Совет Министров Республики Каракалпакстан

Портал государственной власти Республики Каракалпакстан



Скачать страницу в PDF Скачать страницу в PDF (55 Kb)    Версия    Скачать страницу в doc (55 KB)

«Lati’n jazi’wi’na tiykarlang’an Qaraqalpaq a’lipbesin yengiziw haqqi’nda»g’i’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ni’zami’na qosi’mshalar ha’m wo’zgerisler kirgiziw haqqi’nda Qaraqalpaqstan Respublikasi’ni’n’ Ni’zami’

«Lati’n jazi’wi’na tiykarlang’an qaraqalpaq a’lipbesin yengiziw xaqqi’nda»g’i’ Qaraqalpaqstan Respublikasi’ Ni’zami’na to’mendegi qosi’mshalar ha’m wo’zgerisler kirgizilsin:

1. A’lipbege C ha’ribin kiritiw usi’ni’s yetiledi. Bul ha’rip rus yamasa basqa yevropa tillerinen kirgen so’zlerde jumsalatug’i’n kirillshedegi ц ha’ribi worni’nda qollani’ladi’. Mi’sali’, ha’zirgidegideytsementtsentnertsirk h.t.b. tu’rinde yemes, al, cementcentnercirk x.t.b. tu’rinde jazi’w qolayli’ dep yesaplaymi’z.

2. So’z basi’nda Ee ha’ribi rus yamasa basqa yevropa tillerinen kirgen so’zlerde э worni’na g’ana qollani’li’wi’ (elektr – электр, ekran – экран, ekonomika – экономика), al tu’pkilikli so’zlerdin’ basi’nda bolsa e jazi’lmay, wol y ha’m e ha’riplerinin’ dizbegi arqali’ (yag’ni’y yeko’rinisinde) jazi’ladi’ (yelekyekiyeryertekyesapyetik h.t.b.).

3. So’z basi’nda jumsalatug’i’n O o ha’ribinin’ jag’dayi’ da e si’yaqli’ boladi’. Sonli’qtan, o ha’ribi de so’z basi’nda tek rus yamasa yevropani’n’ basqa tillerinen kirgen so’zlerde (operaorkestrt.b.) qollani’ladi’, al tu’pkilikli so’zlerdin’ basi’nda yeki ha’rip penen, (yag’ni’y wo ko’rinisinde) (wotwoqpanwolwoy h.t.b.) jazi’ladi’.

4. Tek tu’pkilikli so’zlerde g’ana jumsalatug’i’n wo ha’ribi de so’zdin’ basi’nda yesitiliwine qaraywo’ tu’rinde jazi’li’wi’ za’ru’r (wo’two’swo’mirwo’rwo’kiniw

t.b.).

5. Ha’zirgi ha’rekettegi dawi’sli’ ы ha’ribinin’ lati’nsha varianti’ni’n’ qaptali’nan apostrof qoyi’li’p,I’i’ tu’rinde jazi’ladi’.

6. Rus tili yamasa Yevropa tillerinen kirgen so’zlerde jumsalatug’i’n kirillshedegi ч worni’na chbirikpeli ha’ribi ali’nadi’. Sonda sh ha’ribi shashshanaashshigit si’yaqli’ so’zlerde, al chha’ribi chexchekChexov si’yaqli’ rus yamasa basqa evropa tillerinen kirgen sozlerde jumsaladi’.

Solay yetip, usi’ni’li’p ati’rg’an qaraqalpaq tilinin’ lati’n imlasi’ndag’i’ ha’ripler sani’ 34, al solardi’n’ ishinde dawi’sli’lari’ 9 ha’ripten ibarat boli’p, wolar to’mendegiler:

(A a), (A’ a’), (O o), (O’ o’), (U u), (U u), (I i), (I’ i’), (E e).

Qaraqalpaq tilinin’ lati’n jazi’wi’ndag’i’ usi’ni’li’p ati’rg’an a’lipbesinin’ strukturasi’ ha’m kirillsheden lati’n a’lipbesine sa’ykeslik tablicalari’ Ni’zamni’n’ aji’ralmas bo’legi si’pati’nda 1 ha’m 2-qosi’mshalarda keltirilgen.


Просмотров: 6230

Страницы