Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'


Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг янги расмий веб-сайтига ўтиш. http://karakalpakstan.uz

O’zbekistan Respublikasi’n 2014-ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda socialli’q-ekonomikali’q rawajlandi’ri’wdi’n’ juwmaqlari’ haqqi’nda

Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (95 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (95 KB)

O’zbekistan Respublikasi’ Prezidenti Islam Ka’rimov ta’repinen bi’yi’l 17-yanvarda boli’p wo’tken yelimiz hu’kimetinin’ ma’jilisinde belgilep berilgen 2014-ji’lg’i’ ekonomikali’q bag’darlamani’n’ yen’ a’hmiyetli wazi’ypalari’ menen bag’darlari’n a’melge asi’ri’w, sonday-aq, ekonomikami’z tarmaqlari’n ha’m salalari’n worta mu’ddetli rawajlandi’ri’w bag’darlamasi’n dawam yettiriw usi’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda tiykarg’i’ makroekonomikali’q ko’rsetkishlerdin’ unamli’ wo’siw pa’tlerin saqlaw, ekonomikani’n’ barli’q salalari’ menen tarmaqlari’n bunnan bi’lay da ten’salmaqli’li’qta rawajlandi’ri’w ushi’n bekkem tiykar jarati’w imkaniyati’n berdi.

I. Ekonomikani’n’ turaqli’ joqari’ wo’siw pa’tlerin ta’miyinlew boyi’nsha qabi’l yetilgen strategiyani’ dawam yettiriw, bul ushi’n bar rezerv ha’m imkaniyatlardi’ tarti’w

Jer ju’zi ekonomikasi’n rawajlandi’ri’wda ta’wekelshilik ha’m qarama-qarsi’li’qlar ku’sheyip ati’rg’ani’na qaramastan, yelimizde ekonomikali’q wo’siw boyi’nsha qabi’l yetilgen strategiyani’ izbe-iz ha’m maqsetli a’melge asi’ri’w, usi’ maqsette bar rezerv ha’m imkaniyatlardi’ tarti’w bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda jalpi’ ishki wo’nimdi 8,1 procent artti’ri’w mu’mkinshiligin berdi. Ekonomikani’n’ bekkem wo’siw pa’tleri inflyaciya da’rejesinin’ to’menligin, ma’mleketlik byudjet proficiti jalpi’ ishki wo’nimge sali’sti’rg’anda 0,1 procentti ha’m yelimizdin’ si’rtqi’ sawda aylani’si’ni’n’ 482,1 million dollarli’q unamli’ saldosi’n ko’rsetetug’i’n makroekonomikali’q turaqli’li’q penen ta’miyinlendi.

Ishki talapti’ xoshametlew ha’m ba’sekige shi’damli’ wo’nim islep shi’g’ari’wdi’ ken’eytiw, ekonomika tarmaqlari’n diversifikaciyalaw ha’m wolardi’n’ qarji’ turaqli’li’g’i’n artti’ri’wg’a tiyisli qosi’msha ilajlardi’n’ wori’nlani’wi’ na’tiyjesinde sanaat wo’nimlerin islep shi’g’ari’wdi’n’ ko’lemi 8,1 procent, tuti’ni’w tovarlari’ 10,8 procent, awi’l xojali’g’i’ wo’nimleri 6,9 procent, usaqlap sati’w sawda aylani’si’ 13,7 procent ha’m xi’zmet ko’rsetiwdin’ ko’lemi 14,2 procentke artti’.
Joqari’ texnologiyali’ ha’m zamanago’y obektler ja’ne quwatli’qlardi’ iske tu’siriwdi jedellestiriw, ekonomikali’q tarmaqlar menen salalardi’ modernizaciyalaw, texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alaw, sonday-aq, jeke investiciyalardi’ xoshametlew, tikkeley si’rt yel investiciyalari’n tarti’w ko’lemin ken’eytiw na’tiyjesinde wo’zlestirilgen investiciyalardi’n’ ko’lemin 10,8 procent ha’m quri’li’s jumi’slari’n 17,4 procentke artti’ri’wdi’ ta’miyinledi.

Bank sistemasi’ni’n’ resurs bazasi’n ken’eytiw ha’m banklerdin’ investiciyali’q belsendiligin artti’ri’w boyi’nsha ko’rilgen ilajlar na’tiyjesinde kommerciyali’q banklerdin’ uli’wma kapitali’ 24,6 procent, banklerdin’ uli’wma aktivleri 28,8 procent, qari’ydarlardi’n’ banklerdegi tarti’lg’an depozitleri 30,4 procentke ko’beydi. Na’tiyjede yelimiz bank sistemasi’ kapitali’ni’n’ jeterlilik da’rejesi  24,2 procentti quradi’ ha’m bul xali’qarali’q standartlarg’a sali’sti’rg’anda u’sh yese joqari’.
2014-ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda O’zbekistan Respublikasi’n socialli’q-ekonomikali’q rawajlandi’ri’wdi’n’ tiykarg’i’ ko’rsetkishleri
(2013-ji’ldi’n’ usi’ da’wirine sali’sti’rg’anda procent yesabi’nda)

Ko’rsetkishler                                           Wo’siw pa’tleri
Jalpi’ ishki wo’nim                                   108,1
Sanaat wo’nimleri                                      108,1
Tuti’ni’w tovarlari’                                   110,8
Awi’l xojali’g’i’ wo’nimler                            106,9
Tiykarg’i’ kapitalg’a kirgizilgen investiciyalar  110,8
Quri’li’s jumi’slari’                                 117,4
Usaqlap sati’w sawda aylani’si’                    113,7
To’lemli xi’zmetler                                    109,7
Ja’mi xi’zmetler                                        114,2

Ekonomika tarmaqlari’ni’n’ qarji’ turaqli’li’g’i’n ja’ne de artti’ri’w maqsetinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan to’men rentabelli ha’m zi’yan ko’rip islep ati’rg’an 144 ka’rxanani’n’ qarji’-ekonomikali’q jag’dayi’n jaqsi’law, perspektivasi’z 10 ka’rxanani’ saplasti’ri’w ha’m son’i’n ala wolardi’n’ negizinde jan’a wo’ndirislik quwatli’qlardi’ sho’lkemlestiriw sha’rti menen jan’a mu’lk iyelerine  sati’w boyi’nsha maqsetli "’jol kartalari’" islep shi’g’i’ldi’ ha’m a’melge asi’ri’lmaqta.
Tasti’yi’qlang’an usi’ "jol kartalari’" shen’berinde ilajlardi’ a’melge asi’ri’w ushi’n bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda ni’rqi’ 290 milliard sumnan aslam investiciyalar tarti’ldi’. Soni’n’ na’tiyjesinde 109 ka’rxana zi’yan ko’riwden shi’g’ari’ldi’ (uli’wma mug’dari’ni’n’ 76 procenti) ha’m wolar  50,4 milliard sum payda aldi’,  2 mi’n’ jumi’s worni’n qayta tikledi. Uli’wma, qayta sho’lkemlestirilip ati’rg’an ka’rxanalarda bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan baslap ja’mi ni’rqi’  3,1 trillion sumli’q wo’nim islep shi’g’ari’ldi’ ha’m xi’zmetler ko’rsetildi, sonday-aq, ni’rqi’ derlik  118 million dollarli’q wo’nim eksport yetildi.

"Jol kartalari’" n a’melge asi’ri’w menen bir qatarda ekonomikali’q jaqtan nasaz ka’rxanalardi’ qayta tiklew ha’m qarji’lay salamatlandi’ri’w ja’ne wolardi’ jan’a mu’lk iyelerine tapsi’ri’w jumi’slari’ dawam yettirildi. Tiyisli bag’darlamalarg’a kirgizilgen ka’rxanalardi’ qayta tiklew ushi’n bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda ni’rqi’ 1,1 trillion sumli’q, soni’n’ ishinde, kommerciyali’q banklerdin’ kreditleri yesabi’nan  527,6 milliard sumli’q investiciyalar qarati’ldi’. Na’tiyjede bul ka’rxanalarda bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli  1,4 trillion sumli’q wo’nim islep shi’g’ari’li’p, ni’rqi’  92,I million dollarg’a ten’ wo’nim eksport yetildi, derlik  17,3 mi’n’ jan’a jumi’s worni’ jarati’ldi’.

Sanaat tarmaqlari’ni’n’ ba’sekige shi’damli’li’g’i’n bunnan bi’lay da artti’ri’w maqsetinde iri ka’rxanalarda  94 million dollarli’q 1,3 mi’n’ ruwxi’y ha’m fizikali’q jaqtan go’nergen u’skeneler almasti’ri’ldi’, sonday-aq, texnologiyali’q processler, shiyki zat ha’m materiallardi’ sari’plaw normalari’n aqi’lg’a muwapi’q sho’lkemlestiriw, jog’alti’wlar ja’ne wo’ndirislik yemes qarejetlerdi saplasti’ri’w ilajlari’ a’melge asi’ri’ldi’. Bul boyi’nsha qabi’l yetilgen ilajlar iri sanaat ka’rxanalari’nda islep shi’g’ari’li’p ati’rg’an wo’nimnin’ wo’zine tu’ser bahasi’n wortasha I,9 procentke azayti’w, sanaatta jumi’sti’n’ wo’nimdarli’g’i’n 6,3 procentke artti’ri’w, jalpi’ ishki wo’nimde energiyani’n’ jumsali’wi’n 13 procentke qi’sqarti’w imkaniyati’n berdi.
Wo’ndirislik ka’rxanalardi’ modernizaciyalaw, texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alaw bag’darlamalari’, sonday-aq, sanaat ka’rxanalari’ni’n’  qarji’li’q jaqtan turaqli’li’g’i’n artti’ri’w ilajlari’ni’n’ a’melge asi’ri’li’wi’ sanaat tarmaqlari’n quramli’ jaqtan wo’zgertiw ha’m diversifikaciyalaw processlerin bunnan bi’lay da teren’lestiriwge ja’rdem berdi.

Atap aytqanda, 2014-ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda mashina quri’li’si’ ha’m metalldi’ qayta islew ( wo’siw pa’ti 117,1 procent), quri’li’s materiallari’ sanaati’ (113,1 procent), jen’il sanaat (112,7 procent, soni’n’ ishinde, paxtani’ qayta islew-122,1 procent, trikotaj-122,3 procent, tigiwshilik-113,6 procent), medicina (112,8 procent), qara metallurgiya (110,3 procent), azi’q-awqat sanaati’ (107 procent) si’yaqli’ tarmaqlarda jedel rawajlani’w ta’miyinlendi. Sanaatli’q wo’ndiristin’ uli’wma qurami’nda usi’ tarmaqlardi’n’ u’lesi 2013-ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’ndag’i’ 53,8 procentten 58,9 procentke jetti.

Tuti’ni’w tovarlari’n islep shi’g’ari’wdi’ xoshametlew ilajlari’n a’melge asi’ri’w shen’berinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli texnologiyali’q u’skeneler sati’p ali’w ha’m aylani’s kapitali’n toli’qti’ri’w ushi’n wo’ndiris ka’rxanalari’na kommerciyali’q bankler ta’repinen  1,7 trillion sum (2013-ji’ldi’n’ usi’ da’wirine sali’sti’rg’anda 119,2 procent) ko’lemindegi kredit aji’rati’ldi’. Na’tiyjede, tuti’ni’w tovarlari’n islep shi’g’ari’wdi’n’ ko’lemi 10,8 procent, soni’n’ ishinde, azi’q-awqat wo’nimleri 6,5 procent ha’m azi’q-awqat yemes wo’nimler 13,8 procentke artti’. Wolardi’n’ sanaatli’q wo’ndiristin’ uli’wma ko’lemindegi u’lesi 2013-ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’ndag’i’ 31,9 procentten 36,4 procentke artti’.

Tayar wo’nimler, komplektlewshi bo’lekler ha’m materiallar islep shi’g’ari’wdi’ jergiliklilestiriw bag’darlamasi’n a’melge asi’ri’w shen’berinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda import worni’n basatug’i’n ha’m eksportqa qolayli’ wo’nimler islep shi’g’ari’wdi’n’ ko’lemi ha’m tu’rlerin bunnan bi’lay da ken’eytiw maqsetinde ni’rqi’ 1,2 trillion sumli’q wo’nim islep shi’g’ari’ldi’. Soni’n’ ishinde, elektr duxovka, gaz ha’m elektr plitalar, kondicioner, elektr dvigatel ha’m nasoslar, turmi’sli’q elektr a’sbaplari’, mi’slang’an kepserlew si’mlari’, avtomashinalar ushi’n antifriz, sport maydanshalari’ ushi’n jasalma qaplama, rezinadan islengen kovrolan, jan’a tu’rdegi balalar woyi’nshi’qlari’, sport a’njamlari’ ha’m basqa da  200 tu’rden aslam wo’nim islep shi’g’ari’w wo’zlestirildi. Uli’wma, jergiliklilestirilgen wo’nimlerdi islep shi’g’ari’w na’tiyjesinde import worni’n basi’w na’tiyjeliligi 504,7   million dollardi’ quradi’.

II.  Joqari’ texnologiyali’ ha’m zamanago’y a’hmiyetli sanaat wobektleri menen quwatli’qlari’n iske tu’siriw, investiciyali’q wortali’qti’ rawajlandi’ri’w
Joqari’ texnologiyali’ ha’m zamanago’y a’hmiyetli wobektler menen quwatli’qlardi’ iske tu’siriw, wo’ndiristi modernizaciyalaw, texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alaw processlerin teren’lestiriw, sonday-aq, investiciyali’q wortali’qti’ bunnan bi’lay da jetilistiriw boyi’nsha jedel ilajlardi’n’ a’melge asi’ri’li’wi’ni’n’ na’tiyjesinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda investiciyalar joqari’ wo’siw pa’tlerde (110,8 procent) wo’zlestirildi. Wolardi’n’ ko’lemi 15 trillion sum yamasa 6,7 milliard dollardi’ quradi’. 

Bul bag’darda yen’ a’hmiyetli investiciyali’q joybarlardi’ a’melge asi’ri’w ushi’n O’zbekistan tikleniw ha’m rawajlani’w qori’ni’n’ wo’zlestirilgen qarji’lari’ni’n’ ko’lemi 1,6 yese, kommerciyali’q banklerdin’ kreditleri ha’m basqa da qari’z qarji’lari’ni’n’ ko’lemi 1,4 yese, tikkeley si’rt yel investiciyalari’ni’n’ ko’lemi 28,I procent artti’.

Bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli 2014-ji’lg’i’ Investiciyali’q bag’darlamag’a kirgizilgen uli’wma ni’rqi’ 680 million dollarli’q 64 joybar a’melge asi’ri’ldi’. Atap aytqanda, 350 mi’n’ tonna aq cement islep shi’g’ari’w quwatli’li’g’i’na iye "Jizzaq wa’layati’nda portlandcement ha’m aq cement islep shi’g’ari’wdi’ sho’lkemlestiriw", 20 mi’n’ tonna ha’m 2 million kvadrat metr wo’ndirislik quwatli’li’g’i’na iye "Gips poroshogin ha’m gipsokarton islep shi’g’ari’w", 2,1 million kvadrat metr wo’ndirislik quwatli’li’g’i’na iye "Tashkent wa’layati’ndag’i’ «Ehsan Maybod Manufacturing Group» JShJ si’rt yel ka’rxanasi’nda keramikali’q plitalar islep shi’g’ari’wdi’ sho’lkemlestiriw"’, "Fosforit shiyki zati’n bayi’ti’w boyi’nsha bar wo’ndiris wori’nlari’n ken’eytiw ha’m islep shi’g’ari’wdi’ 716 mi’n’ tonnag’a ko’beytiw", "Angren" arnawli’ industiralli’q zonasi’ aymag’i’nda texnikali’q kremniy islep shi’g’ari’wdi’ sho’lkemlestiriw" (quwatli’li’g’i’-5 mi’n’ tonna), bir ku’nde mi’n’ tonna wo’ndiris quwatli’li’g’i’na iye "Tashkent wa’layati’nda jan’a zamanago’y qumsheker zavodi’n quri’w ha’m sho’lkemlestiriw", "Xorezm avtomobil wo’ndirislik birlespesi" juwapkershiligi sheklengen ja’miyeti bazasi’nda "Damas" markasi’ndag’i’ jen’il avtomobiller islep shi’g’ari’wdi’ sho’lkemlestiriw (1-basqi’sh)" (quwatli’li’g’i’ ji’li’na 40 mi’n’ avtomobil), "Qaraqalpaqstan Respublikasi’nda bir ji’lda 5 mi’n’ tonna wo’ndirislik quwatli’li’g’i’na iye "Man’g’i’t" juwapkershiligi sheklengen ja’miyeti bazasi’nda iyiriw wo’ndirisin sho’lkemlestiriw" ha’m basqa da joybarlar boyi’nsha wo’ndirislik quwatli’li’qlar paydalani’wg’a tapsi’ri’ldi’.

Bunnan ti’sqari’, aymaqlardi’n’ sanaat potenciali’n rawajlandi’ri’w boyi’nsha aymaqli’q bag’darlamalar shen’berinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda 2696 joybar turmi’sqa yengizildi. Sonday-aq, 1651 jan’a wo’ndirislik obekt iske tu’sirildi. Bul joybarlardi’ a’melge asi’ri’w ushi’n kommerciyali’q bankler ta’repinen ni’rqi’ 555,3 milliard sumli’q kreditler aji’rati’ldi’, joybar basshi’lari’ni’n’ 730 milliard sumli’q wo’z qarji’lari’ tarti’ldi’ ha’m 20,5 million dollar tikkeley si’rt yel investiciyalari’ wo’zlestirildi.

Jol-transport infrastrukturasi’n bunnan bi’lay da rawajlandi’ri’w ha’m modernizaciyalaw  maqsetinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli uzi’nli’g’i’ 213,6 kilometrlik avtomobil jollari’ quri’ldi’ ha’m rekonstrukciyalandi’, 88 kilometr temir jol qayta tiklendi, 272 ju’k ha’m 13 jolawshi’ tasi’w vagonlari’ tayarlandi’. O’zbekistan Milliy avtomagistrali’ni’n’ qurami’na kiretug’i’n avtomobil jollari’n quri’w ha’m rekonstrukciyalaw obektlerinde 425 milliard sumli’q kapital qoyi’lmalar, soni’n’ ishinde, Respublikali’q jol qori’ qarji’lari’ni’n’ yesabi’nan 257 milliard sum ha’m O’zbekistan Respublikasi’ hu’kimetinin’ kepilligi menen si’rt yel qari’zlari’ni’n’ yesabi’nan 73 million dollar wo’zlestirildi. Maroqand-Qarshi’ ha’m Qarshi’-Termiz temir jol uchastkalari’n elektrlestiriw joybarlari’n a’melge asi’ri’w boyi’nsha tiyisli ra’wishte 20,3 million ha’m 12,1 million dollar wo’zlestirildi.

III. Ba’seki wortali’g’i’n qa’liplestiriw, kishi biznes ha’m jeke isbilermenlikti ha’r ta’repleme qollap-quwatlaw ha’m bunnan bi’lay da xoshametlew

Bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda yelimizde qolay isbilermenlik ha’m investiciyali’q wortali’qti’ jarati’w, ni’zamshi’li’q ha’m normativlik-huqi’qi’y bazani’ jetilistiriw, isbilermenlik jumi’si’n sho’lkemlestiriw ja’ne a’melge asi’ri’w ushi’n arti’qsha byurokratli’q ha’m ha’kimshilik ta’rtip-qag’i’ydalari’na shek qoyi’wg’a tiyisli jumi’slar dawam yettirildi.

Soni’n’ ishinde, isbilermenlerdin’ huqi’q ha’m ma’plerin qorg’awdi’ ku’sheytiw, wolardi’n’ qarji’-xojali’q jumi’si’n tekseriwdin’ sani’n sheklew, qosi’msha sali’q jen’illikleri menen preferenciyalar beriw, isbilermenlik salasi’ndag’i’ jumi’si’n yerkinlestiriwge qarati’lg’an ni’zamshi’li’q ha’m normativlik-huqi’qi’y hu’jjetler qabi’l yetildi.

O’zbekistan Respublikasi’ Prezidentinin’ usi’ ji’l aprelde qabi’l yetilgen hu’jjetlerine muwapi’q 22 ruxsat beriw ta’rtip-qag’i’ydalari’ biykar yetildi, 21 ruxsat beriw ta’rtip-qag’i’ydasi’n ra’smiylestiriwdin’ mu’ddeti 2,1 yese, sonday-aq, 11 tu’rdegi jumi’sti’ ha’m ruxsat beriw qa’siyetine iye hu’jjetlerdi ra’smiylestiriwde ji’yi’mlardi’n’ ko’lemi 4 yese qi’sqarti’ldi’, hu’jjetler usi’ni’w yamasa wa’killikli uyi’mlar menen kelisiw boyi’nsha arti’qsha talaplar biykar yetiliwinin’ yesabi’nan 31 ruxsat beriw ta’rtip-qag’i’ydasi’ boyi’nsha ra’smiylestiriw processleri a’piwayi’lasti’ri’ldi’.

Xali’qti’n’ ken’ qatlamlari’na yelimizde qolay investiciyali’q ha’m isbilermenlik wortali’g’i’n jarati’w bag’dari’nda a’melge asi’ri’li’p ati’rg’an ilajlardi’n’ mazmun-ma’nisin tu’sindiriw boyi’nsha yeki ju’zden aslam seminar ha’m do’gerek sa’wbetleri sho’lkemlestirildi.

Statistikali’q, sali’q, qarji’ ha’m basqa da yesabatlardi’ tapsi’ri’wdi’n’ elektron sistemasi’n basqi’shpa-basqi’sh yengiziwge baylani’sli’ ko’rilip ati’rg’an ilajlar shen’berinde ha’zirgi waqi’tta isbilermenlik subektlerinin’ 97 procenti sali’q yesabatlari’n, 92 procenti statistikali’q yesabatlardi’ elektron tu’rde tapsi’rmaqta. Bunnan ti’sqari’, ma’meketlik uyi’mlar ha’m isbilermenlik subektleri arasi’ndag’i’ qatnasi’qlardi’n’ kontaktsi’z elektron tu’rlerinin’ yengiziliwi na’tiyjesinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda 187,2 mi’n’ baji’xana ju’k deklaraciyalari’ (uli’wma mug’dardi’n’ 97,2 procenti) elektron tu’rde ra’smiylestirildi. Xojali’q sudlari’ ta’repinen 20,5 mi’n’nan aslam elektron arza ha’m mu’ra’jatler ko’rip shi’g’i’li’p, sud isi qatnasi’wshi’lari’na elektron tu’rdegi sud hu’jjetleri jiberildi.

Kishi ka’rxanalardi’ sho’lkemlestiriwge ja’rdemlesiw maqsetinde wo’tken da’wirde kishi biznes subektlerine uli’wma ni’rqi’ 25,5 milliard sumli’q 86 ma’mleketlik aktiv sati’ldi’, paydalani’lmay ati’rg’an 19,4 mi’n’ ma’mleketlik mu’lk wobekti ijarag’a berildi. Kommerciyali’q bankler ta’repinen kishi biznes ha’m jeke isbilermenlik subektlerine 4,I trillion sum mug’dari’nda kredit, soni’n’ ishinde, 1 trillion sumli’q mikrokreditler berildi. Bul 2013-ji’ldi’n’ usi’ da’wirine sali’sti’rg’anda 1,3 yese ko’p. Kishi isbilermenlikti rawajlandi’ri’wdi’ qollap-quwatlaw ushi’n xali’qarali’q qarji’ institutlari’ni’n’ 79 million dollarli’q kredit liniyalari’ wo’zlestirildi.

Kishi biznes ha’m jeke isbilermenlik subektlerinin’ wo’nimlerin sati’wdi’n’ bazar mexanizmleri belsene yengizilmekte. Ma’selen, kishi isbilermenlik subektlerinin’ bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda birja sawdalari’ arqali’ satqan wo’z wo’nimlerinin’ ko’lemi 1,9 yese artti’. Kishi biznes subektlerinen elektron sawdalari’ arqali’ a’melge asi’ri’lg’an ma’mleketlik sati’p ali’wlardi’n’ ko’lemi 189,9 milliard sumdi’ yamasa ma’mleketlik sati’p ali’wlardi’n’ uli’wma ko’leminin’ 97 procentin quradi’. Ma’mleketlik sati’p ali’wlar boyi’nsha elektron sawdalardi’n’ yengiziliwi yesabi’nan usi’ maqsetler ushi’n na’zerde tuti’lg’an 46,9 milliard sumli’q yamasa 19,3 procent byudjet qarji’lari’ u’nemlendi.

Isbilermenlik wortali’g’i’n qa’liplestiriw, kishi biznes ha’m jeke isbilermenlikti ha’r ta’repleme qollap-quwatlaw ja’ne bunnan bi’lay da xoshametlew boyi’nsha a’melge asi’ri’li’p ati’rg’an ilajlar bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda 14,3 mi’n’g’a shamalas jan’a kishi biznes subektin (fermer ha’m diyqan xojali’qlari’ yesapqa ali’nbag’an halda) sho’lkemlestiriw imkani’n berdi. Yen’ ko’p kishi biznes subektleri sanaatta (uli’wma mug’dardi’n’ 26,4 procenti), sawda ha’m uli’wma awqatlani’w (29,3 procent) ha’m quri’li’s salasi’nda (12,4 procent) sho’lkemlestirildi.

Na’tiyjede bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda jalpi’ ishki wo’nimde kishi biznestin’ u’lesi 43,9 procent (2013-ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda bul ko’rsetkish 43,2 procent bolg’an), sanaatta 28,4 procent (27 procent), to’lemli xi’zmet ko’rsetiwde 45,2 procent (40,9 procent), ba’ntlik salasi’nda 76,4 procentke (75,I procent) jetti.

IV. Wo’ndiristi modernizaciyalaw, texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alaw ja’ne du’nya ju’zi bazari’na shi’g’i’wdi’n’ a’hmiyetli faktori’ bolg’an toli’q ba’seki wortali’g’i’n qa’liplestiriw

Si’rtqi’ bazardag’i’ wo’zgeriwshen’ konyukturag’a qaramastan eksport potenciali’n xoshametlew ha’m eksportshi’ ka’rxanalardi’ qollap-quwatlaw, buri’n wo’z wo’nimin eksport yetpegen ka’rxanalardi’ eksport jumi’si’na tarti’w, sonday-aq, eksport yetilip ati’rg’an milliy wo’nimlerimizdin’ nomenklaturasi’n ken’eytiw boyi’nsha a’melge asi’ri’li’p ati’rg’an ilajlar bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda eksport ko’leminin’ I procentke wo’siwin ta’miyinledi.

Soni’n’ ishinde, polietilen, kalcinaciyalang’an soda, ammiakli’ selitra, molibden, mi’s yeritpeler, iyirilgen jip ha’m basqa da tovarlardi’ eksportqa jetkerip beriwdin’ ko’lemi artti’. Ni’rqi’ 96,2 million dollardan arti’q  100 tu’rden aslam tovarlar, soni’n’ ishinde, xlorli’ ammoniy, formalin, azi’qli’q zat bolatug’i’n ammoniy fosfatlari’, suyi’q ha’m gaz si’yaqli’ argon, si’rlang’an i’di’slar, qa’lipke sali’w-kepserlew komponentleri, janar may nasoslari’ ha’m dawi’sti’ pa’seytkishler, maydalang’an mramor, elektr wodeyallar, avtomobil woti’rg’i’shlari’ ha’m basqa da wo’nimler eksportqa jetkerip berildi. 

2012-2016-ji’llarda xi’zmet ko’rsetiw salasi’n rawajlandi’ri’w bag’darlamasi’ni’n’ wori’nlani’wi’ shen’berinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli xi’zmet ko’rsetiw ha’m servis salasi’nda infrastrukturani’ sho’lkemlestiriw ja’ne rawajlandi’ri’w ushi’n "Mikrokreditbank"tin’  15 milliard sumnan aslam kredit qarji’si’ qarati’ldi’. Mikro ha’m tuti’ni’w kreditlewdi rawajlandi’ri’w, zamanago’y xali’qarali’q standartlar ha’m texnologiyalardan paydalang’an halda to’lem sistemalari’n jetilistiriw, sonday-aq, qarji’ infrastruktura institutlari’n rawajlandi’ri’wg’a baylani’sli’ ko’rilgen ilajlar qarji’ xi’zmetlerinin’ ko’lemin  34,5 procentke artti’ri’w imkani’n berdi. 

V.  Awi’l xojali’g’i’n texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alaw

Bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda awi’l xojali’g’i’n texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alawg’a baylani’sli’ ilajlardi’ a’melge asi’ri’w dawam yettirildi. 2013-2017-ji’llarda suwg’ari’latug’i’n jerlerdin’ meliorativ jag’dayi’n jaqsi’law ha’m suw resurslari’nan aqi’lg’a muwapi’q paydalani’w Ma’mleketlik bag’darlamani’ a’melge asi’ri’w shen’berinde Suwg’ari’latug’i’n jerlerdin’ meliorativ jag’dayi’n jaqsi’law qori’ qarji’lari’ni’n’ yesabi’nan uzi’nli’g’i’ 502,6 kilometr kollektor, vertikal drenajli’ 60 qudi’q, 857 qadag’alaw qudi’g’i’ ha’m 44,4 kilometr jabi’q gorizontal drenaj tarmag’i’n quri’w ha’m rekonstrukciyalaw jumi’slari’ juwmaqlandi’, 6744 kilometr xojali’qlararali’q ha’m xojali’q ishindegi kollektor-drenaj tarmaqlari’nda won’law-qayta tiklew jumi’slari’ wori’nlandi’.

Tiykarg’i’ ha’m arali’q yegin maydanlari’nda  255,I mi’n’ gektar jerge ovosh,   81,5 mi’n’ gektar jerge kartoshka ha’m  57,1 mi’n’ gektar maydang’a pali’z yeginleri yegildi.  2,4 mi’n’ gektar maydanda jan’a bag’lar,  5,6 mi’n’ gektar jerde intensiv bag’lar ha’m   I,9 mi’n’ gektar jerde ju’zimzarlar jarati’ldi’.  6,1 mi’n’ gektardag’i’ bag’ ha’m 6,1 mi’n’ gektarli’q ju’zimzarlar rekonstrukciyalandi’.  213,5 gektar maydanda  421 i’ssi’xana sho’lkemlestirildi. 
A’melge asi’ri’lg’an ilajlar na’tiyjesinde rekord da’rejede – I million tonnadan aslam g’a’lle wo’nimi jetilistirildi. Basqa da awi’l xojali’g’i’ wo’nimleri, atap aytqanda,  2,4 million tonna wovosh ( 2013-ji’ldi’n’ usi’ da’wirine salasti’rg’anda  110 procent),  1,2 million tonna kartoshka (111,3 procent),  150,7 mi’n’ tonna pali’z yeginleri (111,1 procent),  782,4 mi’n’ tonna miywe (110,1 procent) ha’m  22,2 mi’n’ tonna ju’zim (112 procent), islep shi’g’ari’wdi’n’ ko’lemi sezilerli da’rejede artti’. 

Miywe-ovosh wo’nimlerinin’ wo’sip barati’rg’an ko’lemin islenimli saqlaw ha’m wolardi’ tuti’ni’wshi’larg’a kepillikli jetkerip beriwdi ta’miyinlew maqsetinde miywe-ovosh wo’nimlerin saqlawdi’n’ materialli’q-texnikali’q bazasi’n bekkemlew ha’m rawajlandi’ri’wg’a baylani’sli’ ilajlardi’n’ wori’nlani’wi’ shen’berinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ wo’tken da’wirinde  13,5 mi’n’ tonna miywe-ovosh wo’nimlerin saqlaytug’i’n  29 jan’a suwi’tatug’i’n kamera sho’lkemlestirildi. 
Bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli sharwashi’li’qti’ rawajlandi’ri’w boyi’nsha qaramallardi’n’ uli’wma sani’ 37,4 mi’n’ bas  bolg’an  1430 joybar, qusshi’li’qti’ rawajlandi’ri’w  boyi’nsha wolardi’n’ sani’  7,3 million bolg’an  660 joybar,  1,7 mi’n’ gektar jasalma ha’m  5 mi’n’ gektar ta’biyg’i’y ha’wizlerde bali’qshi’li’qti’ rawajlandi’ri’wg’a baylani’sli’ 677 joybar, sonday-aq, pal ha’rreshilik xojali’qlari’n rawajlandi’ri’w boyi’nsha 800 joybar a’melge asi’ri’ldi’.

Kommerciyali’q bankler ta’repinen bul joybarlardi’n’ a’melge asi’ri’li’wi’ ushi’n sharwashi’li’qti’ rawajlandi’ri’wg’a  131,4 milliard sum, qusshi’li’q xojali’qlari’n sho’lkemlestiriw ushi’n 155,3 milliard sum, bali’qshi’li’q ha’m pal ha’rreshilik xojali’qlari’n rawajlandi’ri’w ushi’n bolsa  12,9 milliard sum aji’rati’ldi’. 
Na’tiyjede bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’ni’n’ juwmaqlari’ boyi’nsha qaramallardi’n’ uli’wma sani’  4,4 procentke arti’p, 10,7 million bastan aslamdi’ quradi’. Go’sh jetistiriwdin’ ko’lemi 6,5 procentke, su’t 6,7 procentke, ma’yek 11,2 procentke artti’. 

VI. Socialli’q salani’ rawajlandi’ri’w, jumi’s wori’nlari’n jarati’w ha’m xali’qti’n’ ba’ntligin ta’miyinlew, turaq jay quri’w ha’m xali’qti’n’ jasaw wori’nlari’n abadanlasti’ri’w

Awi’lli’q jerlerde u’lgi joybarlar boyi’nsha jeke ta’rtiptegi turaq jaylar quri’li’wi’ bag’darlamasi’n a’melge asi’ri’w shen’berinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ wo’tken da’wirinde 1,3 trillion sumli’q investiciyalar wo’zlestirildi. Jan’a awi’lli’q massivlerde  u’lgi joybarlar tiykari’nda quri’lg’an 4486 jeke ta’rtiptegi turaq jay paydalani’wg’a tapsi’ri’ldi’, 417,3 kilometr suw ta’miynati’ tarmaqlari’, 74,6 kilometr aylanba ha’m ishki avtomobil jollari’, 165,5 kilometr elektr ha’m 149 kilometr gaz ta’miynati’ tarmaqlari’ iske tu’sirildi. 

Bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli yelimizde ja’mi 5,8  million kvadrat metr (2013-ji’ldi’n’ usi’ da’wirine sali’sti’rg’anda  113,9 procent), soni’n’ ishinde, awi’lli’q jerlerde 4,4 million kvadrat metr turaq jay (115,9 procent) paydalani’wg’a tapsi’ri’ldi’. 1,7 mi’n’ kilometr suw ta’miynati’ tarmag’i’ (soni’n’ ishinde, awi’lli’q jerlerde 1,5 mi’n’ kilometr)  ha’m 289 kilometr gaz tarmaqlari’ (212,9 kilometr) quri’ldi’. 

Bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda 93 uli’wma bilimlendiriw mektebi kapital won’landi’, awi’lli’q jerlerdegi  6,6 mi’n’ woqi’wshi’g’a mo’lsherlengen mektepler rekonstrukciyalandi’, 17 jan’a balalar sport obekti quri’ldi’. Bilimlendiriw, densawli’qti’ saqlaw ha’m sport imaratlari’n quri’w ja’ne rekonstrukciyalawda Bilimlendiriw ha’m medicina ma’kemelerin rekonstrukciyalaw, quramali’ won’law ha’m u’skenelew qori’ni’n’ 490 milliard sumli’q (2013-ji’ldi’n’ usi’ da’wirine sali’sti’rg’anda 109,3 procent), Balalar sporti’n rawajlandi’ri’w qori’ni’n’ 200 milliard sumg’a jaqi’n qarji’si’ (113,2 procent) ha’m basqa da qarji’lar wo’zlestirildi. Bunnan ti’sqari’, medicina ma’kemelerin u’skenelew ushi’n yelimiz hu’kimetinin’ kepilliginde xali’qarali’q qarji’ institutlari’ni’n’ 6,9 million dollarli’q jen’illikli kredit qarji’lari’ wo’zlestirildi. 

Uli’wma aytqanda, bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ wo’tken da’wirinde G’Salamat bala ji’li’G’ Ma’mleketlik bag’darlamasi’ni’n’ wori’nlani’wi’ shen’berinde anali’qti’ ha’m balali’qti’ qorg’aw, bilimlendiriwdin’ sapasi’n artti’ri’w, jaslardi’ fizikali’q ta’rbiya ha’m sportqa ken’nen tarti’w boyi’nsha ilajlar a’melge asi’ri’ldi’. Bul ilajlardi’ qarji’landi’ri’wg’a barli’q da’reklerdin’ yesabi’nan  3,1 trillion sumnan aslam qarji’ qarati’ldi’. 

 2014-ji’lda jumi’s wori’nlari’n sho’lkemlestiriw ha’m xali’qti’n’ ba’ntligin ta’miyinlew bag’darlamasi’n sistemali’ tiykarda a’melge asi’ri’wdi’n’ na’tiyjesinde bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ basi’nan berli 506,4 mi’n’ jan’a jumi’s worni’, wolardi’n’ 303,2 mi’n’i’ (59,9 procent) awi’lli’q jerlerde sho’lkemlestirildi. Arti’qsha jumi’s ku’shi bar 32 rayon xalqi’ni’n’ ba’ntligin ta’miyinlewge ayri’qsha itibar qarati’li’p, bul jerde 74,7 mi’n’ jumi’s worni’ jarati’ldi’. 

Ekonomikali’q rawajlani’wdi’n’ turaqli’li’g’i’n ta’miyinlew, isbilermenlik jumi’si’n rawajlandi’ri’w ha’m xali’qti’n’ ekonomikali’q belsendiligin artti’ri’wg’a baylani’sli’ ko’rilgen ilajlar bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda ekonomika boyi’nsha miynet haqi’  18,2 procent ha’m xali’qti’n’ uli’wma da’ramati’  18,8 procentke wo’siwine imkan jaratti’.  

Juwmaqlap aytqanda, O’zbekistan Respublikasi’ Prezidenti Islam Ka’rimovti’n’ basshi’li’g’i’nda islep shi’g’i’lg’an 2014-ji’lg’a ekonomikali’q bag’darlamani’n’ yen’ a’hmiyetli wazi’ypalari’ ha’m tiykarg’i’ jo’nelislerinin’ izbe-iz ja’ne ani’q maqsetli a’melge asi’ri’li’wi’ni’n’  na’tiyjesinde globalli’q ekonomika mashqalalari’ teren’lesip ati’rg’ani’na qaramastan, bi’yi’lg’i’ ji’ldi’n’ birinshi yari’mi’nda yelimizde makroekonomikali’q turaqli’li’qti’ saqlaw ha’m ekonomikani’n’ bekkem joqari’ wo’siw pa’tlerin ta’miyinlew boyi’nsha qabi’l yetilgen strategiyani’ turmi’sqa yengiziwdin’ na’tiyjeliligi artti’ri’ldi’. 

Ekonomikani’n’ jetekshi tarmaqlari’n modernizaciyalaw, texnikali’q ha’m texnologiyali’q jan’alaw boyi’nsha qabi’l yetilgen bag’darlamalardi’ jedel a’melge asi’ri’w, investiciyali’q ha’m isbilermenlik wortali’g’i’n turaqli’ jetilistiriw, ekonomikani’n’ real sektori’ ka’rxanalari’ni’n’ qarji’ turaqli’li’g’i’n bekkemlew ha’m yen’ a’hmiyetlisi, yelimiz xalqi’ni’n’ ba’ntligin ta’miyinlew ushi’n mu’na’sip sharayat jarati’wdi’n’ yesabi’nan ekonomikami’zdi’ modernizaciyalaw ha’m diversifikaciyalaw, woni’n’ ba’sekige shi’damli’li’g’i’n artti’ri’w startegiyasi’n turmi’sqa yengiziw processlerin teren’lestiriw ha’m ko’lemin ken’eytiw 2014-ji’lda O’zbekistan Respublikasi’n bunnan bi’lay da turaqli’ ekonomikali’q rawajlandi’ri’wdi’n’ tiykarg’i’ wazi’ypalari’nan boli’p yesaplanadi’. 

O’zbekistan Respublikasi’                        
Ekonomika ministrligi

O’zbekistan Respublikasi’ Ma’mleketlik statistika komiteti

rsquo;n kenrsquo;n jerlerdinrsquo; tonna miywe (110,1 procent) harsquo;lirsquo;n arsquo; yesabi


Sa'ne: 24.07.2014 17:12, 3028 ma'rte ko'rip shi'g'i'ldi'