Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'



Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (113 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (113 KB)

Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) haqqi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

I–bap. Uli’wma rejeler

1-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’).
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) tovar, awi’l-xojali’g’i’ wo’nimlerin jetistiriw ushi’n pay usi’li’na ha’m tiykari’nan semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’wg’a, puxaralardi’n’ i’qtiyarli’ ra’wishte birlesiwine tiykarlang’an, yuridikali’q ta’rep huqi’qlari’na iye wo’z aldi’na xojali’q ju’rgiziwshi subekt boli’p tabi’ladi’.

2-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) haqqi’ndag’i’ ni’zam aktleri.
Awi’l xojali’q kooperativlerin (shirket xojali’qlari’n) sho’lkemlestiriw, wolardi’n’ jumi’si’, qayta sho’lkemlestiriliwi ha’m saplasti’ri’li’wi’na baylani’sli’ qatnasi’qlar usi’ Ni’zam ha’m basqa da ni’zam aktleri menen ta’rtiplestiriledi.
Yeger Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ xali’qarali’q sha’rtnamasi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’ani’nan basqasha qa’deler belgilengen bolsa, xali’q arali’q sha’rtnama qa’deleri qollani’ladi’.

3-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) jumi’si’ni’n’ principleri.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativlerinin’ (shirket xojali’qlari’ni’n’) jumi’si’ to’mendegi principlerge tiykarlanadi’:
kooperativke (shirketke) ag’zali’qti’n’ i’qtiyarli’li’g’i’ ha’m wonnan yerkin shi’g’i’w mu’mkinligi;
kooperativ (shirket) jumi’si’nda ag’zalardi’n’ wo’z miyneti menen qatnasi’wi’ sha’rtligi;
o’nim jetistiriw ha’m miynetti xojali’q ishinde tiykari’nan semyali’q (ja’ma’a’tlik) sha’rtnama tiykari’nda sho’lkemlestiriw;
kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ miynetine, islep shi’g’arg’an wo’nimi (ori’nlag’an jumi’si’) ko’lemine, sapasi’na qaray haqi’ to’lew, aqi’rg’i’ da’ramatti’ (paydani’) kooperativ (shirket) ag’zalari’ arasi’nda wolardi’n’ mu’lklik u’lesine muwapi’q bo’listiriw;
basqari’wdi’n’ demokratiyali’q wo’zgesheligi, qararlar qabi’l yetiwde huqi’qlar ten’ligi (kooperativtin’, (shirkettin’) bir ag’zasi’ bir dawi’sqa iye boli’wi’).
kooperativ (shirket) ustavi’nda na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte woni’n’ jumi’si’ u’stinen kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ qadag’alaw ju’rgiziwi;
jer uchastkalari’nan qatan’ belgilengen maqsette paydalani’w, jerlerdin’ qorg’ali’wi’n ha’m topi’raq wo’nimdarli’g’i’ni’n’ ko’teriliwin ta’miyinlew.

4-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) jumi’s tu’rleri.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) jumi’si’ni’n’ tiykarg’i’ tu’ri awi’l-xojali’q wo’nimlerin jetistiriw boli’p tabi’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) awi’l-xojali’q wo’nimlerin jetistiriw menen bir qatarda kooperativtin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) wo’z aymag’i’nda da, sonday aq woni’n’ ti’sqari’si’nda da, awi’l xojali’q shiyki zatlari’n qayta islew, azi’q-awqat wo’nimlerin, xali’q tuti’ni’w tovarlari’n, islep shi’g’ari’w-texnika a’hmiyetine iye bolg’an wo’nimlerdi islep shi’g’ari’w, sawda-sati’q, won’law ha’m quri’li’s isleri, yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’replerge xi’zmet ko’rsetiw, sonday aq ni’zam aktlerinde qadag’an yetilmegen basqa jumi’s tu’rleri menen shug’i’llani’w huqi’qi’na iye.

5-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’) sho’lkemlestiriw.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) woni’n’ sho’lkemlestiriwshileri ta’repinen i’qti’yarli’ tiykarda du’ziledi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ni’n’ sani’ kooperativ (shirket) jumi’si’ qa’nigelesiwinen kelip shi’g’i’p, woni’n’ ustavi’nda belgilep qoyi’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte, rayon ha’kimliginde ma’mleketlik dizimge ali’ng’an ku’nnen baslap, sho’lkemlestirilgen boli’p yesaplanadi’ ha’m yuridikali’q ta’rep huqi’qlari’na iye boladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) wo’z aldi’na balansqa, bank ma’kemelerinde yesaplasi’w ha’m basqa da yesap betlerine, ati’ jazi’lg’an mo’rge iye boladi’.

6-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ustavi’.
Ustav awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) jumi’si’n ta’rtipke sali’wshi’ tiykarg’i’ huqi’qi’y hu’jjet boli’p tabi’ladi’. Ustavta to’mendegiler belgilenedi:
kooperativtin’ (shirkettin’) atamasi’ ha’m jaylasqan worni’;
jumi’s tarawi’ ha’m maqseti;
kooperativke (shirketke) kiriw ha’m wonnan shi’g’i’w ta’rtibi;
kooperativtin’ (shirkettin’) sho’lkemlestiriwshilerinin’ qurami’ ha’m ag’zalari’ni’n’ sani’;
kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ huqi’q ha’m minnetleri;
basqari’w uyi’mlari’, wolardi’ du’ziw ta’rtibi ha’m wolardi’n’ wa’killikleri;
kooperativtin’ (shirkettin’) u’leslik, bo’linbeytug’i’n ha’m basqa fondlari’ni’n’ mug’dari’ ha’m wolardi’ du’ziw ta’rtibi;
kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ miynette qatnasi’wi’ ha’m wolardi’n’ miynetine haqi’ to’lewdin’ ko’birek semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’wg’a tiykarlang’an tu’rleri;
kooperativ (shirket) da’ramatlari’n (paydasi’n) bo’listiriw, soni’n’ ishinde mu’lklik u’lesler boyi’nsha dividentler to’lew ushi’n bo’listiriw ta’rtibi;
kooperativti (shirketti) qayta sho’lkemlestiriw ha’m saplasti’ri’w ta’rtibi;
Ustavqa kooperativ (shirket) jumi’si’na baylani’sli’, ni’zam aktlerine qarsi’ kelmeytug’i’n basqa da rejeler kirgiziliwi mu’mkin.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ustavi’ sho’lkemlestiriwshiler ta’repinen sho’lkemlestiriw ji’ynali’si’nda qabi’l yetiledi, wog’an wo’zgerisler kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ uli’wma ma’jilisinde kirgiziledi. Ustavqa kirgizilgen wo’zgerisler haqqi’nda ma’limleme kooperativti (shirketti) ma’mleketlik dizimnen wo’tkergen uyi’mg’a bir ha’pte mu’ddet ishinde usi’ni’ladi’.

II–bap. Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ag’zalari’

7-statya. Awi’l xojali’g’i’ kooperativine ag’za boli’p kiriw ha’m wog’an ag’zali’q
Jasi’ 16-g’a tolg’an, kooperativ (shirket) ustavi’n ta’n ali’wshi’ ha’m woni’n’ talaplari’na boysi’ni’wshi’, kooperativ (shirket) jumi’si’nda ha’m woni’n’ fondlari’n du’ziwde qatnasi’wshi’ fizikali’q ta’repler awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zasi’ boli’wi’ mu’mkin.
Yuridikali’q ta’repler de awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ja’ma’a’t ag’zalari’ boli’wi’ mu’mkin.
Kooperativler (shirketler) ha’m wolardi’n’ ja’ma’a’tlik ag’zalari’ arasi’ndag’i’ wo’z-ara mu’na’sibetler sha’rtnama tiykari’nda ali’p bari’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) ag’za boli’p kiriw berilgen arza tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’. Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basqarmasi’ni’n’ (basli’g’i’ni’n’) kooperativke (shirketke) qabi’l yetiw haqqi’ndag’i’ qarari’ kooperativtin’ (shirkettin’) uli’wma ma’jilisinde arza bergen adamni’n’ qatnasi’wi’nda tasti’yi’qlani’wi’ sha’rt. Bunday qarardi’ qabi’l yetiw ha’m tasti’yi’qlaw ta’rtibi kooperativ (shirket) ustavi’nda belgilenedi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) ag’zali’q wonnan waqi’tsha shi’g’i’p ketken adamlar ushi’n to’mendegi jag’daylarda saqlani’p qaladi’:
Xaqi’yqi’y mu’ddetli a’skeriy xi’zmetti wo’tep ati’rg’anda ;
ma’mleketlik ha’m ja’ma’a’tlik uyi’mlarg’a saylap qoyi’latug’i’n lawazi’mg’a saylang’anda;
o’ndiristen qol u’zgen ra’wishte woqi’wg’a kirgende;
basqa awi’l-xojali’q kooperativlerine (shirket xojali’qlari’na) arali’q ha’m basqa da ka’rxanalar, ma’kemeler ha’m sho’lkemlerge awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basqarmasi’ ta’repinen belgilengen mu’ddetke jumi’sqa jollang’anda;
awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ag’zalari’ qartayg’anli’q yamasa mayi’pli’q boyi’nsha jumi’sti’ toqtatsa, woni’n’ uli’wma ma’jilisinin’ qarari’ menen belgilengen tiykar ha’m sha’rtlerde wo’zlerinin’ kooperativke (shirketke) ag’zali’g’i’n saqlap qaladi’.

8-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ni’n’ xuqi’q ha’m minnetleri.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ to’mendegi xuqi’qlarg’a iye:
Kooperativ (shirket) jumi’slari’n basqari’wda qatnasi’w:
kooperativtin’ (shirkettin’) basqari’w uyi’mlari’na saylaw ha’m saylani’w:
kooperativ (shirket) xi’zmetlerinen paydalani’w:
o’z miyneti na’tiyjelerine muwapi’q da’ramatlar (payda) ali’w:
mu’lklik u’leske muwapi’q dividendler ali’w.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ ustavqa boysi’ni’wi’, kooperativtin’ (shirkettin’) uli’wma ma’jilisi ha’m basqarmasi’ qararlari’n wori’nlawi’ sha’rt.
Ni’zam aktlerinde awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ni’n’ basqa da huqi’qlari’ ha’m minnetleri na’zerde tuti’li’wi’ mu’mkin.

9-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) ag’zali’qti’ toqtati’w.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) ag’zali’q to’mendegi jag’daylarda toqtati’ladi’:
kooperativ (shirket) ag’zali’g’i’nan i’qtiyarli’ ra’wishte shi’qqanda;
kooperativ (shirket) jumi’si’nda miyneti menen qatnasi’w toqtati’lg’anda;
kooperativ (shirket) ag’zali’g’i’nan woni’n’ ustavi’nda belgilengen jag’daylarda ha’m ta’rtipte shi’g’ari’lg’anda;
basqarmani’n’ (basli’qti’n’) awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirketke) qabi’l yetiw haqqi’ndag’i’ qarari’ uli’wma ma’jiliste tasti’yi’qlanbag’anda;
kooperativ (shirket) xojali’q ju’rgiziwdin’ basqa tu’rlerine wo’zgertilip, qayta sho’lkemlestirilgende yamasa kooperativ (shirket) saplasti’ri’lg’anda.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) ag’zali’qti’ toqtati’w ta’rtibi woni’n’ ustavi’nda belgilenedi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zali’g’i’nan shi’g’ari’w u’stinen sud ta’rtibinde shag’i’m yetiliwi mu’mkin.

III–bap. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basqari’w uyi’mlari’

10-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) basqari’w.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) basqari’w wo’zin-o’zi basqari’w, ja’riyali’li’q, kooperativ (shirket) jumi’si’ ma’selelerin sheshiwde woni’n’ ag’zalari’ qatnasi’wi’ tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) joqarg’i’ basqari’w uyi’mi’ uli’wma ma’jilis boli’p, wol basli’qti’, basqarmani’, tekseriw komissiyasi’n (revizordi’) saylaydi’, kooperativti (shirketti) ku’ndelikli basqari’w boyi’nsha wo’z wa’killiklerin wolarg’a berip qoyadi’.

11-statya. Uli’wma ma’jilis.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) uli’wma ma’jilisi:
Kooperativtin’ (shirkettin’) ustavi’n qabi’l yetedi ha’m wog’an belgilengen ta’rtipte wo’zgerisler kirgizedi;
kooperativtin’ (shirkettin’) basli’g’i’n, kooperativtin’ (shirket) basqarmasi’n ha’m tekseriw komissiyasi’n (revizordi’) saylaydi’ ha’m wolardi’ shaqi’ri’p aladi’, wolardi’n’ jumi’si’ haqqi’nda yesaplari’n ti’n’laydi’ ha’m jumi’si’na baha beredi;
kooperativ (shirket) ag’zali’g’i’na qabi’l yetiw, ag’zali’qtan shi’g’ari’w haqqi’nda ma’selelerdi, sonday aq kooperativ (shirket) ag’zali’g’i’nan shi’g’i’wg’a baylani’sli’ ma’selelerdi sheshedi;
kooperativtin’ (shirkettin’) ishki miynet ta’rtibi qa’delerin ha’m miynetke haqi’ to’lew ta’rtibin belgileydi;
kooperativ (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ni’n’ mu’lklik u’lesinin’ mug’dari’n belgileydi;
kooperativ (shirket) jumi’si’ni’n’ biznes-jobalari’n ha’m wolardi’n’ wori’nlani’wi’ haqqi’ndag’i’ yesaplardi’ tasti’yi’qlaydi’;
da’ramatti’ (paydani’) bo’listiriw ta’rtibin, kooperativtin’ (shirkettin’) bo’linbeytug’i’n, u’leslik ha’m basqa da qorlari’ tu’rlerin, mug’dari’n ha’m wolardan paydalani’w bag’darlari’n belgileydi;
puxaralarg’a fermer ha’m diyxan xojali’g’i’n ju’rgiziw ushi’n jer uchastkalari’n aji’rati’w ma’seleleri boyi’nsha sheshim qabi’l yetip, woni’n’ tiykari’nda rayon ha’kimi tiyisli qarar qabi’l yetedi.
kooperativti (shirketti) qayta sho’lkemlestiriw ha’m saplasti’ri’w woni’n’ associaciyalar, ja’miyetler, agrofirmalar ha’m basqa da birlespelerge kiriwi ha’m wolardan shi’g’i’wi’ ma’selelerin sheshedi.
Usi’ statyani’n’ birinshi bo’liminde ko’rsetilgen ma’selelerdi sheshiw awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) uli’wma ma’jilisinin’ toli’q wa’killigine kiredi. Woni’n’ toli’q wa’killigi ishine kooperativtin’ (shirkettin’) ustavi’na yaki uli’wma ma’jilisinin’ qarari’na muwapi’q kooperativ (shirket) jumi’si’ni’n’ basqa da ma’seleleri kirgiziliwi mu’mkin.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ha’r bir ag’zasi’, soni’n’ ishinde ja’miyet ag’zasi’ wo’zinin’ mu’lklik u’lesi mug’dari’na qaramastan dawi’s beriwde bir dawi’sqa iye boladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinde (shirket xojali’g’i’nda) miynet sha’rtnamasi’ tiykari’nda islep ati’rg’an adamlar uli’wma ma’jiliske ma’sla’ha’t dawi’si’ huqi’qi’ menen qatnasadi’.
Uli’wma ma’jilis ha’r ji’li’ finans ji’li’ tamam bolg’annan keyin wo’tkeriledi. Wol awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basqarmasi’ni’n’ (basli’g’i’ni’n’) qarari’na muwapi’q yamasa kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ keminde u’shten bir bo’leginin’ intasi’ menen gezeksiz shaqi’ri’li’wi’ mu’mkin.
Ag’zalari’ni’n’ sani’ bes ju’z adamnan arti’q bolg’an iri awi’l-xojali’g’i’ kooperativlerinde (shirket xojali’qlari’nda) uli’wma ma’jilis wa’killigine kiretug’i’n ma’selelerdi sheshiw ushi’n, ustavta na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda, wa’killer ma’jilisi shaqi’ri’li’wi’ mu’mkin.

12-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’) basqarmasi’ ha’m basli’g’i’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’ni’n’) basqarmasi’:
Kooperativ (shirket) jumi’si’ni’n’ biznes-jobalari’n islep shi’g’adi’ ha’m uli’wma ma’jilistin’ tasti’yi’qlawi’na kirgizedi;
kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ uli’wma ma’jilisin shaqi’radi’ ha’m ma’jilis ta’repinen qabi’l yetilgen qararlardi’n’ wori’nlani’wi’n qadag’alaydi’;
kooperativtin’ (shirkettin’) ag’i’mdag’i’ xojali’q jumi’si’ ma’selelerin woni’n’ ustavi’na muwapi’q sheshedi;
kooperativke (shirketke) jan’a ag’zalar qabi’l yetiw ha’m ag’zali’qti’ toqtati’w haqqi’ndag’i’ qarardi’ uli’wma ma’jilistin’ tasti’yi’qlawi’na kirgizedi;
kooperativ (shirket) mu’lkinin’ saqlani’wi’n ta’miyinleydi ha’m keltirilgen za’leldin’ worni’n qaplaw boyi’nsha ilajlar ko’redi;
za’ru’rlik bolsa g’a’rezsiz auditorli’q tekseriwler wo’tkeriliwin sho’lkemlestiredi;
puxaralarg’a fermer ha’m diyxan xojali’g’i’n ju’rgiziw ushi’n jer uchastkalari’n aji’rati’w haqqi’nda uli’wma ma’jilis qarap shi’g’i’wi’ ushi’n usi’ni’slar kirgizedi;
semya basli’g’i’ (ja’ma’a’ttin’ wa’killik berilgen wa’kili) menen semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w sha’rtnamalari’n, sonday aq fermer xojali’qlari’ basli’qlari’ menen jer uchastkalari’n ijarag’a beriw sha’rtnamalari’n du’zedi;
Basqarma ag’zalari’ni’n’ sani’ awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ustavi’nda belgilenedi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basqarmasi’ni’n’ ag’zalari’ wo’z qurami’nan kooperativtin’ (shirkettin’) ustavi’na muwapi’q kooperativ (shirket) basli’g’i’ni’n’ wori’nbasari’ ha’m basqarma xatkerin saylawi’ mu’mkin.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basli’g’i’ basqarmag’a basshi’li’q yetedi. Kooperativ (shirket) basli’g’i’n saylaw ha’m shaqi’ri’p ali’w ta’rtibi, sonday aq woni’n’ wa’killikleri kooperativ (shirket) ustavi’nda belgilenedi.

13-statya. Tekseriw komissiyasi’ (tekseriwshi).
Tekseriw komissiyasi’ (tekseriwshi) awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’), basqarmani’n’ finansli’q ha’m xojali’q jumi’si’n tekseredi ha’m wol uli’wma ma’jiliske yesap beredi. Tekseriw komissiyasi’ ag’zalari’ni’n’ sani’ kooperativtin’ (shirkettin’) ustavi’nda belgilenedi.
Uli’wma ma’jilis awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ha’m woni’n’ basqarmasi’ni’n’ finans xojali’q jumi’si’n tekseriw ushi’n belgilengen ta’rtipte auditor yaki auditorli’q sho’lkemdi tarti’wg’a haqi’li’.

IV–bap. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) jer uchastkalari’n beriw, jerden ha’m suwdan paydalani’w

14-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) jer uchastkalari’n beriw, jerden paydalani’w.
Awi’l-xojali’g’i’na arnalg’an jerler, awi’l-xojali’g’i’ kooperativlerine (shirket xojali’qlari’na) belgilengen maqsette tovar, awi’l-xojali’q wo’ndirisin ju’rgiziw ushi’n yeliw ji’lg’a deyin bolg’an, lekin woti’z ji’ldan kem bolmag’an ijarag’a beriledi.
Jer uchastkalari’nan aqi’lg’a ug’ras ha’m na’tiyjeli paydalani’p ati’rg’an awi’l-xojali’g’i’ kooperativleri (shirket xojali’qlari’) qosi’msha ra’wishte ijarag’a yamasa waqi’tsha paydalani’w ushi’n jer uchastkalari’n ali’wi’ mu’mkin.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativlerine (shirket xojali’qlari’na) berilgen jerler ja’ma’a’t iyeligindegi jerlerden, sonday aq puxaralarg’a diyxan xojali’qlari’n ju’rgiziw ushi’n berip qoyi’lg’an jerlerden ibarat boladi’ ha’m wolardan tek belgilengen maqsette paydalani’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) berip qoyi’lg’an jer uchastkalari’ menshiklestiriliwi ha’m ali’w, sati’w, girew, sawg’a yetiw, almasti’ri’w wobektleri boli’wi’ mu’mkin yemes. Bul jer uchastkalari’ fermer ha’m diyxan xojali’qlari’n ju’rgiziw ushi’n belgilengen ta’rtipte beriliwi mu’mkin. Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ «shirket xojali’g’i’ni’n’»paydalani’lmay ati’rg’an jerleri basqa fizikali’q ha’m yuridikali’q ta’replerge yekilemshi ijarag’a yamasa waqi’tsha paydalani’wg’a u’sh ji’lg’a deyin bolg’an mu’ddetke jerden paydalani’wdi’ jan’a mu’ddetke uzayti’w huqi’qi’ menen beriliwi mu’mkin.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) xi’zmetkerlerine diyxan xojali’g’i’n ju’rgiziw ushi’n miyras yetip qaldi’ri’latug’i’n, wo’mirlik iyelik yetiwge jer uchastkalari’n aji’rati’w ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an wo’lshemde ha’m ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativlerinin’ (shirket xojali’qlari’ni’n’) jer uchastkasi’na bolg’an huqi’qi’ wolar associaciyalar, agrofirmalar ha’m basqa da birlespeler qurami’na kirgende de saqlani’p qaladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) jerden paydalani’w boyi’nsha huqi’q ha’m minnetleri ni’zam aktlerinde belgilenedi.
Awi’l-xojali’q kooperativine (shirket xojali’g’i’na) berilgen jer uchastkalari’n ali’p qoyi’w, belgilengen kepillikleri saqlani’p, ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.

15-statya. Jer uchastkalari’n semyani’n’ (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w sha’rtnamasi’ tiykari’nda beriw.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativinde (shirket xojali’g’i’nda) uli’wma ma’jilistin’ qarari’na tiykarlani’p, jer uchastkalari’, a’dette, shan’araqlarg’a «ja’ma’a’tlerge» awi’l xojali’g’i’ wo’nimlerin jetistiriw ushi’n semyali’q «ja’ma’a’tlik» kesip ali’w sha’rtnamasi’ sha’rtleri tiykari’nda waqi’tsha paydalani’wg’a keminde bes ji’l mu’ddetke beriledi. Jer uchastkasi’nan paydalani’w mu’ddeti tamam bolg’annan keyin shan’araqlar «ja’ma’a’tler» semyali’q «ja’ma’a’tlik» kesip ali’w sha’rtnamasi’n jan’a mu’ddetke uzayti’w huqi’qi’na iye.
Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w sha’rtleri tiykari’nda beriletug’i’n jer uchastkalari’nan qatan’ belgilengen maqsette paydalani’ladi’, bunda su’riletug’i’n jerler maydani’ wo’lshemlerinin’ kemeytiliwine jol qoyi’lmaydi’.
Jer uchastkasi’ni’n’ wo’lshemleri ha’m woni’n’ shegaralari’ ta’replerdin’ kelisiwine muwapi’q wo’zgertiliwi mu’mkin.
Kesip ali’w sha’rtnamasi’ sha’rtleri tiykari’nda ali’ng’an jer uchastkasi’n ijarag’a yamasa ja’rdemshi kesip ali’wg’a beriw qadag’an yetiledi.
Kesip ali’wshi’dan semyali’q «ja’ma’a’tlik» kesip ali’w sha’rtleri tiykari’nda berilgen jer uchastkasi’nan paydalang’anli’g’i’ ushi’n haqi’ wo’ndirilmeydi;
Jer uchastkasi’ ma’mlekettin’ ha’m ja’ma’a’ttin’ za’ru’rlikleri ushi’n ali’p qoyi’lg’an jag’dayi’nda kesip ali’wshi’ni’n’ za’lelin (soni’n’ ishinde qoldan shi’g’ari’lg’an payda) ha’m basqa shi’g’i’nlar ni’zam aktlerine muwapi’q qaplani’wi’n talap yetiw huqi’qi’na iye.

16-statya. Suwdan paydalani’w.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativleri (shirket xojali’qlari’) ushi’n suwdan paydalani’w limitleri wa’killikli uyi’mlar ta’repinen belgilenedi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) jetkerip beriletug’i’n suwdi’n’ sarplani’wi’n yesapqa ali’w ta’rtibi, suw resurslari’nan paydalang’anli’g’i’ ushi’n sali’q mug’dari’ ha’m woni’ to’lew ta’rtibi ni’zam aktleri menen belgilenedi.

V–bap. Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin (shirket xojali’g’i’ni’n’) mu’lki

17-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’) mu’lki.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) menshigi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) wo’z aldi’na balansi’nda ko’rsetiletug’i’n tiykarg’i’ fondlar, aylani’s qarji’lar ha’m basqa da bayli’qlar usi’ kooperativtin’ (shirkettin’) mu’lki boli’p tabi’ladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) mu’lki tiykarg’i’ fondlar bahasi’, jetistirgen wo’nimi, woni’ sati’wdan tu’sken da’ramatlar (payda), ag’zalardi’n’ aqshalay ha’m materialli’q to’lemleri (vznoslari’), bank kreditleri, bahali’ qag’azlar yesabi’nan ha’m kooperativtin’ (shirkettin’) ustavi’nda na’zerde tuti’lg’an basqa da jumi’s na’tiyjesinde ha’m ni’zamda qadag’an yetilmegen basqa da derekler yesabi’nan du’ziledi. Kooperativ (shirket xojali’g’i’) mu’lkin du’ziwde yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’repler sha’rtnama tiykari’nda aqshalay ha’m materialli’q to’lemler (vznoslar) kirgiziw joli’ menen qatnasi’wi’ mu’mkin. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ta’repinen sho’lkemlestiriletug’i’n ka’rxanalar ha’m sho’lkemlerdin’ mu’lki, sonday aq xojali’qlar arali’q kerxanalar ha’m sho’lkemlerdin’ mu’lki, wolardi’n’ u’lesli qatnasi’wi’na muwapi’q usi’ kooperativtin’ (shirkettin’) mu’lki boli’p tabi’ladi’.
Qurami’na awi’l-xojali’g’i’ kooperativleri (shirket xojali’qlari’), menshiktin’ ha’r qi’yli’ tu’rlerindegi basqa ka’rxanalar ha’m sho’lkemler kirgen birlespelerdin’ mu’lki, wolardi’n’ uli’wma (u’lesli) mu’lki boli’p yesaplanadi’. Qurami’na tek kooperativler (shirketler) kirgen birlespelerdin’ mu’lki, yeger sho’lkemlestiriw hu’jjetlerinde, yamasa ni’zam aktlerinde basqasha ta’rtip na’zerde tuti’lg’an bolmasa, usi’ kooperativlerge (shirketlerge) uli’wma (u’lesli) mu’lk huqi’qi’ tiykari’nda qarasli’ boladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’replerden mu’lkti ni’zam aktlerinde nezerde tuti’lg’an ta’rtipte ali’w, ijarag’a yamasa waqi’tsha paydalani’wg’a ali’w huqi’qi’na iye.

18-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’nda) u’leslik ha’m bo’linbeytug’i’n fondlari’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinde (shirket xojali’g’i’nda) uli’wma ma’jilis qarari’ menen to’mendegi ustav fondi’ (kapitali’) du’ziledi:
u’leslik fondi’,
topi’raq wo’nimdarli’g’i’n ko’teriw ilajlari’n wo’tkeriw, irrigaciya quri’li’slari’n saqlaw, jan’a irrigaciya-mexanizaciya tarmaqlari’n joybarlaw ha’m quri’w, texnika ali’w, socialli’q ha’m wo’ndirislik infrastrukturalardi’ rawajlandi’ri’w, basqa uli’wma socialli’q ha’m xojali’q wazi’ypalari’n sheshiw ushi’n arnalg’an bo’linbeytug’i’n fond.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ «shirket xojali’g’i’ni’n’» u’les qori’ woni’n’ tiykarg’i’ qorlari’ni’n’ bahasi’n ha’m minnetlemelerden azat bolg’an basqa da aktivleri bahasi’n wo’z ishine aladi’, bo’linbeytug’i’n qordi’ qa’liplestiriwge bag’darlanatug’i’n qarji’lar bug’an kirmeydi;
U’leslik ha’m bo’linbeytug’i’n fondlardi’n’ mug’darlari’ awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ustavi’nda belgilenedi.
U’leslik fond awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’na uli’wma u’lesli mu’lk tiykari’nda, bo’linbeytug’i’n fond – uli’wma birliktegi menshik tiykari’nda qarasli’ boladi’.

19-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinde (shirket xojali’g’i’nda) mu’lklik u’lesler.
U’leslik fondlar awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’ arasi’nda mu’lklik u’leslerge bo’listiriliwi sha’rt.
Mu’lklik u’les awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ha’r bir ag’zasi’ni’n’ kooperativ (shirket) u’leslik fondi’ bahasi’ndag’i’ u’lesin belgileydi ha’m kooperativ (shirket) ag’zasi’na kooperativtin’ (shirkettin’) juwmaqlawshi’ da’ramati’nan (paydasi’nan) dividentler tu’rinde tiyisli u’lesin ali’w huqi’qi’n beredi.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’ da’ramati’ni’n’ (paydasi’ni’n’) u’lesler boyi’nsha dividentler to’lewge arnalg’an bo’legi ji’l juwmaqlari’ boyi’nsha bo’listiriledi ha’m mu’lklik u’lestin’ mug’dari’na sa’ykes bo’linedi.
Mu’lklik u’les mug’dari’n ani’qlaw, paylar boyi’nsha dividentler to’lew ta’rtibi, sha’rtleri ni’zam aktleri menen belgilenedi. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) ha’r bir ag’zasi’ni’n’ mu’lklik u’lesinin’ ani’q mug’dari’ kooperativtin’ (shirkettin’) ag’zasi’na mu’lktin’ belgili bo’legine ha’m xojali’q alatug’i’n uli’wma da’ramatti’n’ (paydani’n’) tiyisli bo’legine bolg’an woni’ huqi’qi’n bekitetug’i’n ati’ jazi’lg’an gu’wali’q berilip kooperativtin’ (shirkettin’) joqari’ basqari’w uyi’mi’ni’n’ qarari’ menen belgilenedi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zali’g’i’nan shi’g’i’w, fermer xojali’g’i’n yamasa jan’a awi’l-xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) sho’lkemlestiriw maqsetinde a’melge asi’ri’lg’an jag’daylarda mu’lklik u’lesler ni’zam aktlerine muwapi’q aji’rati’p beriledi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zasi’ni’n’ mu’lklik u’lesin miyras yetip ali’w, ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte tek g’ana woni’n’ bahasi’na aylandi’ri’lg’an tu’rde a’melge asi’ri’ladi’.

VI–bap. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) jumi’si’ni’n’ tiykarlari’

20-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) wo’ndirislik jumi’si’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) wo’z jumi’si’ni’n’ bag’darlari’n, wo’ndirisi du’zilisin ha’m ko’lemin wo’z betinshe belgileydi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) wo’zi jetistirip ati’rg’an wo’nimnin’ sapasi’na baylani’sli’ ha’rekettegi normativler ha’m standartlardi’, ekologiya, sanitariya boyi’nsha ha’m ni’zam aktlerinde belgilengen basqa da talaplardi’ ha’m qa’delerdi saqlawi’ tiyis.
Ma’mleket uyi’mlari’ ha’m sho’lkemlerdin’, ja’ne de basqa uyi’mlar ha’m sho’lkemlerdin’, sonday aq wolardi’n’ lawazi’mli’ adamlari’ni’n’ awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) xojali’q jumi’si’na aralasi’wi’na jol qoyi’lmaydi’, ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an jag’daylar bug’an kirmeydi.
Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w awi’l-xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’nda) ishki xojali’q islep shi’g’ari’w jumi’si’n sho’lkemlestiriwdin’ abzal tu’ri boli’p tabi’ladi’.

21-statya. Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w sha’rtnamasi’.
Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w sha’rtnamasi’ ha’r ji’li’ awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) basqarmasi’ arqali’ kooperativ (shirket) ha’m semya basli’g’i’ (ja’ma’a’ttin’ wa’killik berilgen wa’kili) arasi’nda du’ziledi.
Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’w sha’rtnamasi’ boyi’nsha semya (xi’zmetkerler topari’) kesip ali’wshi’ si’pati’nda belgili bir awi’l xojali’g’i’ wo’nimin jetistiriw ha’m woni’ buyi’rtpashi’g’a – awi’l xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) kelisilgen mu’ddetlerde tapsi’ri’w minnetlemesin, al buyi’rtpashi’ bolsa, usi’ wo’nimdi qabi’l yetiw ha’m woni’n’ ushi’n haqi’ to’lew minnetlemesin aladi’.
Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’p islew sha’rtnamasi’nda to’mendegiler na’zerde tuti’ladi’:
Jer uchastkasi’ni’n’ wo’lshemi, jaylasqan worni’ ha’m jag’dayi’;
jer uchastkasi’n paydalani’w sha’rtleri, ta’replerdin’ almaslap yegiw sxemasi’na muwapi’q awi’l xojali’g’i’ yeginlerinin’ zu’ra’a’tliligin ha’m jerdin’ wo’nimdarli’g’i’n artti’ri’w, topi’raqti’n’ qunarli’li’g’i’n saqlaw ha’m joqari’lati’w boyi’nsha minnetlemeleri;
jetistiriletug’i’n awi’l xojali’q wo’nimlerinin’ mug’dari’ ha’m tu’rleri, woni’n’ sapasi’;
jetistirilgen awi’l xojali’q wo’niminin’ bahasi’, wog’an haqi’ to’lew ha’m woni’ realizaciya yetiw sha’rtleri;
suwg’ari’w ushi’n suw, materialli’q-texnikali’q resurslar menen kesip ali’p islewshini ta’miyinlew, ta’replerdin’ sha’rtnama minnetlemelerin wori’nlamag’ani’ ushi’n juwapkerligi ha’m wolardi’n’ qa’lewi boyi’nsha basqada sha’rtler.
Kesip ali’p islewshi, yeger semyali’q (ja’ma’a’tlik) sha’rtnamada basqa qa’de na’zerde tuti’lg’an bolmasa, jumi’slardi’ wori’nlaw usi’llari’n wo’z betinshe belgileydi, wolardi’, wo’z ku’shi ha’m qurallari’ menen a’melge asi’radi’. Buyi’rtpashi’ kesip ali’p islewshige semyali’q (ja’ma’a’tlik) sha’rtnamada na’zerde tuti’lg’an ko’lemde ha’m ta’rtipte jumi’slardi’ wori’nlawda ja’rdemlesiwge minnetli. Ko’rsetilgen jumi’slardi’n’ wori’nlani’wi’n materialli’q-texnikali’q ta’miyinlew, yeger semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’p islew sha’rtnamasi’nda basqasha qa’de na’zerde tuti’lg’an bolmasa, buyi’rtpashi’ ta’repinen a’melge asi’ri’ladi’. Jumi’slar tamamlang’annan keyin kesip ali’p islewshi buyi’rtpashi’ ta’repinen berilgen materialli’q-texnikali’q resurslardan paydalang’ani’ haqqi’nda buyi’rtpashi’g’a yesap beriwi, sonday aq wolardi’n’ qalg’anlari’n buyi’rtpashi’g’a qaytari’wi’ yamasa kesip ali’p islewshidegi paydalani’lmay qalg’an materialli’q-texnikali’q resurslardi’n’ quni’n yesapqa ali’p, haqi’ to’leniwi tiyis bolg’an jumi’slardi’n’ quni’n, buyi’rtpashi’lardi’n’ kelisimi menen kemeytiwge minnetli.
Semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’p islewde miynetke haqi’ to’lew aqi’rg’i’ na’tiyjeler boyi’nsha – jetistirilgen wo’nimnin’ sha’rtnamada na’zerde tuti’lg’an mug’dari’, sapasi’ ha’m bahasi’na qarap a’melge asi’ri’ladi’. Usi’ni’n’ menen qatar semya ag’zalari’ (kesip ali’p islewshiler) – pay iyeleri xojali’qti’n’ ji’l dawami’ndag’i’ jumi’si’ni’n’ aqi’rg’i’ na’tiyjeleri boyi’nsha belgilenetug’i’n dividentler aladi’.

22-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinde (shirket xojali’g’i’nda) miynet.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativinde (shirket xojali’g’i’nda) miynet qatnasi’qlari’ usi’ ni’zam, basqa da ni’zam aktleri, kooperativtin’ (shirkettin’) ustavi’ ha’m ishki jumi’s ta’rtibi menen retlestiriledi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ustavta belgilengen wazi’ypalardi’ wori’nlaw ushi’n kooperativ (shirket) ag’zasi’ bolmag’an adamlardi’ miynet sha’rtnamasi’ boyi’nsha tarti’wi’ mu’mkin.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) kooperativ (shirket) ag’zalari’ ha’m jallang’an xi’zmetkerlerdin’ miynetine haqi’ to’lew tu’rlerin, sistemasi’n ha’m sha’rtlerin ni’zam aktlerine ha’m semyali’q (ja’ma’a’tlik) kesip ali’p islew sha’rtnamasi’na muwapi’q wo’z betinshe belgileydi.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’na mu’lklik paylar boyi’nsha to’lengen dividentler miynet haqi’ qurami’na kirgizilmeydi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) miynetti qorg’aw, texnika qa’wipsizligi boyi’nsha belgilengen normalar ha’m qa’delerdin’, wo’ndirislik sanitariya boyi’nsha talaplardi’n’ saqlani’wi’n ta’miynleydi.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ag’zalari’n ha’m wonda miynet sha’rtnamasi’ tiykari’nda islep ati’rg’an adamlardi’ socialli’q ta’miyinlew, ni’zam aktlerine muwapi’q a’melge asi’ri’ladi’.

23-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ta’repinen wo’nimdi realizaciya yetiw ta’rtibi.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) jetistirilip ati’rg’an wo’nimdi realizaciya yetiw ushi’n, soni’n’ ishinde ma’mlekettin’ za’ru’rliklerin go’zlep realizaciya yetiw ushi’n yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’repler menen i’qtiyarli’ baslamalarda xojali’q sha’rtnamalari’n du’ziw huqi’qi’na iye.
Sha’rtnama minnetlemeleri buzi’lg’an jag’dayda, ta’repler ni’zamda yamasa sha’rtnamada belgilengen ta’rtipte juwapker boladi’.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) jetistirilip ati’rg’an wo’nimdi eksportqa shi’g’ari’w, sonday aq si’rt yellerdegi sheriklesleri menen yesaplasi’wlardi’ ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte a’melge asi’radi’.

24-statya. Awi’l-xojali’g’i’ kooperativine (shirket xojali’g’i’na) sali’q sali’w.
Awi’l-xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ni’zam aktlerine muwapi’q sali’qlar ha’m basqa da ma’jbu’riy to’lemlerdi to’leydi.

25-statya. Awi’l xojali’q kooperativin (shirket xojali’g’i’n) materialli’q-texnikali’q ta’miynlew, wog’an agrotexnikali’q ha’m basqada xi’zmet ko’rsetiw.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) materialli’q-texnikali’q ta’miynlew, wog’an agrotexnikali’q ha’m basqada xi’zmet ko’rsetiw, tovar bazarlari’nda monopolistlik jumi’sti’ sheklew ha’m ba’sekileslik haqqi’ndag’i’ ni’zam aktlerinin’ talaplari’n yesapqa ali’p sha’rtnama tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) wo’zine za’ru’r bolg’an mu’lkti ha’m wo’ndiris qurallari’n birjalarda, yarmarkalarda, bazarlarda yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’replerden, xali’qtan sati’p ali’wg’a haqi’li’.

26-statya. Awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) kredit penen ta’miyinlew ha’m qamsi’zlandi’ri’w.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) wo’ndirislik maqsettegi wobektler quri’li’si’, tiykarg’i’ wo’ndiris qurallari’n sati’p ali’w ushi’n uzaq mu’ddetli ha’m ku’ndelikli wo’ndirislik jumi’si’n qi’sqa mu’ddetli kredit penen ta’miynlew kredit sha’rtnamalari’ tiykari’nda a’melge asi’ri’ladi’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) du’zilgen waqi’tta wog’an qari’z ha’m kreditler bergende to’lewge uqi’pli’ yuridikali’q ha’m fizikali’q ta’repler, sonday aq kooperativlerdin’ (shirketlerdin’) wo’zleri wo’z mu’lkin girewge qoyi’p kepil boli’wlari’ mu’mkin.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xrojali’g’i’) wo’zine qarasli’ ha’m ijarag’a ali’ng’an wo’ndiris qurallari’ni’n’, awi’l xojali’q yegisliklerinin’ (na’lshelerdin’), ko’p ji’lli’q ag’ashlardi’n’, jetistirilgen yamasa qayta islengen wo’nimnin’, shiyki zatti’n’, materiallardi’n’ jog’alti’li’wi’ (nabi’t boli’wi’), kem shi’g’i’wi’ yamasa zi’yanlani’wi’ qa’wpin, isbilermenlik ta’wekelshiligin, sonday aq sha’rtnamalardi’ buzg’ani’ ushi’n wo’zinin’ juwapkershilik qa’wpin qamsi’zlandi’radi’ ha’mde ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte ja’ne sha’rtlerde qamsi’zlandi’ri’w wo’tewin aladi’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) woni’ ekonomikali’q turaqsi’zli’qqa ali’p baratug’i’n da’rejede zi’yan ko’rgen ha’m to’lewge uqi’psi’z boli’p qalg’an jag’daylarda awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) sanaciya yetiw wo’tkeriliwi yamasa woni’n’ bankrotli’g’i’ haqqi’ndag’i’ ma’sele ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte qarap shi’g’i’li’wi’ mu’mkin.

27-statya. Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) awi’lli’q yelatli’ punktlerdin’ socialli’q infrastrukturasi’n rawajlandi’ri’w boyi’nsha jumi’si’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) awi’lli’q yelatli’ punktlerdin’ socialli’q infrastrukturasi’n rawajlandi’ri’w, kooperativ (shirket) ag’zalari’ ha’m wonda miynet sha’rtnamasi’ tiykari’nda islep ati’rg’an adamlardi’n’, sonday aq wolardi’n’ semyalari’ni’n’ ma’deniy-turmi’s sharayatlari’n jaqsi’law, wolardi’n’ den sawli’g’i’n bekkemlew, basqa da socialli’q talaplari’n qanaatlandi’ri’w boyi’nsha ilajlardi’ a’melge asi’radi’. Usi’ maqsetlerde awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’):
socialli’q infrastruktura wobektlerin quradi’ ha’m u’skeneleydi;
awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) aymag’i’ndag’i’ yelatli’ punktlerdi abadanlasti’ri’w, elektrlestiriw, gazlestiriw ha’m ishimlik suw menen ta’miyinlewdi a’melge asi’radi’, kooperativ (shirket) ag’zalari’ ha’m xi’zmetkerlerine xi’zmet ko’rsetetug’i’n kishi ka’rxanalardi’ rawajlandi’ri’wg’a ja’rdemlesedi;
o’z ag’zalari’ni’n’ diyxan xojali’qlari’n rawajlandi’ri’wi’na wolarg’a tuqi’mlardi’, na’lshelerdi, jas qara mallar ha’m quslardi’ realizaciya yetiw, agrotexnika ha’m veterinariya xi’zmetin ko’rsetiw, jetistirilgen awi’l xojali’g’i’ wo’nimin realizaciya yetiwde ko’meklesiw joli’ menen ja’rdem beredi;
qorshap turg’an wortali’qti’ qorg’aw, ekologiyali’q jag’daydi’ jaqsi’law boyi’nsha ilajlardi’ a’melge asi’radi’;
kooperativte (shirkette) yemlew ha’m profilaktikali’q ilajlardi’ wo’tkeriwde den sawli’qti’ saqlaw uyi’mlari’na ja’rdem ko’rsetedi.
socialli’q salani’ rawajlandi’ri’w boyi’nsha kooperativ (shirket) ustavi’nda na’zerde tuti’lg’an basqada ilajlardi’ a’melge asi’radi’.

28-statya. Awi’l xojali’g’i’ kooperativlerinin’ (shirket xojali’qlari’ni’n’) birlespeleri.
Awi’l xojali’q kooperativleri (shirket xojali’qlari’) i’qtiyarli’ baslamalari’nda, soni’n’ ishinde u’les (pay) tiykari’nda wo’nim jetistiriw, sati’p ali’w, qayta islew ha’m woni’ sati’w, materialli’q-texnikali’q ta’miynlew, quri’li’s, xi’zmet ko’rsetiwdin’ texnikali’q, suw xojali’g’i’, veterinariya, agroximiya, ma’sla’hat beriwge baylani’sli’ ha’m basqada tu’rleri boyi’nsha ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte associaciyalarg’a, ja’miyetlerge, agrofirmalarg’a ha’m basqada birlespelerge birlesiw, kiriw huqi’qi’na iye boladi’.

29-statya. Yesapqa ali’w ha’m yesap beriw.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte yesapqa ali’w islerin ju’rgizedi ha’m jergilikli statistika, sali’q uyi’mlari’na yesap beredi.

VII–bap. Juwmaqlawshi’ rejeler

30-statya. Awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) qayta sho’lkemlestiriw ha’m saplasti’ri’w.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) qayta sho’lkemlestiriw ni’zam aktlerinde ha’m kooperativ (shirket) ustavi’nda belgilengen ta’rtipte qosi’p jiberiw, biriktiriw, bo’liw, aji’rati’p shi’g’ari’w ha’m wo’zgertiw tu’rinde a’melge asi’ri’ladi’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) :
uli’wma ji’ynali’sti’n’ qarari’ boyi’nsha;
ni’zam aktlerinde na’zerde tuti’lg’an jag’daylarda sudti’n’ qarari’ boyi’nsha saplasti’ri’ladi’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativin (shirket xojali’g’i’n) saplasti’ri’w ni’zam aktlerinde belgilengen ta’rtipte a’melge asi’ri’ladi’.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativinin’ (shirket xojali’g’i’ni’n’) kreditorlardi’n’ talaplari’n qanaatlandi’rg’annan keyin qalg’an mu’lkinin’ quni’ woni’n’ ag’zalari’ arasi’nda bo’listiriledi.

31-statya. Dawlardi’ sheshiw.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativlerin (shirket xojali’qlari’n) sho’lkemlestiriw, wolardi’n’ jumi’si’ qayta sho’lkemlestiriliwi ha’m saplasti’ri’li’wi’ menen baylani’sli’ dawlar ni’zam aktlerine muwapi’q sheshiledi.

32-statya. Minnetlemeler boyi’nsha juwapkerlik.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) wo’z minnetlemeleri boyi’nsha wo’zine qarasli’ barli’q mu’lki menen juwap beredi. Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali’g’i’) kooperativ (shirket) ag’zalari’ni’n’ minnetlemeleri boyi’nsha juwap bermeydi.
Awi’l xojali’g’i’ kooperativi (shirket xojali&

Ko'rip shi'g'i'ldi': 2446

Betler