Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (87 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (87 KB)

«Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’nda» Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

1-statya. Atmosfera hawasi’ ta’biyatti’ qorg’aw wobekti si’pati’nda.
Atmosfera hawasi’ ta’biyiy resurslardi’n’ quram bo’legi si’pati’nda uli’wma milliy bayli’q boli’p tabi’ladi’ ha’m ma’mleket ta’repinen qorg’aladi’.

2-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’nda ni’zamshi’li’q.
Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’nda ni’zamshi’li’q usi’ ni’zamnan ha’m usi’ atamadag’i’ Wo’zbekstan Respublikasi’ ni’zami’nan, Wo’zbekstan ha’m Qaraqalpaqstan Respublikalari’ni’n’ basqa da ni’zam aktlerinen ibarat.

3-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’nda ni’zamshi’li’qti’n’ tiykarg’i’ wazi’ypalari’.
Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’nda ni’zamshi’li’qti’n’ tiykarg’i’ wazi’ypalari’ to’mendegilerden ibarat:
atmosfera hawasi’ni’n’ ta’biyiy qurami’n saqlaw;
atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ximiyali’q, fizikali’q, biologiyali’q ha’m basqa da ta’sirlerdin’ aldi’n ali’w ha’m wolardi’ pa’seytiw;
ma’mleketlik uyi’mlardi’n’, ka’rxanalardi’n’, ma’kemelerdin’, sho’lkemlerdin’, ja’miyetlik birlespelerdin’ ha’m puxaralardi’n’ atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’ndag’i’ wo’ndirislik ha’reketlerin huqi’qi’y ta’repten ta’rtiplestiriw.

4-statya. Puxaralardi’n’ wo’miri ushi’n qolayli’ atmosfera hawasi’na iye boli’w huqi’qi’ ha’m woni’ saqlaw boyi’nsha minnetleri.
Puxaralar wo’miri ha’m den sawli’g’i’ ushi’n qolayli’ atmosfera hawasi’na iye boli’w, atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’ ha’m woni’ qorg’aw boyi’nsha ko’rilip ati’rg’an ilajlar haqqi’nda wo’z waqti’nda ha’m isenimli ma’limleme ali’w, atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’n’ ha’m biologiyali’q worganizmlerdin’ shi’g’ari’li’wi’ ja’ne wog’an fizikali’q faktorlardi’n’ atmosferag’a zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwi na’tiyjesinde den sawli’g’i’na ha’m mu’lkine zi’yan keltirilgen jag’dayda za’leldi wo’ndirip ali’w huqi’qi’na iye.
Puxaralar atmosfera hawasi’na itiyatli’ qatnas jasawi’, woni’n’ pataslani’wi’na, kemeyiwine ha’m wog’an fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir yetiwine ali’p keliwshi ha’reketlerdi islemewge minnetli.

5-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’nda ma’mleketlik basqari’w.
Atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’nda ma’mleketlik basqari’wdi’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ministrler Ken’esi, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti, wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ a’melge asi’radi’.

6-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’ndag’i’ standartlar.
Atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’ndag’i’ standartlar atmosfera hawasi’n qorg’aw ta’rtibin, woni’n’ jag’dayi’n qadag’alaw usi’llari’n ani’qlap beredi, atmosfera hawasi’n qorg’aw boyi’nsha basqada talaplardi’ belgileydi.
Insan ushi’n atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’ndag’i’ standartlar (sanitariyali’q normalar) Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrliginin’ usi’ni’si’ menen Wo’zbekstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Qorshap turg’an ta’biyiy wortali’q wobektleri ushi’n atmosfera hawasi’n qorg’aw, i’qli’mdi’ ha’m wozon qatlami’n saqlaw salasi’ndag’i’ standartlar Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komitetinin’ usi’ni’si’ menen Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.

7-statya. Atmosfera hawasi’ sapasi’ni’n’ normativleri.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ aymag’i’ ushi’n atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’n bahalawda atmosfera hawasi’ sapasi’ni’n’ birden-bir normativleri belgilenedi:
atmosfera hawasi’nda pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’n’ ha’m biologiyali’q worganizmlerdin’ insan ha’m qorshap turg’an ta’biyiy wortali’q wobektleri ushi’n jol qoyi’latug’i’n toplani’w da’rejesinin’ shekleri;
fizikali’q faktorlardi’n’ atmosfera hawasi’na akustikali’q, elektromagnitlik, ionlasti’ri’wshi’ ha’m basqa da zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwinin’ insan ha’m qorshap turg’an ta’biyiy wortali’q wobektleri ushi’n jol qoyi’latug’i’n da’rejesinin’ shekleri.
Ayi’ri’m regionlar ushi’n atmosfera hawasi’ sapasi’ni’n’ normativlerine baylani’sli’ artti’ri’lg’an talaplar ni’zam menen belgileniwi mu’mkin.
Atmosfera hawasi’ sapasi’ni’n’ normativleri ni’zam talaplari’ menen belgilengen ta’rtipte islep shi’g’i’ladi’ ha’m tasti’yi’qlanadi’.

8-statya. Turaqli’ dereklerdin’ atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiw normativleri.
Atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’, biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wdi’n’ ha’m wog’an fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwine jol qoyi’latug’i’n shektegi normativleri, atmosfera hawasi’na shi’g’i’ndi’lar shi’g’ari’wshi’ yamasa zi’yanli’ fizikali’q ta’sir ko’rsetiwshi ha’r bir turaqli’ derek ha’m ha’r bir pataslandi’ri’wshi’ zatlar, biologiyali’q worganizmler ha’m fizikali’q ta’sir ko’rsetiw faktorlari’ ushi’n bo’lek-bo’lek belgilenedi.
Hawani’ pataslandi’ri’wshi’ turaqli’ dereklerden atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’, biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wdi’n’ ha’m wog’an fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwinin’ jol qoyi’latug’i’n shektegi normativleri ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler ta’repinen islep shi’g’i’ladi’ ja’ne tiyislisinshe Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komitetinin’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrliginin’ usi’ni’slari’ tiykari’nda Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’ ha’m biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wdi’n’ jol qoyi’latug’i’n shektegi normativlerin islep shi’g’i’w ha’m tasti’yi’qlaw ta’rtibi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komitetinin’ usi’ni’si’ menen Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ta’repinen, al atmosfera hawasi’na fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwinin’ jol qoyi’latug’i’n shektegi normativlerin islep shi’g’i’w ha’m tasti’yi’qlaw ta’rtibi bolsa – Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrliginin’ ha’m Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komitetinin’ usi’ni’slari’ tiykari’nda Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ta’repinen belgilenedi.

9-statya. Atmosfera hawasi’nan paydalani’w normativleri.
Wo’ndirislik mu’ta’jlikler ushi’n atmosfera hawasi’nan paydalani’w normativleri atmosfera hawasi’ni’n’ ta’biyiy qurami’ni’n’ wo’zgeriwine ali’p kelmeytug’i’n da’rejede belgilenedi.
Atmosfera hawasi’nan paydalani’w normativleri ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler ta’repinen islep shi’g’i’ladi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ta’repinen tasti’yi’qlanadi’.
Atmosfera hawasi’nan paydalani’w normativlerin islep shi’g’i’w ha’m tasti’yi’qlaw ta’rtibi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komitetinin’ usi’ni’si’ menen Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ta’repinen belgilenedi.

10-statya. Ko’shpeli dereklerden atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiw normativleri.
Wo’zbekstan Respublikasi’ ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ aymaqlari’nda islep shi’g’ari’lg’an ha’m paydalanatug’i’n ko’shpeli derekler ushi’n isletilgen gazlerdegi pataslandi’ri’wshi’ zatlar ha’m wolardi’n’ fizikali’q faktorlari’ni’n’ atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sirlerinin’ normativleri belgilenedi. Bul normativlerdi islep shi’g’i’w ha’m tasti’yi’qlaw ta’rtibi Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komitetinin’ ha’m Den sawli’qti’ saqlaw ministrliginin’ usi’ni’slari’na muwapi’q tiyislisinshe Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Wo’zbekstan Respubliksi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi ta’repinen belgilenedi.

11-statya. Turaqli’ pataslandi’ri’wshi’ dereklerden atmosferag’a pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’ ha’m biolgiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wdi’ ja’ne atmosfera hawasi’nan paydalani’wdi’ ta’rtiplestiriw.
Turaqli’ pataslandi’ri’wshi’ dereklerden atmosferag’a pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’ ha’m biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wg’a ja’ne atmosfera hawasi’nan paydalani’wg’a Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ta’repinen beriletug’i’n ruxsatnama tiykari’nda jol qoyi’ladi’.

12-statya. Atmosfera hawasi’na fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwin ta’rtiplestiriw.
Atmosfera hawasi’na fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’siri jol qoyi’latug’i’n tiyisli da’rejedegi sheklerinen aspawi’ tiyis.
Atmosfera hawasi’na fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwine ni’zam menen belgilengen jag’daylarda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi ta’repinen beriletug’i’n ruxsatnama tiykari’nda jol qoyi’li’wi’ mu’mkin.

13-statya. Atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwdi ha’m wonnan paydalani’wdi’ sheklew, toqtati’p turi’w yamasa toqtati’w.
Atmosferag’a pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’, biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wg’a, wog’an fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwge ha’m atmosfera hawasi’nan paydalani’wg’a tiyisli ruxsatnamalarda na’zerde tuti’lg’an sha’rtlerdi ha’m talaplardi’ buzi’w menen baylani’sli’ ha’reketler jergilikli ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi ta’repienen wo’z wa’killigi sheklerinde qabi’l yetken qarari’na muwapi’q shekleniwi, toqtati’p turi’li’wi’, al zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiw sebeplerin saplasti’ri’w mu’mkin bolmag’an jag’dayda – toqtati’li’wi’ mu’mkin. Isbilermenlik subektlerinin’ jumi’si’n sheklew, toqtati’p qoyi’w (ayri’qsha jag’daylar, epidemiyalar ha’m xali’qti’n’ wo’miri ja’ne densawli’g’i’ ushi’n basqa da real qa’wip ju’zege keliwinin’ aldi’n-ali’w menen baylani’sli’ halda won is ku’ninen ko’p bolmag’an mu’ddetke sheklew, toqtati’p qoyi’w jag’daylari’ bug’an kirmeydi) yamasa saplasti’ri’w sud ta’rtibinde a’melge asi’ri’ladi’.

14-statya. Jani’lg’i’ ha’m jani’lg’i’-maylaw materiallari’ni’n’ sapasi’na qoyi’latug’i’n talaplar.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda paydalani’latug’i’n jani’lg’i’ ha’m jani’lg’i’-maylaw materiallari’ni’n’ barli’q tu’rleri Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti menen kelisilgen standartlar talaplari’na sa’ykes boli’wi’ tiyis.

15-statya. Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ aymag’i’na transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ menen du’zilmelerin ali’p kiriw ha’m wolardi’n’ kirip keliw sha’rtleri.
Transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ni’n’, sonday-aq du’zilmelerinin’ islewi na’tiyjesinde bo’lip shi’g’ari’lg’an gazlerdegi pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’n’ mug’dari’ ha’m wolardi’n’ fizikali’q faktorlari’ni’n’ zi’yanli’ ta’siri Qaraqalpaqstan Respublikasi’ aymag’i’nda ha’reket yetiwshi normativlerden aspag’an jag’dayda g’ana wolardi’ Respublika aymag’i’na ali’p kiriwge ha’m kirip keliwine jol qoyi’ladi’.

16-statya. Transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ menen du’zilmelerin islep shi’g’ari’w ha’m wolardan paydalani’w.
Islew na’tiyjesinde bo’lip shi’g’ari’lg’an shi’g’i’ndi’lari’nda isletilgen gazlerdin’ pataslandi’ri’wshi’ zatlari’ni’n’ mug’dari’ yamasa wolardi’n’ fizikali’q faktorlari’ni’n’ zi’yanli’ ta’siri normativlerden joqari’ bolg’an transport ha’m basqada qatnaw qurallari’n, sonday-aq du’zilmelerin islep shi’g’ari’w ha’m wolardan paydalani’w qadag’an yetiledi.
Transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ menen du’zilmelerinin’ iyeleri, isletiw na’tiyjesinde bo’lip shi’g’ari’lg’an gazlerdegi pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’n’ mug’dari’ni’n’ ha’m wolardi’n’ fizikali’q faktorlari’ni’n’ zi’yanli’ ta’sirinin’ normativlerin saqlawdi’ ta’miyinlewi tiyis.

17-statya. Transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ menen du’zilmelerin won’laytug’i’n ha’m wolarg’a texnikali’q xi’zmet ko’rsetetug’i’n ka’rxanalar menen sho’lkemlerge qoyi’latug’i’n talaplar.
Atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwshi transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ menen du’zilmelerin won’laytug’i’n ha’m wolarg’a texnikali’q xi’zmet ko’rsetetug’i’n ka’rxanalar, sho’lkemler transport ha’m basqada qatnaw qurallari’ ha’m du’zilmeleri bo’lip shi’g’arg’an gazlerdegi pataslandi’ri’wshi’ zatlar mug’dari’ni’n’ ha’m wolardi’n’ fizikali’q faktorlari’ni’n’ zi’yanli’ ta’sirinin’ normativlerge muwapi’qli’g’i’n tekseriwdi ha’m ta’rtiplestiriwdi ta’miyinleydi.

18-statya. Ximiyali’q zatlardi’ islep shi’g’ari’w ha’m wolardan paydalani’w.
Ximiyali’q zatlardi’ islep shi’g’ari’wshi’ ha’m wolardan paydalani’wshi’ ka’rxana menen sho’lkemler bunday zatlardi’n’ atmosfera hawasi’nda jol qoyi’latug’i’n toplani’w da’rejesi sheklerinin’ normativlerin, wolardi’ qadag’alaw usi’llari’n ha’m ekologiyali’q-toksikologiyali’q pasportlari’n Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrliginin’ usi’ni’slari’na muwapi’q Wo’zbekstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Wo’zbekstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi belgilegen ta’rtipte islep shi’g’adi’.
Qadag’an yetilgen ha’m paydalani’wg’a jaramsi’z boli’p qalg’an ximiyali’q zatlardi’ zi’yansi’zlandi’ri’w Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi ta’repinen beriletug’i’n ruxsatnamalar tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Ximiyali’q zatlardi’ wo’simliklerdi qorg’aw qurallari’, wolardi’n’ wo’siwin tezlestiriwshi zatlar, mineral to’ginler ha’m basqada preparatlar si’pati’nda tek jer betinde paydalani’wg’a jol qoyi’ladi’. Awi’l xojalli’g’i’ yeginlerine ximiyali’q zatlardi’ isletiw ni’zam talaplari’ menen belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.

19-statya. Wozon qatlami’na zi’yanli’ ta’sirdin’ aldi’n ali’w boyi’nsha talaplari’.
Qurami’nda wozondi’ buzi’shi’ zatlar bolg’an buyi’mlardan paydalanatug’i’n ha’m wolardi’ won’laytug’i’n ka’rxanalar, ma’kemeler ha’m sho’lkemler bunday zatlardi’n’ yesapqa ali’ni’wi’n ha’m wolardi’ wozon ushi’n qa’wipsiz zatlar menen almasti’ri’li’wi’n ta’miyinlewi tiyis.

20-statya. Mineralli’q shiyki zatti’ qazi’p ali’w, tasi’w ha’m qayta islew payi’ti’nda atmosfera hawasi’n qorg’aw boyi’nsha talaplar.
Mineralli’q shiyki zatti’ qazi’p ali’w, tasi’w ha’m qayta islew payi’ti’nda atmosfera hawasi’n pataslandi’ri’wdi’n’ aldi’n ali’w yamasa pataslandi’ri’w da’rejesin kemeytiw qa’delerin saqlaw Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti menen kelisilgen usi’llar boyi’nsha a’melge asi’ri’li’wi’ tiyis.

21-statya. Wo’ndiris ha’m tuti’ni’w shi’g’i’ndi’lari’n jaylasti’ri’w yamasa ko’mip taslawg’a baylani’sli’ talaplar.
Atmosfera hawasi’n pataslandi’ri’wshi’ da’rek boli’wi’ yamasa hawag’a basqada zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwi mu’mkin bolg’an shi’g’i’si’ texnogenlik quramalardi’ yelatli’ punktlerdin’ aymag’i’nda yamasa wolarg’a jaqi’n jerlerde jaylasti’ri’w qadag’an yetiledi.
Atmosfera hawasi’n pataslandi’ri’wshi’ da’reklerden yesaplanatug’i’n wo’ndiris ha’m tuti’ni’w shi’g’i’ndi’lari’ qayta isleniwi, tazalani’wi’, dezodoraciya yetiliwi yamasa arnawli’ poligonlarda jaylasti’ri’li’wi’ tiyis. Arnawli’ poligonlardi’n’ jaylasi’w worni’n Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrliginin’ ruxsati’ menen wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’ belgileydi.

22-statya. Atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’na ta’sir ko’rsetiwshi ka’rxanalardi’, quri’li’slardi’, transport magistrallari’n ha’m basqada wobektlerdi jaylasti’ri’w, joybarlaw, quri’w, rekonstrukciyalaw ha’m paydalani’wg’a tapsi’ri’w.
Ka’rxanalardi’, quri’li’slardi’, transport magistrallari’n ha’m basqa da wobektlerdi jaylasti’ri’w, joybarlaw, quri’w, rekonstrukciyalaw ha’m paydalani’wg’a tapsi’ri’w, islep turg’an texnologiyali’q processler menen u’skenelerdi jetilistiriw ha’m jan’alari’n yengiziw atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’ndag’i’ ni’zam talaplari’ tiykari’nda a’melge asi’ri’li’wi’ tiyis.
Atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’na ta’sir ko’rsetiwshi ka’rxanalardi’, quri’li’slardi’, transport magistrallari’n ha’m basqa da wobektlerdi quri’w wori’nlari’n belgilew, wolardi’ quri’w ha’m rekonstrukciyalaw joybarlari’ wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti ha’m Qaraqalpaqstan Respubliksi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi menen kelisiledi.

23-statya. Jan’ali’qlardi’, woylap tabi’wlardi’, sanaatli’q u’lgilerdi, texnika ha’m texnologiyalardi’ yengizgende atmosfera hawasi’n qorg’aw boyi’nsha talaplardi’ saqlaw.
Atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’na, i’qli’mg’a ha’m wozon qatlami’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwi mu’mkin bolg’an jan’ali’qlardi’, woylap tabi’wlardi’, sanaat u’lgilerin yengiziwdi, texnikadan, texnologiyalardan, a’sbap-u’skenelerden, shiyki zattan, materiallardan, jani’lg’i’dan paydalani’wdi’ ha’m tayar wo’nim shi’g’ari’wdi’ sertifikatsi’z yamasa wolarda belgilengen ko’rsetkishlerden shi’g’i’p ketken tu’rde a’melge asi’ri’wg’a jol qoyi’lmaydi’.

24-statya. Ka’rxanalardi’n’, ma’kemelerdin’ ha’m sho’lkemlerdin’ atmosfera hawasi’n qorg’aw boyi’nsha minnetleri.
Wo’ndirislik ha’reketi na’tiyjesinde atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’, biologiyali’q worganizmlerdi, parnik gazlerin ha’m wozondi’ buzi’wshi’ zatlardi’ shi’g’ari’w ja’ne atmosfera hawasi’na fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwi menen baylani’sli’ bolg’an ka’rxanalar, ma’kemeler ha’m sho’lkemler to’mendegilerdi wori’nlawg’a minnetli:
- atmosferag’a shi’g’ari’latug’i’n shi’g’i’ndi’lardi’ tazalaw ha’m zi’yanli’ fizikali’q ta’sirin kemeytiw ushi’n paydalani’latug’i’n quri’lmalardan, u’skenelerden ha’m apparaturalardan, sonday aq wolar u’stinen qadag’alaw ju’rgiziw qurallari’nan paydalani’w qa’delerin saqlaw;
- xojali’q wobektleri do’go’reginde sanitariyali’q-qorg’aw zonalari’n du’ziw;
- shi’g’i’ndi’lar shi’g’ari’wdi’ ha’m zi’yanli’ fizikali’q ta’sirdi kemeytiwdin’ ilajlari’n ko’riw;
- shi’g’ari’latug’i’n shi’g’i’ndi’lardi’n’ ha’m fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sirinin’ jol qoyi’latug’i’n shektegi normativlerin saqlaw u’stinen qadag’alawdi’ a’melge asi’ri’w, wolardi’n’ yesabi’n ju’rgiziw ha’m belgilengen ta’rtipte statistikali’q yesap beriw;
- energiyani’ tejeytug’i’n texnologiyalardi’ yengiziw, jani’lg’i’-energetikali’q resurslardi’ u’nemlew, ekologiyali’q jaqtan taza energiya dereklerinen paydalani’w;
- meteorologiya sharayatlari’ni’n’ naqolay keliwi ku’tiliwine baylani’sli’ atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’ ha’m biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’ari’wdi’ kemeytiw boyi’nsha Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti menen kelisilgen ilajlardi’ wori’nlaw;
- ka’rxanalar ha’m transport kommunikaciyalari’ni’n’ ta’siri asti’ndag’i’ zonada qorshap turg’an wortali’qqa ha’m xali’qti’n’ den sawli’g’i’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiliwin bahalaw;
- ku’shli ta’sir yetiwshi za’ha’rli zatlardi’ ha’m puwlani’wshi’ birikpelerdi saqlaw, paydalani’w ha’m wolardan bosag’an i’di’slardi’ zi’yansi’zlandi’ri’w sha’rtlerin saqlaw;
- atmosferag’a birden ha’m avariyali’q shi’g’i’ndi’lar ja’ne qa’wipli jag’daylardi’n’ payda boli’w itimalshi’li’g’i’ni’n’ aldi’n ali’w, sonday-aq atmosfera hawasi’ni’n’ shegaralar arali’q pataslani’wi’n kemeytiw boyi’nsha ilajlar ko’riw;
- shi’g’i’ndi’lardi’ qayta islep paydalani’wdi’ ta’miynlew ha’i wolar toplani’p qalg’anda ja’ne qayta islengende, atmosfera hawasi’ni’n’ pataslani’wi’ni’n’ aldi’n ali’w boyi’nsha ilajlar ko’riw;
Atmosfera hawasi’n qorg’aw boyi’nsha ilajlardi’n’ wori’nlani’wi’ topi’raqti’n’, suwdi’n’ ha’m qorshap turg’an ta’biyiy wortali’qti’n’, basqada wobektlerinin’ pataslani’wi’na ali’p kelmewi tiyis.

25-statya. Atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetkeni ushi’n kompensaciya to’lemler.
Atmosfera hawasi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetkeni ushi’n kompensaciya to’lemler ka’rxanalardan, ma’kemelerden ha’m sho’lkemlerden ni’zam talaplari’ menen belgilenetug’i’n ta’rtipte ha’m mug’darlarda wo’ndirip ali’nadi’.
Atmosfera hawasi’na pataslandi’ri’wshi’ zatlardi’ ha’m biologiyali’q worganizmlerdi shi’g’arg’ani’, wog’an fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sir ko’rsetkeni ja’ne atmosfera hawasi’nan paydalang’ani’ ushi’n kompensaciya to’lemler to’lew ka’rxanalardi’, ma’kemelerdi ha’m sho’lkemlerdi hawani’ qorg’aw ilajlari’n wori’nlawdan ja’ne keltirilgen zi’yandi’ wo’tew minnetinen azat yetpeydi.

26-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’nda ma’mleketlik yesap ju’rgiziw.
Ma’mleket ta’repinen to’mendegiler yesapqa ali’ni’wi’ za’ru’r:
- atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’na zi’yanli’ ta’sir ko’rsetip ati’rg’an yamasa zi’yanli’ ta’sir ko’rsetiwi mu’mkin bolg’an wobektler
- paydalani’li’p ati’rg’an atmosfera hawasi’ni’n’ ko’lemleri;
- atmosfera hawasi’na shi’g’ari’li’p ati’rg’an pataslandi’ri’wshi’ zatlar, biologiyali’q worganizmler, parnik gazleri ha’m wozondi’ buzi’wshi’ zatlardi’n’ tu’rleri ha’m mug’darlari’;
- atmosfer hawasi’na fizikali’q faktorlardi’n’ zi’yanli’ ta’sirinin’ tu’rleri ha’m ko’lemleri.
Atmosfera hawasi’n qorg’aw salasi’nda ma’mleketlik yesap ju’rgiziw Wo’zbekstan Respublikasi’ Ministler Kabineti ta’repinen belgilengen ta’rtipte birden bir sistema boyi’nsha a’melge asi’ri’ladi’.

27-statya. Atmosfera hawasi’ni’n’ monitoringi.
Atmosfera hawasi’ni’n’ jag’dayi’n baqlaw, wol haqqi’nda ma’limleme ji’ynaw, uli’wmalasti’ri’w, tallaw ha’m boljaw ju’rgiziw qorshap turg’an ta’biyiy wortali’qti’n’ ma’mleketlik montoringinin’ birden bir sistemasi’ boyi’nsha ni’zam menen belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.

28-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’awdi’ qadag’alaw.
Atmosfera hawasi’n qorg’awdi’ ma’mleketlik qadag’alaw wori’nlardag’i’ ma’mleketlik ha’kimiyat uyi’mlari’, sonday aq arnawli’ wa’killik berilgen ma’mleketlik uyi’mlar ta’repinen ni’zam menen belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ta’biyatti’ qorg’aw boyi’nsha ma’mleketlik komiteti, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Den sawli’qti’ saqlaw ministrligi, Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ishki isler ministrligi atmosfera hawasi’n qorg’awdi’ qadag’alaw boyi’nsha arnawli’ wa’killik berilgen ma’mleketlik uyi’mlar boli’p tabi’ladi’.
Atmosfera hawasi’n qorg’awdi’ vedomstvoli’q, wo’ndirislik ha’m ja’miyetlik qadag’alaw ni’zamg’a muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

29-statya. Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’ndag’i’ ni’zamdi’ buzg’ani’ ushi’n juwapkerlik.
Atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’ndag’i’ ni’zamdi’ buzi’wda ayi’pli’ bolg’an fizikali’q ha’m yuridikali’q ta’repler ni’zam menen belgilengen ta’rtipte juwapkershilikke tarti’ladi’.
Ka’rxanalar, ma’kemeler, sho’lkemler ha’m puqaralar atmosfera hawasi’n qorg’aw haqqi’nda ni’zamdi’ buzi’w aqi’betinde keltirilgen zi’yandi’ ni’zam menen belgilengen ta’rtipte wo’tewge minnetli. Zi’yandi’ wo’tew ayi’pkerlerdi ni’zamg’a muwapi’q juwapkerlikke tarti’wdan azat yetpeydi.

30-statya. Xali’q arali’q sha’rtnamalar.
Yeger Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ ha’m Wo’zbekstan Respublikasi’ni’n’ xali’q arali’q sha’rtnamalari’nda usi’ ni’zamda na’zerde tuti’lg’an qa’delerden basqa qa’deler belgilengen bolsa, wonda xali’q arali’q sha’rtnamani’n’ qa’deleri qollani’ladi’.


Ko'rip shi'g'i'ldi': 2427

Betler