Qaraqalpaqstan Respublikasi' Ministrler Ken'esi

Qaraqalpaqstan Respublikasi'ni'n' Ma'mleketlik hu'kimet portali'


Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг янги расмий веб-сайтига ўтиш. http://karakalpakstan.uz

O’ZBEKISTAN-HINDSTAN: BIRGE ISLESIWDI RAWAJLANDI’RI’WDI’N’ JAN’A IMKANIYaTLARI’

Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (69 Kb)    Versiyasi'    Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (69 KB)

Buri’n xabar yetilgenindey, O’zbekistan Respublikasi’ Prezidenti Islam Ka’rimovti’n’ mira’t yetiwine bola Hindstan Respublikasi’ni’n’ Bas ministri Narendra Modi 6-iyul ku’ni ra’smiy sapar menen yelimizge keldi.

O’zbekistan ha’m Hindstan arasi’ndag’i’ qatnasi’qlar joqari’ da’rejege ko’terilgeni ha’m wo’z-ara birge islesiw xali’qlari’mi’zdi’n’ ko’p a’sirlik dosli’q baylani’slari’na tiykarlang’ani’ menen aji’rali’p turadi’.

O’zbekistanda Hindstandi’ bay tariyxi’na ha’m wo’zine ta’n ma’deniyati’na iye yel si’pati’nda buri’nnan jaqsi’ biledi. Xalqi’mi’zdi’ bul yel menen a’yyemgi ma’deniy ha’m sawda ekonomikali’q baylani’slar, yen’ a’hmiyetlisi, shi’n ju’rekten dosli’q qatnasi’qlari’ baylani’sti’ri’p turadi’.

Wo’zbek ha’m hind xali’qlari’ni’n’ birge islesiw tariyxi’, a’debiyati’, muzi’kasi’, su’wretlew wo’neri ha’m arxitekturasi’, wolardi’n’ birin-biri bayi’ti’wi’ ulli’ babami’z Zaxiriddin Muhammad Bobur ismi menen ha’r ta’repleme baylani’sli’.

Hindstan Respublikasi’ Bas ministrinin’ ra’smiy sapari’ndag’i’ tiykarg’i’ ilajlar Ko’ksarayda boli’p wo’tti.

Joqari’ ma’rtebeli miymandi’ ra’smiy ku’tip ali’w ma’resiminen son’ Islam Ka’rimov ha’m Narendra Modi tar shen’berde so’ylesiwler wo’tkerdi.

- Sizin’ O’zbekistang’a usi’ da’slepki ra’smiy sapari’n’i’zdi’ yellerimizdin’ ja’miyetlik-siyasiy turmi’si’ndag’i’ a’hmiyetli waqi’ya, O’zbekistan menen Hindstan arasi’nda buri’nnan qa’liplesken dosli’q qatnasi’qlardi’ rawajlandi’ri’w ha’m bekkemlewde jan’a basqi’sh, dep bilemiz, - dedi Islam Ka’rimov.

Narendra Modi O’zbekistan Hindstanni’n’ Worayli’q Aziyadag’i’ yen’ isenimli ha’m a’hmiyetli sheriklerinen biri ha’m bul sapar yetiw wo’z-ara qatnasi’qlardi’ bunnan bi’lay da jedellestiriw ja’ne jan’a basqi’shqa ko’teriw ushi’n jan’a imkaniyat yekenin atap wo’tti.

Ta’repler du’nyada jag’day tez wo’zgerip ati’rg’ani’, qarama-qarsi’li’qlar, keskinlik, globalli’q ha’m regionalli’q geosiyasiy ba’seki ha’wij ali’p, terrorizm, ekstremizm ha’m radikalizm qa’wpi barg’an sayi’n ken’ yen jayi’p ati’rg’ani’n ha’m bul qa’wipler Worayli’q Aziya regioni’na tikkeley ta’sir yetip ati’rg’ani’ inabatqa ali’natug’i’n bolsa, bu’gingi so’ylesiwlerdin’ a’hmiyetliligi ja’ne de u’lken ku’shke iye yekenin atap wo’tti.

O’zbekistan menen Hindstan arasi’ndag’i’ qatnasi’qlardi’n’ bu’gingi jag’dayi’ ha’m perspektivalari’n ha’r ta’repleme talqi’law yen’ basli’ ma’selelerden biri boli’p, Islam Ka’rimov ha’m Narendra Modi so’ylesiwlerdi, a’ne, usi’ ma’selelerdi dodalawdan basladi’. O’zbekistan-Hindstan qatnasi’qlari’n paydalani’lmag’an imkaniyatlardi’ a’melge asi’ri’w, siyasiy, ekonomikali’q, investiciyali’q ha’m ma’deniy-gumanitar salalarda wo’z-ara birge islesiwdi bunnan bi’lay da ken’eytiw arqali’ jan’a basqi’shqa ko’teriwge baylani’sli’ pikir ali’si’ldi’.

Yeki yeldi birdey ta’shwishke sali’p ati’rg’an regionalli’q ha’m xali’qarali’q a’hmiyetli mashqalalar da ha’r ta’repleme dodalandi’. Atap aytqanda, Awg’anstandag’i’ jag’day boyi’nsha pikir ali’si’li’p, bul mashqalani’ a’skeriy jol menen sheshiwge bolmaytug’i’nli’g’i’ haqqi’nda ayqi’n pikir bildirildi. Bul bag’darda Awg’anstang’a ekonomikali’q ja’rdem ko’rsetiw, socialli’q, infrastrukturali’q ha’m gumanitar joybarlardi’ a’melge asi’ri’w, xali’qti’n’ ba’ntligi mashqalasi’, ka’mbag’alli’q ha’m huqi’qsi’zli’qqa qarsi’ gu’resiw boyi’nsha a’hmiyetli wazi’ypalardi’ sheshiwge u’lken di’qqat awdari’w, Awg’anstan xalqi’ni’n’ ko’p a’sirlik da’stu’rlerin, u’rp-a’det ha’m qa’driyatlari’n hu’rmet yetiw za’ru’rligi atap wo’tildi.

Bul ja’birkesh yelde ti’ni’shli’q ha’m tati’wli’q wornati’w regioni’mi’z xali’qlari’ni’n’ ma’plerine say keletug’i’ni’, ko’plegen uli’wma regionalli’q maqset ha’m wazi’ypalarg’a yerisiwdin’ a’hmiyetli faktorlari’nan yekeni atap wo’tildi.

Ekonomikali’q ko’z-qarastan Awg’anstanda ti’ni’shli’qti’ ha’m turaqli’li’qti’ wornati’w tek g’ana regionalli’q birge islesiwdi ken’eytip ha’m bekkemlep qoymastan, ha’zirgi waqi’tta Hindstan ha’m Worayli’q Aziya bazarlari’ arasi’ndag’i’ arali’qti’ qi’sqartatug’i’n ekonomikali’q paydali’ bag’darlardi’ ashi’p beriw ja’ne rawajlandi’ri’wg’a xi’zmet yetedi.

A’hmiyetli regionalli’q ha’m globalli’q ma’selelerdi sheshiwde ko’z-qaraslardi’n’ bir-birine sa’ykes keliwi ja’ne uqsasli’g’i’ ta’replerdin’ xali’qarali’q sho’lkemler ko’leminde wo’z-ara birge islesiwinin’ isenimli tiykari’ yekeni atap wo’tildi.

Yellerimiz BMSh Bas assambleyasi’ sammitlerinde bir–birinin’ baslamalari’n, BMSh ti’n’ ha’r qi’yli’ uyi’mlari’na kandidaturalari’n qollap-quwatlap, basqa xali’qarali’q ha’m regionalli’q strukturalarda wo’z-ara ti’g’i’z birge islesip kelmekte.

Yeki yel arasi’nda parlamentlerarali’q baylani’slar da jolg’a qoyi’lg’an. Si’rtqi’ siyasat ma’kemeleri arasi’ndag’i’ wo’z-ara birge islesiw shen’berinde turaqli’ siyasiy ma’sla’ha’tlesiwler wo’tkerilip kelinbekte.

O’zbekistan menen Hindstan arasi’ndag’i’ qatnasi’qlardi’n’ bekkem huqi’qi’y tiykari’, ba’rinen buri’n, 2011-ji’ldi’n’ may ayi’nda qol qoyi’lg’an Strategiyali’q sheriklik haqqi’ndag’i’ birliktegi bildiriw ken’ ko’lemli bag’darlar, soni’n’ ishinde, ha’r yeki ta’rep ushi’n paydali’ bolg’an siyasiy, ekonomikali’q, ma’deniy-gumanitar salalarda birge islesiwdi bunnan bi’lay da jedellestiriw bag’dari’nda u’lken imkaniyatlar ashi’p beretug’i’ni’ atap wo’tildi.

Islam Ka’rimov ha’m Narendra Modi so’ylesiwlerdi yeki yeldin’ ra’smiy delegaciyalari’ni’n’ qatnasi’wi’nda dawam yettirdi. Sawda-ekonomikali’q, qarji’, investiciyali’q ha’m ma’deniy-gumanitar birge islesiwdi rawajlandi’ri’w ma’seleleri so’ylesiwlerdin’ tiykarg’i’ temasi’ boldi’.

Sawda-ekonomikali’q saladag’i’ birge islesiw ma’seleleri Sawda-ekonomikali’q ha’m ilimiy-texnikali’q birge islesiw boyi’nsha hu’kimetlerarali’q komissiya ma’jilislerinde turaqli’ dodalanbaqta. Islam Ka’rimov ha’m Narendra Modi bul komissiya wo’z-ara paydali’ barli’q bag’darlarda joqari’ da’rejedegi kelisimlerdi a’melge asi’ri’wdi’n’ na’tiyjeli mexanizmine aylani’wi’ lazi’mli’g’i’n atap wo’tti.

Ta’repler ha’r yeki yeldin’ ma’mleketlik strukturalari’ ha’m jeke  biznes wa’killeri tovar ja’ne xi’zmetler jetkerip beriwdi bunnan bi’lay da ko’beytiw ha’m diversifikaciyalaw, ekonomikani’n’ ma’limleme texnologiyalari’ ha’m telekommunikaciyalar, farmacevtika, biotexnologiya, jen’il ja’ne ximiya sanaati’ si’yaqli’ joqari’ texnologiyali’ tarmaqlari’nda wo’z-ara paydali’ qospa ka’rxanalar sho’lkemlestiriw, sonday-aq, uglevodorod ka’nlerin qi’di’ri’w ha’m qazi’p ali’wdan ma’pdar yekenin atap wo’tti.

Ha’zirgi waqi’tta O’zbekistanda Hindstan kapitali’ni’n’ qatnasi’nda 82 ka’rxana du’zilgen, usi’ yeldin’ 22 firma ha’m kompaniyalari’ni’n’ wa’kilxanasi’ jumi’s islemekte.

Wo’z-ara sawda ko’rsetkishlerinin’ wo’sip ati’rg’ani’na qaramastan (son’g’i’ to’rt ji’lda 2 yesege), O’zbekistan menen Hindstan arasi’nda tovar almasi’wdi’n’ ko’lemi yellerimizdin’ ekonomikali’q potenciali’ da’rejesinde yemes. 2014-ji’li’ bul ko’rsetkish 21,2 procentke wo’sip, 315,9 million AQSh dollari’na jetti. Ta’repler ekonomikali’q qatnasi’qlar strategiyali’q sherikliktin’ tiykari’ yekeninen kelip shi’g’i’p, tovar almasi’wdi’n’ ko’lemin ja’ne de ken’eytiw ha’m wo’nim tu’rlerin diversifikaciyalawg’a, soni’n’ ishinde, sawda yarmarkalari’n ha’m basqa da ilajlardi’ sho’lkemlestiriw arqali’ biznes wa’killerinin’ tikkeley baylani’slari’n jedellestiriwge kelisti.

Hindstan biznes wa’killeri Nawayi’ qalasi’ aeroporti’ndag’i’ transkontinental intermodal logistika worayi’ imkaniyatlari’na ayri’qsha qi’zi’g’i’wshi’li’q bildirmekte. Ha’zirgi waqi’tta bul xali’qarali’q woraydan du’nyani’n’ bir qatar jetekshi yellerine, soni’n’ ishinde, Hindstanni’n’ Deli ha’m Mumbay si’yaqli’ sanaat woraylari’na turaqli’ reysler a’melge asi’ri’lmaqta. Sonday-aq, «Jizzaq», «Angren» arnawli’ industrialli’q zonalari’ da hindstanli’ isbilermenlerdin’ di’qqati’n tartpaqta.

Hindstanni’n’ jetekshi kompaniyalari’ menen joqari’ texnologiyali’ wo’ndirislerdi sho’lkemlestiriw boyi’nsha investiciyali’q birge islesiwdi rawajlandi’ri’w a’hmiyetli bag’dar yesaplanadi’. «Nawayi’» yerkin industrialli’q-ekonomikali’q zonasi’nda «Minda» ha’m «Oliv Telekomyunikeyshn» kompaniyalari’ menen birlikte a’melge asi’ri’li’p ati’rg’an tabi’sli’ birge islesiw bug’an mi’sal bola aladi’.

«Novafarm», «Bravo Farm», «Ultra Xels Kear» ha’m «Gufik Avicenna» qospa ka’rxanalari’ farmacevtika salasi’nda xi’zmet ko’rsetpekte.

O’zbekistan tayar sanaat wo’nimleri, atap aytqanda, talap joqari’ bolg’an ximiyali’q tovarlar, zamanago’y ha’m joqari’ na’tiyjeli da’ri-da’rmaqlar, sonday-aq, jan’a tu’rdegi quri’li’s materiallari’n islep shi’g’ari’w boyi’nsha birliktegi joybarlardi’ a’melge asi’ri’wg’a joqari’ texnologiyali’ kompaniyalardi’ tarti’wdan ma’pdar.

Densawli’qti’ saqlaw salasi’ndag’i’ birge islesiw de izbe-iz rawajlanbaqta. Tashkent, Buxara, Samarqand, Ferg’ana si’yaqli’ qalalarda hindstanli’ shi’pakerler kardioxirurgiyali’q, neyroxirurgiyali’q, nefrologiya, wonkologiya, gepatologiya, wortopediya ha’m basqa da bag’darlarda turaqli’ medicinali’q tekseriwler wo’tkerilip, nawqaslarg’a za’ru’r ma’sla’ha’tler berilmekte. Medicina xi’zmetkerleri yeki yel klinikalari’nda wo’z-ara ta’jiriybe almaspaqta.

Hawa transporti’ salasi’ndag’i’ wo’z-ara paydali’ birge islesiwdi bunnan bi’lay da ken’eytiw a’hmiyetli bag’darlardan boli’p tabi’ladi’. Bu’gingi ku’nde «O’zbekistan hawa jollari’» milliy aviakompaniyasi’ Tashkentten Deli ha’m Amritsar qalalari’na turaqli’ qatnawlardi’ a’melge asi’rmaqta.

Ma’deniy-gumanitar baylani’slar da jedel rawajlanbaqta. 1993-ji’ldan berli Hindstan texnikali’q-ekonomikali’q ko’meklesiw bag’darlamasi’ shen’berinde mi’n’nan aslam O’zbekistan qa’nigeleri bul yelde ma’limleme texnologiyalari’, inglis tili, bank isi, kishi biznes, menedjment, awi’l xojali’g’i’ ha’m basqa da bag’darlar boyi’nsha ta’jiriybesin artti’rdi’.

Tashkent ma’mleketlik shi’g’i’stani’w instituti’nda hind tili woqi’ti’lmaqta. 2008-ji’ldan berli bul institutta Maxatma Gandi ati’ndag’i’ hindtani’w worayi’ jumi’s ali’p barmaqta.

Deli qalasi’ndag’i’ Jamiya Milliya universitetinde wo’zbek tili woqi’ti’lmaqta.

Bu’gingi ku’nde O’zbekistanni’n’ joqari’ woqi’w wori’nlari’ Hindstanni’n’ wonnan aslam universitet ha’m ilimiy-izertlew woraylari’ menen birge islespekte. O’zbekistan Respublikasi’ Ilimler akademiyasi’ni’n’ bir qatar institutlari’ Deli, Mumbay, Puna qalalari’ndag’i’ ilimiy woraylar menen birge islesiwdi jolg’a qoyg’an.

Hindstan ko’rkem wo’ner sheberleri «Sharq taronalari» xali’qarali’q festivali’na turaqli’ qatnasi’p kelmekte. 2013-ji’lg’i’ xali’qarali’q a’njumanda hindstanli’ qosi’qshi’ Rashmi Agarval Gran-pridi qolg’a kirgizgen.

Yellerimiz sportshi’lari’ O’zbekistan ha’m Hindstanda wo’tkerilip ati’rg’an ha’r qi’yli’ jari’slarg’a belsene qatnasi’p kelmekte. Hindstanda wo’zbek milliy gu’resi associaciyasi’ jumi’s islemekte.

So’ylesiwlerdin’ juwmag’i’ boyi’nsha O’zbekistan Respublikasi’ni’n’ ha’m Hindstan Respublikasi’ni’n’ Birliktegi bildiriwi qabi’l yetildi. Turizm, si’rtqi’ siyasat ma’kemeleri arasi’ndag’i’ birge islesiw boyi’nsha hu’jjetlerge, ma’deniyat salasi’nda 2015-2017-ji’llarg’a mo’lsherlengen birge islesiw bag’darlamasi’na qol qoyi’ldi’.

Islam Ka’rimov ha’m Narendra Modi g’alaba xabar qurallari’ wa’killeri menen ushi’rasi’wda siyasiy, sawda-ekonomikali’q, investiciyali’q ha’m ma’deniy-gumanitar salalardag’i’ birge islesiwdin’ bu’gingi jag’dayi’ ja’ne perspektivalari’ ha’r ta’repleme dodalang’ani’n, ta’replerdi qi’zi’qti’rg’an regionalli’q ha’m xali’qarali’q ma’seleler boyi’nsha pikir ali’si’lg’ani’n atap wo’tti. Ko’rip shi’g’i’lg’an barli’q ma’seleler boyi’nsha poziciyalardi’n’, ko’z-qaraslardi’n’ jaqi’n ja’ne uqsas yekeni atap wo’tildi.

O’zbekistan ha’m Hindstanda xali’qlari’mi’z arasi’ndag’i’ ko’p a’sirlik tariyxi’y, ma’deniy qatnasi’qlar joqari’ bahalanadi’. Usi’ sapar yetiw dawami’nda qol qoyi’lg’an Birliktegi bildiriw ja’ne hu’kimetlerarali’q ha’m vedomstvolararali’q bir qatar a’hmiyetli hu’jjetler tu’rli salalardag’i’ birge islesiwdi bunnan bi’lay da rawajlandi’ri’w ushi’n ken’ imkaniyat jaratadi’.

Ta’repler Hindstan Bas ministrinin’ sapari’, joqari’ da’rejedegi so’ylesiwler wo’z-ara birge islesiwdin’ rawajlani’wi’na ayri’qsha pa’t yendiretug’i’ni’na isenim bildirdi. Sapar birge islesiwdin’ barli’q bag’darlari’n qamti’p alg’an ha’m uzaq keleshekke mo’lsherlengen strategiyali’q sheriklik baylani’slardi’ jan’a basqi’shqa ko’teriwge xi’zmet yetedi.

Hindstan Respublikasi’ Bas ministrinin’ yelimizge ra’smiy sapari’ dawam yetpekte.

O’zA


Sa'ne: 07.07.2015 10:17, 3571 ma'rte ko'rip shi'g'i'ldi'