali’q arxeologiyali’q izertlewlerdi sho’lkemlestiriw ta’rtibin belgileydi;
arxeologiyali’q miyras wobektleri tiyisli da’rejede qorg’ali’wi’ ha’m saqlani’wi’ ushi’n sharayatlardi’ ta’miyinleydi;
arxeologiyali’q miyras wobektlerinin’ pu’tin saqlani’wi’ jag’dayi’ u’stinen ma’mleketlik qadag’alawdi’ a’melge asi’radi’;
ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeologqa arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ sho’lkemlestiriwde ja’rdem beredi;
jer qazi’w, jer du’ziw, quri’li’s, melioraciya, xojali’q, jol quri’w jumi’slari’ ha’m basqa da jumi’slar ushi’n jer uchastkalari’ aji’rati’li’wi’n joybarlawda arxeologiyali’q wobektlerdi saqlaw talaplari’ saqlani’wi’n ni’zam aktlerine muwapi’q ta’miyinleydi;
puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’n, ma’mleketlik yemes kommerciyali’q yemes sho’lkemlerdi ha’m puqaralardi’ arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw, saqlaw ha’m u’git-na’siyatlaw boyi’nsha ilajlar wo’tkeriwge i’qti’yarli’ tiykarda tartadi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da wa’killiklerdi a’melge asi’ri’wi’ mu’mkin.

6-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrliginin’ arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ wa’killikleri.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi:
arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw, wolardan paydalani’w ha’m arxeologiyali’q izertlewlerdi qollap-quwatlaw boyi’nsha ma’mleketlik bag’darlamalardi’ islep shi’g’i’wda qatnasadi’;
arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw, saqlaw ha’m wolardan paydalani’w u’stinen ma’mleketlik qadag’alawdi’ a’melge asi’radi’;
arxeologiyali’q predmetlerdin’ yesabi’n ali’w ha’m saqlaw ta’rtibin belgileydi;
Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’n ju’rgizedi;
arxeologiyali’q predmetlerdi Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkeredi;
arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkerilgen arxeologiyali’q predmetlerdi iyelikten shi’g’ari’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetedi;
ruxsatnama beriw ta’rtibi ha’m sha’rtlerin belgileydi;
ruxsatnama beredi;
berilgen ha’r bir ruxsatnama boyi’nsha ilimiy yesabat qabi’l yetedi;
ilimiy yesabatlar arxivin toplaydi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da wa’killiklerdi a’melge asi’ri’wi’ mu’mkin.

7-statya. Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ arnawli’ wa’killikli ma’keme.
Arnawli’ wa’killikli ma’keme:
ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerinde a’melge asi’ri’latug’i’n arxeologiyali’q izertlewlerdi muwapi’qlasti’radi’;
arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w ta’rtibin tasti’yi’qlaydi’;
arxeologiyali’q wobektlerde arnawli’ a’sbap-u’skenelerden paydalani’w ta’rtibi ha’m sha’rtlerin tasti’yi’qlaydi’;
arxeologiyali’q wobektlerde arnawli’ a’sbap-u’skenelerden paydalani’w ushi’n arnawli’ ruxsatnama beredi;
o’zine bekitilgen arxeologiyali’q predmetlerdin’ yesabi’ ju’rgiziliwi ha’m saqlani’wi’n ta’miyinleydi;
ilimiy yesabatti’ du’ziw, ekspertizadan wo’tkeriw ha’m wonnan paydalani’w ta’rtibin tasti’yi’qlaydi’;
ashi’q qag’az beriw ta’rtibi ha’m sha’rtlerin, woni’n’ formalari’ u’lgilerin tasti’yi’qlaydi’;
ashi’q qag’az beredi;
berilgen ha’r bir ashi’q qag’az boyi’nsha ilimiy yesabat qabi’l yetedi;
ilimiy yesabatlar arxivin toplaydi’;
arxeologiyali’q miyras wobektlerinin’ tariyxi’y-ma’deniy ekspertizasi’n wo’tkeriwde qatnasadi’.
Arnawli’ wa’killikli ma’keme ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da wa’killiklerdi a’melge asi’ri’wi’ mu’mkin.

III–bap. Arxeologiyali’q miyras wobektlerinin’ ma’mleket ta’repinen qorg’ali’wi’ ha’m wolardan paydalani’w

8-statya. Arxeologiyali’q wobektlerdin’ ma’mleket ta’repinen qorg’ali’wi’n ta’miyinlew ha’m wolardan paydalani’w.
Arxeologiyali’q wobektlerdin’ ma’mleket ta’repinen qorg’ali’wi’n ta’miyinlew ha’m wolardan paydalani’w ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

9-statya. Arxeologiyali’q wobektti materialli’q ma’deniy miyras wobektlerinin’ ma’mleketlik kadastri’na kirgiziw.
Arxeologiyali’q wobektti materialli’q ma’deniy miyras wobektlerinin’ ma’mleketlik kadastri’na kirgiziw ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

10-statya. Arxeologiyali’q yestelikti materialli’q ma’deniy miyras
obektlerinin’ ma’mleketlik kadastri’nan shi’g’ari’w
Arxeologiyali’q yestelikti materialli’q ma’deniy miyras wobektlerinin’ ma’mleketlik kadastri’nan shi’g’ari’w woni’ u’zil-kesil arxeologiyali’q izertlewden keyin g’ana ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

11-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdi ma’mleketlik yesapqa ali’w ha’m saqlaw.
Arxeologiyali’q predmetlerdi ma’mleketlik yesapqa ali’wg’a wolardi’ ani’qlaw, toli’q ta’riyplemesi menen wolardi’n’ dizimin du’ziw, ilimiy ha’m ma’deniy qunli’li’g’i’n ani’qlaw, ilimiy yesabat usi’ni’w,arxeologiyali’q predmetlerdi Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkeriw, ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’lg’an arxeologiyali’q predmetlerdin’ yesabi’n ali’w kiredi.
Arxeologiyali’q predmetlerdi saqlaw wolardi’n’ pu’tin saqlani’wi’n ta’miyinlew ushi’n materialli’q ha’m huqi’qi’y sharayatlar jarati’li’wi’n na’zerde tutadi’.
Ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’lg’an arxeologiyali’q predmetlerdin’ yesabi’n ju’rgiziw ha’m saqlaw Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi belgilegen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.

12-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’n ju’rgiziw.
Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’n Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi ju’rgizedi.
Yuridikali’q shaxslardi’n’ arxeologiyali’q predmetlerge bolg’an puqarali’q huqi’q ha’m minnetlerin belgilewge, wo’zgertiwge yamasa biykarlawg’a qarati’lg’an ha’reketleri usi’ ha’reketler Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkerilgennen son’ g’ana a’melge asi’ri’ladi’.

13-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdi Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkeriw.
Arxeologiyali’q predmetlerdi Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkeriw Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’.

14-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkerilgen arxeologiyali’q predmetlerdi iyelikten shi’g’ari’w.
Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkerilgen arxeologiyali’q predmetlerdi iyelikten shi’g’ari’w mu’mkin yemes, wolardi’n’ jog’ali’wi’, jemiriliwi yamasa basqa da arxeologiyali’q predmetlerge almasti’ri’li’wi’ jag’daylari’ bug’an kirmeydi.
Arxeologiyali’q predmetlerdin’ ma’mleketlik katalogi’nda dizimnen wo’tkerilgen arxeologiyali’q predmetlerdi usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda iyelikten shi’g’ari’w haqqi’ndag’i’ sheshim Wo’zbekstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi ta’repinen qabi’l yetiledi.

15-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdi ma’mleketke tapsi’ri’w ha’mde ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’w.
Arxeologiyali’q predmetler wolardi’ Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilengen ta’rtipte keyin ala ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’w ushi’n ma’mleketke tapsi’ri’li’wi’ kerek.
Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeolog arxeologiyali’q predmetler ma’mleketke tapsi’ri’li’wi’na shekem wolardi’n’ pu’tin saqlani’wi’n ta’miyinlewi tiyis.
Arxeologiyali’q predmetler ma’mleketke tapsi’ri’lg’annan keyin ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeologqa tapsi’ri’lg’anli’g’i’ fakti’n tasti’yi’qlawshi’ hu’jjet beriledi.
Arxeologiyali’q predmetlerdi ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’w haqqi’nda sheshim qabi’l yetilip ati’rg’anda, usi’ ma’kemelerde materialli’q-texnikali’q bazasi’ni’n’, soni’n’ ishinde, xana yamasa xanalar, saqlaw ushi’n za’ru’rli a’sbap-u’skeneler, qorg’aw qurallari’ ha’m wo’rtke qarsi’ qurallardi’n’ bar boli’wi’ ma’jbu’riy sha’rt boli’p yesaplanadi’.
Arxeologiyali’q predmetler wolar ani’qlang’an wori’nda qaldi’ri’lg’an jag’dayda ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeolog ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ ma’mleketlik basqari’wdi’ a’melge asi’ri’wshi’ tiyisli uyi’m menen birgelikte usi’ predmetlerdi konservaciyalaw ilajlari’n ko’riwi tiyis. Bunda usi’ arxeologiyali’q predmetler ta’riypleniwi, su’wretke ali’ni’wi’ ha’m ilimiy yesabatta ko’rsetip wo’tiliwi kerek.

16-statya. Ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’lg’an arxeologiyali’q predmetlerden paydalani’w.
Ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’lg’an arxeologiyali’q predmetlerden paydalani’wg’a tek g’ana to’mendegi maqsetlerde jol qoyi’ladi’:
ilimiy, ma’deniy, bilimlendiriw ha’m ag’arti’wshi’li’q jumi’si’;
arxeologiyali’q predmetlerdi ja’riyalaw.
Ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitip qoyi’lg’an arxeologiyali’q predmetlerden paydalani’w ta’rtibi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilenedi.

17-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdi saqlaw ilajlari’.
Arxeologiyali’q predmetlerdi saqlaw ilajlari’ konservaciyalaw, won’law ha’m rekonstrukciyalaw jumi’slari’n wo’z ishine aladi’.
Arxeologiyali’q predmetti konservaciyalaw – arxeologiyali’q predmetti bar ko’rinsinde saqlaw ha’m woni’n’ jag’dayi’ jamanlasi’wi’ni’n’ aldi’n ali’w maqsetinde a’melge asi’ri’latug’i’n ilimiy ha’m ilimiy-texnikali’q izertlewler ha’m wo’ndirislik jumi’slar kompleksi.
Arxeologiyali’q predmetti won’law – arxeologiyali’q predmettin’ tariyxi’y ha’m estetikali’q qunli’li’g’i’n ani’qlaw ha’m saqlap qali’w ha’m woni’n’ pu’tin saqlani’wi’n ta’miyinlew maqsetinde a’melge asi’ri’latug’i’n ilimiy ha’m ilimiy-texnikali’q ilajlar ha’mde wo’ndiris jumi’slari’ kompleksi.
Arxeologiyali’q predmetti rekonstrukciyalaw – pu’tinley yamasa bir bo’leginde zi’yanlang’an arxeologiyali’q predmetti tiklew boyi’nsha woni’n’ saqlani’p qalg’an tu’p nusqa bo’leklerin mu’mkinshiligi bari’nsha ani’qlasti’ri’w maqsetinde, biraq kirgizilgen toli’qti’ri’wlar ani’q bilinip turatug’i’n ta’rizde a’melge asi’ri’latug’i’n ilimiy ha’m ilimiy-texnikali’q izertlewler ha’m wo’ndiris jumi’slari’ kompleksi.
Arxeologiyali’q predmetti konservaciyalaw, won’law ha’m rekonstrukciyalaw jumi’slari’ usi’ arxeologiyali’q predmet bekitip qoyi’lg’an ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemesi ha’kimshiliginin’ sheshimi tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.

18-statya. Arxeologiyali’q predmetlerdi Wo’zbekstan Respublikasi’nan ali’p
shi’g’i’w
Arxeologiyali’q predmetler Wo’zbekstan Respublikasi’nan ali’p shi’g’i’li’wi’ mu’mkin yemes. Usi’ statyani’n’ yekinshi bo’liminde na’zerde tuti’lg’an jag’day bug’an kirmeydi.
Arxeologiyali’q predmetlerdi Wo’zbekstan Respublikasi’ aymag’i’nan ti’sqari’g’a waqi’tsha ali’p shi’g’i’w ni’zamda belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.

IV–bap. Arxeologiyali’q miyras wobektlerinin’ arxeologiyali’q izertleniwi

19-statya. Arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w sha’rtleri.
Arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alaw wo’z sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w na’zerde tuti’lg’an ma’mleketlik ma’kemeler ha’mde sho’lkemler ta’repinen g’ana arnawli’ wa’killikli ma’keme belgilegen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’. Wolar jumi’slardi’n’ sapali’ wori’nlani’wi’, ilimiy yesabatti’n’ wo’z waqti’nda usi’ni’li’wi’ ha’m sapasi’ ushi’n juwapker boladi’.
Arxeologta ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama bar bolsa g’ana arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’wg’a jol qoyi’ladi’. Wol arxeologiyali’q izleniwlerge, arxeologiyali’q qazi’wlarg’a ha’m arxeologiyali’q qadag’alawg’a tikkeley basshi’li’q yetiwi sha’rt.
Arxeologiyali’q wobektte qazi’wlardi’ wo’z basi’mshali’q penen a’melge asi’ri’w qadag’an yetiledi. Bunday ha’reket dawami’nda qolg’a kirgizilgen arxeologiyali’q predmetler ma’mleket menshigine tapsi’ri’li’wi’ kerek.

20-statya. Arxeologiyali’q qazi’wlardi’ jobalasti’ri’wdag’i’ arti’qmashi’li’q.
Arxeologiyali’q qazi’wlardi’ jobalasti’ri’wda arti’qmashi’li’q saqlani’wi’ tiyis boli’p, bunday arti’qmashi’li’qqa muwapi’q arxeologiyali’q qazi’wlar, birinshi gezekte, ta’biyg’i’y jemiriliw ha’m ni’zam aktlerine muwapi’q ha’r qanday basqa ha’reketler ha’m jag’daylar qa’wip tuwdi’ri’p ati’rg’an arxeologiyali’q wobektlerde yamasa arxeologiyali’q yesteliklerde a’melge asi’ri’ladi’.

21-statya. Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama beriw ta’rtibi ha’m sha’rtleri.
Ashi’q qag’az beriw ta’rtibi ha’m sha’rtleri, woni’n’ forma u’lgileri arnawli’ wa’killikli ma’keme ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Ruxsatnama beriw ta’rtibi ha’m sha’rtleri Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligi ta’repinen belgilenedi.

22-statya. Ashi’q qag’azdi’n’ formalari’ ha’m ha’reket yetiw mu’ddeti.
Arxeologiyali’q izertlewlerdin’ wo’zgesheligine qaray ashi’q qag’az to’mendegi formalarg’a iye boladi’:
arxeologiyali’q qazi’wlardi’ a’melge asi’ri’w huqi’qi’n beriwshi 1-forma;
onsha u’lken bolmag’an maydanlardi’ (1 arxeologiyali’q wobektte 20 kv metrge shekem) qazi’p ashqan halda arxeologiyali’q izleniwlerdi a’melge asi’ri’w ha’m arxeologiyali’q miyras wobektlerinin’ tariyxi’y-ma’deniy ekspertizasi’n wo’tkeriw ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w shen’berinde jer uchastkalari’n izertlew huqi’qi’n beriwshi 2-forma;
arxeologiyali’q wobektte birde-bir jer qazi’w jumi’slari’n wori’nlamag’an halda, arxeologiyali’q izleniwlerdi a’melge asi’ri’w (bug’an ashi’li’p qalg’an jerlerdegi sheklengen tazalaw jumi’slari’ kirmeydi) huqi’qi’n beriwshi 3-forma;
jer qazi’w, quri’li’s jumi’slari’ waqi’ti’nda jemirilip ati’rg’an yamasa avariyali’q jag’dayda bolg’an arxeologiyali’q wobektte woni’n’ jemiriliwi qa’wpin saplasti’ri’w maqsetindegi qorg’aw-qutqari’w qazi’wlari’n a’melge asi’ri’w huqi’qi’n beriwshi 4-forma.
1 ha’m 4-formalar boyi’nsha ashi’q qag’azlar belgili bir arxeologiyali’q wobektlerde arxeologiyali’q qazi’wlardi’ a’melge asi’ri’w ushi’n beriledi.
2 ha’m 3-formalar boyi’nsha ashi’q qag’azlar Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ tiyisli ha’kimshilik-aymaqli’q birligi ha’m za’ru’r bolg’an jag’daylarda, belgili bir arxeologiyali’q wobekt ko’rsetilip, arxeologiyali’q izleniwlerdi a’melge asi’ri’w ushi’n beriledi.
Berilgen sa’nesine qaramastan ashi’q qag’azdi’n’ ha’reket yetiw mu’ddeti kalendarli’q ji’ldi’n’ son’g’i’ ku’ninde tamamlanadi’.

23-statya. Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeologti’n’ huqi’qlari’.
Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeolog:
arxeologiyali’q izleniwlerdi, arxeologiyali’q qazi’wlardi’ ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ ashi’q qag’azda belgilengen sheklerde a’melge asi’ri’w;
arxeologiyali’q wobekttin’ jemiriliwine ali’p kelip ati’rg’an ha’r qanday ha’reketlerdi toqtati’w talabi’ menen jergilikli ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ ha’m puqaralardi’n’ wo’zin-o’zi basqari’w uyi’mlari’na mu’ra’jat yetiw;
o’zi ani’qlag’an arxeologiyali’q predmetlerdin’ arxeologiyali’q izertleniwi ha’m ilimiy ekspertizasi’n wo’tkeriw huqi’qi’na iye boladi’.
Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeolog ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da huqi’qlarg’a iye boli’wi’ mu’mkin.

24-statya. Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeologti’n’ minnetleri.
Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeolog:
ruxsatnamani’ ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ ma’mleketlik basqari’wdi’ a’melge asi’ri’wshi’ tiyisli uyi’mda dizimnen wo’tkeriwi;
arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ ashi’q qag’azda belgilengen sheklerde a’melge asi’ri’w ta’rtibine boysi’ni’wi’;
arxeologiyali’q izleniwler ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’wda arxeologiyali’q wobektte ani’qlang’an jemiriliwler haqqi’nda ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ ma’mleketlik basqari’wdi’ a’melge asi’ri’wshi’ tiyisli uyi’mg’a bir ha’pte mu’ddet ishinde jazba tu’rde xabar beriwi;
arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’wda ani’qlang’an buri’n belgisiz bolg’an arxeologiyali’q wobektler ha’m arxeologiyali’q predmetler haqqi’nda ma’deniy miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ ma’mleketlik basqari’wdi’ a’melge asi’ri’wshi’ tiyisli uyi’mg’a jazba tu’rde xabar beriwi;
toli’q ta’riypi (materiali’, wo’lshemleri, sa’nesi ha’m basqalar) menen ha’r bir arxeologiyali’q predmettin’ dizimin du’ziwi;
arxeologiyali’q wobekttin’ birlemshi konservaciyasi’ ha’m pu’tin saqlani’wi’n ta’miyinlewi;
arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’wda ani’qlang’an arxeologiyali’q predmetlerdi Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministrler Kabineti ta’repinen belgilengen ta’rtipte ma’mleketke tapsi’ri’wi’;
ashi’q qag’azdi’n’ ha’reket yetiw mu’ddeti tamamlang’annan son’, biraq kelesi kalendarli’q ji’ldi’n’ birinshi sheregi tamamlani’wi’nan aldi’n, tiyislisinshe, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ma’deniyat ha’m sport isleri ministrligine ha’m arnawli’ wa’killikli ma’kemege ilimiy yesabat usi’ni’wi’ sha’rt.
Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeolog ni’zam aktlerine muwapi’q basqa da minnetlerge iye boli’wi’ mu’mkin.

25-statya. Arxeologiyali’q wobektlerde arnawli’ a’sbap-u’skenelerden paydalani’w.
Arxeologiyali’q wobektlerde arnawli’ a’sbap-u’skenelerden paydalani’wg’a arnawli’ wa’killikli ma’keme ta’repinen berilgen arnawli’ ruxsatnama bar bolsa g’ana jol qoyi’ladi’.
Arxeologiyali’q wobektlerde arnawli’ a’sbap-u’skenelerden paydalani’w ta’rtibi ha’m sha’rtleri arnawli’ wa’killikli ma’keme ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.

26-statya. Ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitilgen arxeologiyali’q predmetlerdin’ arxeologiyali’q izertleniwi.
Ilimiy, ma’deniyat ha’m bilimlendiriw ma’kemelerine bekitilgen arxeologiyali’q predmetlerdin’ arxeologiyali’q izertleniwi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi ta’repinen belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.

27-statya. Ilimiy yesabat du’ziw boyi’nsha talaplar.
Ilimiy yesabatta arxeologiyali’q izertlewler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’wda ani’qlang’an ha’m (yamasa) izertlengen arxeologiyali’q miyras wobektleri haqqi’ndag’i’ toli’q mag’li’wmatlar tekst ha’m si’zi’lma ko’rinisinde usi’ni’li’wi’ kerek.
Ilimiy yesabatqa arxeologiyali’q predmet ma’mleketke tapsi’ri’lg’anli’g’i’n tasti’yi’qlawshi’ hu’jjet qosi’msha yetiliwi tiyis.
Ilimiy yesabat mu’ddetsiz saqlani’wi’ sha’rt.
Ilimiy yesabatti’n’ ra’smiylestiriliwi, mazmuni’ ha’m qosi’mshasi’na, woni’ usi’ni’w mu’ddetine baylani’sli’ talaplar, sonday-aq ilimiy yesabatti’ ekspertizadan wo’tkeriw ta’rtibi arnawli’ wa’killikli ma’keme ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Wo’zbekstan Respublikasi’ aymag’i’ndag’i’ arxeologiyali’q izertlewler haqqi’nda tiyisli hu’jjetlerge iye bolg’an yuridikali’q shaxslar arnawli’ wa’killikli ma’kemenin’ jazba sorawi’ boyi’nsha usi’ hu’jjetlerdin’ tu’p nusqasi’ yamasa ko’shirme nusqalari’n usi’ni’wi’ sha’rt.
Ashi’q qag’az ha’m ruxsatnama alg’an arxeologti’n’ ilimiy yesabatqa bolg’an avtorli’q huqi’qi’ ni’zam aktlerine muwapi’q ta’miyinlenedi.

V–bap. Juwmaqlawshi’ rejeler

28-statya. Arxeologiyali’q miyras wobektlerin ma’mleket ta’repinen qorg’aw ha’m wolardan paydalani’wdi’ qarji’landi’ri’w.
Arxeologiyali’q miyras wobektlerin ma’mleket ta’repinen qorg’aw ha’m wolardan paydalani’wdi’, sonday-aq arxeologiyali’q izleniwler, arxeologiyali’q qazi’wlar ha’m arxeologiyali’q qadag’alawdi’ qarji’landi’ri’w Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ Ma’mleketlik byudjeti qarji’lari’ ha’m ni’zam aktlerinde qadag’an yetilmegen basqa da derekler yesabi’nan a’melge asi’ri’ladi’.

29-statya. Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ xali’qarali’q birge islesiw.
Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ xali’qarali’q birge islesiw Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ ni’zam aktleri ha’m xali’qarali’q sha’rtnamalari’na muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

30-statya. Tarti’slardi’ sheshiw.
Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w salasi’ndag’i’ tarti’slar ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte sheshiledi.

31-statya. Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerin buzg’anli’g’i’ ushi’n juwapkerlik.
Arxeologiyali’q miyras wobektlerin qorg’aw ha’m wolardan paydalani’w haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerin buzi’wda ayi’pli’ bolg’an shaxslar belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 2004

Betler